فصل - مفاسد مال و ثروت

از آنچه گذشت روشن شد که مال مانند مار است که هم در آن زهر است و هم تریاق مفاسد آن زهر آن و فواید آن تریاقش است و هر که آنها را بشناسد می تواند از شر مال احتراز و خیر آن را اخذ نماید و به جهت این مطلب می گوییم اما مفاسد مال بر دو قسم است مفاسد دنیایی و دینی و آخرتی

اما مفاسد دنیایی آن زحمتها و شدایدی است که دیده می شود که اغنیا و مالداران از ترس و بیم و حزن و اندوه و هم و غم و پریشانی خاطر و تفرق احوال و تلخی عیش و زحمت در تحصیل مال و محافظت و نگاهبانی آن و دفع دزد و ظالم و حاسد از آن به آن مبتلا و گرفتارند آری

خوش فرش بوریا و گدایی و خواب امن

کاین عیش نیست در خور اورنگ خسروی

و اما مفاسد دینیه آن سه نوع است اول آنکه باعث ارتکاب معاصی گردد زیرا که به واسطه مال قدرت بر معاصی حاصل و راه وصول به آنها آسان می گردد پس هر گاه شهوت معصیت به حرکت آید و انسان خود را قادر بر آن ببیند و به سهولت به آن تواند رسید بسا باشد که مرتکب آن شود و گناهی از او سر زند و اما اگر مأیوس از امکان آن گناه باشد و قدرت بر آن نداشته باشد داعیه آن معصیت را نمی کند