تکلم به سخنان بیهوده

صفت نهم تکلم به مالا یعنی و فضول یعنی سخنان بی فایده گفتن و تکلم کردن به چیزی که نه در کار دنیا آید و نه در کار آخرت و اگر چه این حرام نباشد ولی بسیار مذمو است زیرا که باعث تضییع اوقات می شود و آدمی را از ذکر خدا و فکر در صنایع او باز می دارد و بسا باشد که از یک لا اله الا الله یا سبحان الله گفتن قصری از برای آدمی بنا می کنند یا از فکری دری از درهای الهیه بر خانه دل گشوده می شود پس چه زیانکاری از این بالاتر که آدمی تواند گنجی را تحصیل کند آن را گذاشته و عوض آن کلوخی بردارد که از آن هیچ منتفع نتوان شد

پس هر که ذکر خدا و فکر در عجایب قدرت او را ترک کند و مشغول نقل بی فایده شود گو گناه نکرده باشد و لیکن سود بسیاری از دست او دررفته است

آری سرمایه بنده اوقات اوست و چون آن را به مصرف بی فایده برساند و از آن چیزی به جهت روز درماندگی ذخیره نکند سرمایه خود را ضایع کرده است

کاشکی قیمت انفاس بدانستندی

تا دمی چند که ماندست غنیمت شمرند

علاوه بر این غالب آن است که چون در سخنان بی فایده گشوده شد کلام می کشد به حکایت معاصی و دروغ و غیبت و امثال اینها و از این جهت مذمت بسیار در خصوص آن وارد شده است