فصل - موجبات حسد

بدان که باعث حسد یکی از هفت چیز می شود

اول خباثت نفس و بخل ذاتی به بندگان خدا بدون سابقه عداوتی یا منشأ حسدی بلکه به محض خبث نفس و رذالت طبع زوال نعمت غیر را خواهد و به گرفتاری بندگان خدا به محنت و بلا شاد و فرحناک گردد و از راحت و رسیدن ایشان به مطالب خود و وسعت معاش ایشان متألم و محزون شود اگر چه نسبت به وی هیچ ضرری متصور نباشد

و چنین شخصی هرگاه اضطراب احوال مردم و تنگی معیشت و ادبار و افلاس ایشان را بشنود شگفتگی در طبع او حاصل می شود و مسرور و خوشوقت می گردد و بلکه گاهی بی اختیار می خندد و شماتت آغاز می کند اگر چه سابقا فیما بین او و ایشان عداوتی بلکه رابطه آشنایی نبوده باشد و این کار تفاوتی در حق او حاصل نمی کند از رسیدن به جاه و مال و غیر اینها

و هرگاه خوبی احوال یکی از بندگان خدا را بشنود و انتظام امر او را بفهمد بر او گران می آید و طبع او افسرده می گردد اگر چه هیچ نقصی به او نرسد

و علاج این نوع از حسد در نهایت صعوبت و دشواری است چون سببش خبث ذات و رذالت جبلت است و معالجه امر ذاتی مشکل است و همانا شاعر این نوع حسد را اراده کرده و گفته است