شمارهٔ ۸ - در ستایش امیر نظام گروسی فرماید
ادیب الممالک فراهانیچو در خواب شد دیده پاسبان ها
نوای درای آمد از کاروان ها
به محمل گزیدند جا خوبرویان
به تن ها دمیدند گفتی روان ها
سمن سینگان توأم اندر کژابه
چنان زهره و مشتری را قران ها
بتان پریچهره بر بیسراکان
چو اقمار تابنده بر آسمان ها
به جمازه ها بر نشستند گردان
چو بر اخگر تافته بر دخان ها
شترها روان یک ز دنبال دیگر
چو عقد لیالی که در ریسمان ها
چنان رشته دوک دست عجوزان
مهار شتر در کف ساربان ها
دوان تازی اسبان ز پیش قوافل
نشسته بر آن اسب ها پهلوان ها
نمد زین بزیر و گژین جامه در بر
فروهشته دامان برگستوان ها
گرفته رهی دور در پیش و سرخوش
رها کرده ز اسبان تازی عنان ها
سواره دلیران به پیچیده سرها
پیاده یلان تنگ بسته میان ها
یکی چست چون اختران بر فلک ها
یکی تند چون تیرها از کمان ها
زمین همچو گردون پر از ماه و اختر
در او از پی رهروان کهکشان ها
به ناگه یکی ز آسکون تیره ابری
برآمد چو دودی که از دیگدان ها
رخ خور به میغ سیه گشت پنهان
چو در زیر پر بیضه ماکیان ها
ببارید سیم سپید از کران ها
دمان ابر تاری چو پیلان جنگی
وزان باد صرصر چنان پیلبان ها
پراکنده شد سونش سیم چندان
که گفتی گشودند درهای کان ها
نسیمی که از دامن که وزیدی
بتن در همی شد چو نوک سنان ها
به روی گژین جامه پهلوانان
ز سنجاب پوشیده شد طیلسان ها
چو برداشتی باد دامان محمل
درخشیدی از چرخ ها فرقدان ها
سمن سینه ترکان مشکینه مو را
ز کافور سیمینه شد ارغوان ها
ز الماس و بیجاده شد بهر مان ها
ز بس بر شبه سیم سودند گفتی
چو پیران شدستند یکسر جوان ها
زمین چون بحار و نجایب سفاین
علم های گندآوران بادبان ها
بتان جمله آکنده دامان به گوهر
یلان یکسره کنده دل ها ز جان ها
تو گفتی مگر شور محشر برآمد
که کر شد همی گوش چرخ از فغان ها
ز سوی دگر خلق را الامان ها
فلک میزبان بود و مردم خورش ها
دد و دام هامون همه میهمان ها
جز این میهمانان ندیدم کسی را
ز دندان چکد زهر و خون از دهان ها
همی ریخت مردم ز بالای زین ها
چو از شاخ ها برگ ها در خزان ها
قباها به تن های مردم کفن ها
ولی مر ددان را چو دستار خوان ها
دریده ز دندان بو جعده دل ها
خراشیده چنگال بن دایه ران ها
دوان جوق گرگان ز دنبال مردم
چنان کز پی گوسپندان شبان ها
ز ناف یکی سر بر آورده نشتر
من اندر پی کاروان او فتاده
چنان حلقه ها در بن ریسمان ها
همی رفت معشوق و من در پی او
چو دلدادگان از پی دلستان ها
به گوشم وزان باد چون باد غرها
ز چشمم روان آب چون ناودان ها
مر آن باد پا خنگ پولادسم را
کز آهن به تن باشدش استخوان ها
رگ و پی بر اندامش انسان که گویی
همی رسته از خارها خیزران ها
یکی بانگ بر وی زدم تا همی شد
شناور چو مرغی که در آبدان ها
چو با سوزن در زیان پرنیان ها
به برف اندرون سینه مالان همی شد
چو در ریگ ها باره ترکمان ها
فتادم به پیش از همه کاروانان
گشادم به تحمید ایزد زبان ها
بدیدم به محمل بت نازنین را
که بد چون گل تازه در گلستان ها
کنون سرو بن کرده چون بید مجنون
همش ارغوان ها شده زعفران ها
بر او خواندم از دوستی داستان ها
ز بس راندم از مهر با وی سخن ها
ز بس خواندم از صدق بر وی بیان ها
دلش مهربان شد به من گرچه بودی
از آن سنگدل ها و نامهربان ها
پی آنکه ره زودتر آید به پایان
ز نرد سخن ساز شد نردبان ها
ندانی چرا سودها از زیان ها
بدین روزگاران که بارد به گیتی
ز ابر سیه مرگ ها و هوان ها
ز رفتن فرو مانده تازی نوندان
ز کالا نظر بسته بازارگان ها
نیایند گرگان برون از منازل
نپرند مرغان بر از آشیان ها
نه تنها مرا بلکه خود را به خواری
چرا کردی آواره از خانمان ها
ز ایوان ره کاخ دیوان گرفتی
به بیغول ها راندی از شارسان ها
زدی بر دم تیغ ها و سنان ها
مگر ز آتشستی ترا روی و پیکر
مگر ز آهنستی ترا استخوان ها
مگر نقد جان زان متاع است کو را
ز بازار بردی چنان رایگان ها
بدو گفتم ای گلبن باغ شادی
که رویت بود چون گل بوستان ها
ندانی که مرد آنگهی پخته گردد
که فرسوده گردد ز دور زمان ها
بنشنیده باشی که رستم چگونه
پی گرگساران بپیمود خوان ها
نتابید از آهنگ پیلان جنگی
نترسید از آوای شیر ژیان ها
ز پولاد بودش به بر پیرهن ها
ز خورشید بودش به سر سایبان ها
سرون بر کشید از سر نره دیوان
جگر بر درید از دل پهلوان ها
کرا کسب دانش به تجریب باید
بدینسانش پیمود باید کران ها
به چنگال پتیاره در خون تپیدن
به از خون دل درکشیدن به خوان ها
به دندان شیر اوفتادن از آن به
که ناز پزشکان بیمارسان ها
چو بشنید یار این سخن گفت خامش
ازین بیش بر من مخوان چیستان ها
برای من این باد رنگین چه بافی
که بستوهم از عشوه باد خوان ها
پشیزی نخرم فسونت ور از بر
فرو خوانی انجیل ها و قران ها
نه بر جان مباح است بیزاری از تن
نه بر تن گواراست بدرود جان ها
سر آدمی نی درخت است کز نو
بروید پس از اره باغبان ها
به من راستی کن که نیکو شناسم
سخن راستان را ز افسانه خوان ها
حدیثی که بشنودم از باستان ها
که بیدانشان چون بمانند عاجز
بجویند خردان طریق کلان ها
ندانی که دانش پژوهان گیتی
ز دانا بجویند هرسو نشان ها
چنان مرد گم کرده راهی که جوید
نشان ره اندر پی کاروان ها
من این سهمگین درها را از آن ره
ببیزم که دارم به دل آرمان ها
سه سال است دور از حضور امیرم
وزان آستان بر دگر آستان ها
بهار نشاطم خزان گشت ازیرا
چه در فرودین ها چه در مهرگان ها
مشدر شدم خانه در نرد عذرا
به دست حریف اندرم کعبتان ها
قضا پیر زال است و من تار پنبه
روانم کنون بر درش تاستانم
از آن عنبرین خاک قوت روان ها
ز بختم سزد شکرها و امتنان ها
ز دل ها نهم بر درش پیشکش ها
ز جان ها برم در برش ارمغان ها
فشانم بر او جان چنان چون که دیدی
ز پروانه بر شمع ها جان فشان ها
ز عدلت مفازات دارالامان ها
تو کیفر دهی حادثات فلک ها
تو جبران کنی نایبات زمان ها
بکشتم همه ملک را زیر و بالا
نمودم همه خلق را امتحان ها
نجستم نظیرت به چندین ممالک
ندیدم قرینت به چندین قران ها
نه میری بود چون تو در سطح گیتی
نه ماهی دمد چون تو بر آسمان ها
ندانند قدرت گر این تنگ چشمان
نگویند مدحت گر این بی زبان ها
مخور غم که تو مهری و خلق کوران
مجو کین که تو ماهی اینان کتان ها
چو عدلت نهد تیرها بر کمان ها
چو بأست زند تیغ ها بر فسان ها
پلنگان بنالند در کوهساران
هژبران بمیرند در نیستان ها
اگر شارسان بر نگاری نماند
به فرزانه بهرام بر شارسان ها
وگر خامه ات بر ورق مشک بیزد
ببندند عنبرفروشان دکان ها
جهان را به یک روز بخشی ازیرا
جهانبانت هر روز بخشد جهان ها
به سایل دهی بدر ه ها بیسگانی
به شاعر دهی گنج ها را یگان ها
ببر دیبه مرگ چون پرنیان ها
تو چون آذرآبادگان کعبه کردی
به کعبه کنند آذرآبادگان ها
الا تا جهان جاودان از تو خرم
بمانی همی جاودان جاودان ها
همه ساقیان تو زرین کلاهان
همه منشیان تو مشکین بنان ها
همه عاملان تو نوشیروان ها
