بخش ۴۲ - ۴۲ ابوعبداللّه محمد بن علی التّرمذی، رضی اللّه عنه

و منهم شیخ باخطر و فانی از اوصاف بشر ابوعبدالله محمدبن علی الترمذی رضی الله عنه

اندر فنون علم کامل و امام بود و از مشایخ محتشم بود وی را تصانیف بسیار است و نیکو و کرامات مشهور اندر بیان هر کتاب چون ختم الولایة و کتاب النهج و نوادرالاصول و جز این بسیار کتب دیگر ساخته است و سخت معظم است به نزدکی من زیرا که دلم شکار وی است

و شیخ من گفت رحمةالله علیه که محمد در یتیم است که اندر همه عالم همال ندارد

و اندر علوم ظاهر وی را نیز کتب است و اندر احادیث اسناد عالی دارد و تفسیری ابتدا کرده بوده است عمر تمام کردن آن نیافت بدان مقدار که کرده است در میان اهل عالم منتشر است و فقه بر یکی از خواص یاران ابوحنیفه رضی الله عنهم خوانده بود وی را اندر ترمد محمد حکیم خوانند و حکیمیان از متصوفه اقتدا بدو کنند

و وی را مناقب بسیار است یکی از آن جمله آن که با خضر پیغمبر علیه السلام صحبت داشته بود و ابوبکر وراق ترمدی که مرید وی بود روایت کند که هر یک شنبه خضر به نزدیک وی آمدی و واقعه ها از یک دیگر بپرسیدندی

از وی می آید که گفت من جهل أوصاف العبودیة فهو بنعوت الربانیة أجهل هرکه به علم شریعت و اوصاف بندگی جاهل باشد او به اوصاف خداوند تعالی جاهل تر باشد و هرکه به معرفت نفس که مخلوق است راه نبرد به معرفت حق تعالی که خالق است هم راه نبرد و هرکه آفات صفت بشریت نبیند لطایف صفات ربوبیت کی داند که ظاهر به باطن تعلق دارد هرکه به ظاهر تعلق کند بی باطن محال و هر که به باطن تعلق کندبی ظاهر محال پس معرفت اوصاف ربوبیت اندر صحت ارکان عبودیت بسته است و بی آن درست نیاید و این کلمه سخت با اصل و مفید است به جایگاه خود تمام کرده شود ان شاءالله تعالی