بخش ۳۸ - ۱۱ - النوبة الثانیة - رشیدالدین میبدی | ناهید

بخش ۳۸ - ۱۱ - النوبة الثانیة - رشیدالدین میبدی | ناهید

پس دلهای ایشان با سنگ برابر کرد در سختی و درشتی و گفت فهی کالحجارة أو أشد قسوة آن دلها همچون سنگ است بلکه سخت تر که از سنگ آب آید وگرچه آب در آن نشود و از دل سخت نه اجابت آید و نه پند در آن شود آن گه سنگ را معذور کرد و دلهای ایشان نامعذور و سنگ خاره را فضل داد بر دل سخت و بتفضیل گفت و إن من الحجارة لما یتفجر منه الأنهار و از سنگ ها هست که از آن جویها میرود و از کوه ها هست که از آن دجله و فرات و سیحون و جیحون میرود و إن منها لما یشقق فیخرج منه الماء و از آن هست که می شکافد و آب از آن بیرون می آید یعنی آن سنگها که در جهان پراکنده است و از آن چشمه ها میرود و إن منها لما یهبط من خشیة الله و از آن هست که از بالا نشیب میگیرد و بهامون می افتد همچون آن کوه که برابر طور بود و رب العزة آن وقت که با موسی سخن گفت آن کوه منجلی شد یعنی پیدا شد بقدر یک بند سر انگشت کهین تا بعضی از آن کوه به شام افتاد و یمن و بعضی خرد گشت چون ریگ و در عالم بپراکند من خشیة الله میگوید آن رفتن جویها از آن سنگ و چکیدن آب از آن و آمدن آن از بالا بهامون همه از ترس خداوند است جل جلاله یعنی که سنگها که با ترس است و دل این جهودان بی ترس قومی از اهل تأویل آیت از ظاهر بگردانیدند و بر مجاز حمل کردند و گفتند نسبت خشیت با سنگ بر سبیل تسب است نه بر سبیل تحقق یعنی که ناظر در آن نگرد قدرت الله بیند خشیت بوی در آید و تسبیح موات و جمادات که قرآن از آن خبر میدهد هم برین تأویل براندند و از ظاهر بگردانیدند و این تأویل بمذهب اهل سنت باطل است که در ضمن آن ابطال صیغت کلام حق است و ابطال معجزه رسول ع و تسبیح سنگ ریزه در حضرت مصطفی ع و تسبیح جفنه که از آن طعام میخوردند و حنین ستون که در مسجد رسول خدا شنودند هم ازین باب است و همه در اخبار صحیح است و از معجزات مصطفی است و نشان صحت نبوت وی صلی الله علیه و آله و سلم اگر از ظاهر بگردانیم بر آن تأویل که ایشان گفتند هم در آن ابطال صیغت باشد و هم ابطال معجزه رسول و این در دین روا نیست و مقتضی ایمان نیست و هم ازین باب است آنچه در قرآن آید که آسمان الله را پاسخ داد که فرمانبرداریم و ذلک فی قوله أتینا طایعین و فردا اندامهای کافر گواهی میدهد بر کافر بسخنی گشاده روشن چنانک الله گفت و قالوا لجلودهم لم شهدتم علینا و دوزخ را خشم اثبات کرد آنجا که گفت تکاد تمیز من الغیظ و آتش را سخن گفتن اثبات کرد و گفت و تقول هل من مزید این همه در خرد محال است و همه از دین خداوند ذو الجلال است دل از آن میشورد و خرد آن را رد میکند و قرآن بدرستی آن گواهی میدهد و بیشترین معجزه های پیغامبران و برهانهای ایشان آنست که در خرد محال است و الله بر آن چیزها قادر بر کمال است و پذیرفتن آن دین راست است و اعتقاد درست و طریق اهل سنت آنست که این همه که بر شمردیم اگر چه نادر یافته است پذیرفته داری و از ظاهر بنگردانی و از تأویل و تصرف در آن بپرهیزی و از جمله ایشان نباشی که چون در نیافتند نپذیرفتند تا الله ایشان را ذم کرد و گفت و إذ لم یهتدوا به فسیقولون هذا إفک قدیم و این مسیله بسطی دارد و شرحی خواهد اما درین موضع بیش ازین احتمال نکند

و مفسران گفتند این آن گه بود که مصطفی در مدینه شد و جهودان مدینه را بر دین اسلام خواند و طمع در اسلام ایشان بست و همچنین جماعتی از انصار بودند در مدینه که ایشان را با جهودان نزدیکی بود بحکم رضا ع و طمع در اسلام جهودان بسته بودند رب العزة بایشان این آیت فرستاد که طمع مدارید باسلام ایشان که ایشان از نسل قومی اند که در عهد موسی کلام ما بشنیدند در کوه طور یعنی آن هفتاد مرد که موسوی ایشان را با خود برده بود تا کلام حق و فرمان وی بشنیدند پس چون با قوم خویش شدند قومی ازیشان تبدیل و تحریف در کلام حق آوردند و آنچه حق نگفته بود در آن افزودند و ذلک قولهم سمعنا الله و فی آخر کلامه یقول ان استطعتم ان تفعلوا هذه الاشیاء فافعلوا و الا فلا تفعلوا و لا بأس رب العالمین گفت که با سخن و پیغام من چنین کنند شما را استوار کی دارند بعضی مفسران گفته اند که معنی آیت آنست که خدای عز و جل مصطفی را و مومنان را گفت چرا در ایمان ایشان طمع بسته اید و حال ایشان آنست که توریة که کلام ماست بشنیدند و آنچه در آن بود بدانستند و دریافتند پس حکم توریة بگردانیدند و آیت رجم و صفت نعت تو که رسول مایی از آن برگرفتند و آن را بدل نهادند و این ازیشان نه فراموش کاری بود و نه خطا بلکه عمد محض بود قصدا میدانستند و میکردند چنانک گفت ثم یحرفونه من بعد ما عقلوه و هم یعلمون این آیت دلیل است که نه مخلوق است و نه حکایت از کلام حق بلکه خود عین کلام حق است و لفظ ما در آن نه مخلوق بخلاف قول جهمیان که گفتند لفظ ما در آن مخلوقست و وجه دلالت آیت آنست که اگر آنچه ایشان قرآن از رسول می شنیدند حکایت از کلام بودی یا لفظ و قراءة وی به قرآن مخلوق گفتن روا بودی گفتی یسمعون مثل کلام الله او حکایة کلام الله او قراءة کلام الله