بخش ۶۲ - ۱۹ - النوبة الثانیة - رشیدالدین میبدی | ناهید

بخش ۶۲ - ۱۹ - النوبة الثانیة

رشیدالدین میبدی

۲- سورة البقره‏

قوله تعالی و إذ ابتلی إبراهیم ربه بکلمات الآیة

اختلافست میان علما که آن سخنان و فرمان حق چه بود و چند بود که رب العالمین ابراهیم را بآن بیازمود ابن عباس گفت بروایت طاوس ازو که الله تعالی فرمان داد وی را بده چیز از تطهیر و تأدیب پنج در تن و پنج در سر اما آن پنج که در سرست آب در دهن کردن و در بینی کردن و مسواک کردن و شارب گرفتن و موی سر بدو شاخ کردن و آن پنج که در تن است ختنه کردن و ناخن بریدن و موی زیر دست کندن و زیر ازار ستردن و بآب استنجا کردن و گفته اند که پنجم آب دراز ارزدن است و خدای عز و جل امت مصطفی را باین آداب و سنن فرمود و گفت فاتبعوا ملة إبراهیم حنیفا پس کیش ابراهیم روید و سنت وی بجای آرید و مصطفی آن را تقریر کرد و گفت الفطرة عشرة المضمضة و الاستنشاق و السواک و قص الشارب و تقلیم الاظفار و غسل البراجم یعنی وسط الاصابع و نتف الإبط و الانتضاح بالماء و الختان و الاستحداد قال سعید بن المسیب اختتن ابراهیم بعد مایة و عشرین سنة بالقدوم و هی قریة بالشام ثم عاش بعد ذلک ثمانین سنة قال و کان ابراهیم اول من اضاف الضیف و اول من اختتن و اول من قص الشارب و اول من قلم الظفر و اول من استحد و اول من رأی الشیب فقال یا رب ما هذا قیل له هذا وقار قال یا رب زدنی وقارا

و أمنا و ایمن کردیم آن خانه عرب را تا ایشان بوی آزرم میدارند و از جهانیان بوی مخصوص باشند و کان یؤخذ الرجل منهم فیقول انا حرمی فیلی عنه این همانست که گفت و آمنهم من خوف جای دیگر گفت أ و لم یروا أنا جعلنا حرما آمنا و یتخطف الناس من حولهم و گفته اند و أمنا بمعنی آنست که جای امن است که در آن صید نگیرند و قتل نکنند خداوند عز و جل چون حرمت آن بقعه بفرمود و جای امن ساخت اندر طبایع عرب هیبت وی بنهاد تا جمله عرب آن را حرمت داشتند و اندر آن قتل و قتال نکردند اگر کسی کشنده پدر یا کشنده برادر اندر حرم بیافتی هیچ نگفتی و او را نیازردی و حرب کردن در آن به هیچ وجه روا نداشته اند اما امروز اگر تقدیرا اهل مکه باغی شوند خلافست میان علما که حکم ایشان چه باشد قومی گفتند نشاید با ایشان حرب کردن لکن جوانب ایشان بگیرند و ازیشان مواد طعام منع کنند تا بضرورت رجوع کنند باز بعضی گفتند روا باشد با اهل حرم چون باغی شوند حرب کردن و ایشان را بحق و عدل باز آوردن جبرا و قهرا اما حد زدن اندر حرم بمذهب شافعی روا بود و بر مذهب بو حنیفه اگر جنایت اندر حرم آرد روا بود حد زدن اندر حرم و اگر جنایت اندر حل بود لکن بگریزد و پناه فاحرم برد روا نباشد اندر حرم حد زدن لکن کار بر وی تنگ کنند تا بضرورت بیرون آید و چنانک اندر طبایع عرب هیبت حرم بنهاد رب العزة اندر طبایع حیوان نیز اثری بنهاد تا اگر گرگی از پی آهویی دود چون آهو اندر حرم رود گرگ قصد وی نکند و باز گردد چنانک قتل و قتال نشاید اندر حرم صید کردن هم نشاید و درخت و گیاه حرم بر کندن و درودن هم نشاید هر آنچه تازه و تر بود و خود رست بود مگر گیاهی که آن را اذخر گویند که آهنگران و زرگرانرا به کار آید اما آنچه خشک شده باشد از درخت و گیاه روا باشد بر کندن آن و منفعت گرفتن از آن یا خود رست نباشد که آدمی کشته بود و پرورده یا جنس آن باشد که آدمیان بکارند و پرورند این حرام نباشد اگر چه خود رسته بود و مثال این حیوان است حیوان اهلی چون گاو و گوسپند و شتر اندر حرم و احرام شاید گشت باز حیوان وحشی صید باشد و اندر حرم و احرام نشاید کشت و درخت هم برین مثال باشد و آنچه حرام باشد از درخت و گیاه چون بر کنند ضمان واجب آید و ضمان چنان باشد که قیمت کنند پس اگر خواهد بقیمت وی طعام خرد و بدرویشان دهد درویشی را نیم صاع و اگر خواهد قربانی خرد و اندر حرم قربان کند و اصل این تحریم آن خبرست که مصطفی ع گفت روز فتح مکه