۳ - النوبة الثانیة

قوله تعالی إن الذین کفروا الآیه مشرکان قریش و جهودان قریظه و نضیر در رسول خدا بدرویشی و بی فرزندی بغمز می دیدند و بمال و فرزندان خویش می نازیدند و در آن با وی مکاثرت می ساختند این جواب ایشانست میگوید لن تغنی عنهم أموالهم و لا أولادهم من الله أی عند الله شییا و قیل من عذاب الله شییا فردا ایشان را آن مال و فرزند بکار نیاید بنزدیک خدا و عذاب خدا از ایشان از هیچیز باز ندارد و أولیک هم وقود النار این همچنانست که گفت وقودها الناس و الحجارة وقود بنصب واو آن چیز است که بآن آتش افروزند از هیزم و جز آن و وقود بضم واو و وقد افروختن آتش است همچون ایقاد کدأب آل فرعون دأب نامی است عادت را مراد بآن سان و صفت است یعنی همچون سان و صفت آل فرعون و این کاف را سه وجه است یکی آنست که هم وقود النار کداب آل فرعون این داب با نار پیوسته و این آل فرعون مضاف با هم میگوید این مشرکان قریش و جهودان هیزم دوزخند چون آل فرعون آن گه ابتدا کرد و گفت و الذین من قبلهم این هم مشرکان قریش اند و هم آل فرعون میگوید و ایشان که پیش از ایشان بودند و آن قوم نوح اند و عاد و ثمود کذبوا بآیاتنا دیگر وجه هم وقود النار کدأب آل فرعون و الذین من قبلهم میگوید ایشان هیزم دوزخ اند چون آل فرعون و چون ایشان که پیش از ایشان بودند تا آنجا که سخن پیوسته آن گه آل فرعون را گفت و ایشان که پیش از ایشان بودند کذبوا بآیاتنا وجه سدیگر بر نار وقف است آن گه ابتدا کرد کداب آل فرعون و سخن پیوسته تا بذنوبهم می گوید چون آل فرعون و ایشان که پیش از ایشان بودند دروغ شمردند سخنان ما تا الله ایشان را فرا گرفت همانست که جای دیگر گفت و کلا أخذنا بذنبه و ذنب و جرم متقاربند لکن جرم چون نتیجه و ثمره اکتابست از اجترام ثمره گرفته اند و ذنب چون عاقبت و آخر فعل است که بوی می بازگردد از ذنب گرفته اند همچنین عقوبت از ان عقوبت نام کرده اند که آن عاقبت بد کارست بر عقب بد کردن او و تعقیب بر پی کاری یا کسی رفتن و ایستادن بود له معقبات از آنست و تعقیب نیز چیزی بپس باز بردن بود لا معقب لحکمه از آنست یعنی که باز پس برنده نیست حکم الله را و از آنست که مرتد را گفت انقلبتم علی أعقابکم که از سوی عقب باز می گردد و عقاب و معاقبه هر دو مصدراند عقوبت کردن را و الله شدید العقاب یعنی إذا عاقب میگوید خدای سخت عقوبتست هر گه که عقوبت کند و سخت گیر است اگر گیرد