فصل نهم - فایده علم اخلاق و برتری آن بر سایر علوم

چون که شناختی که حیات ابد و سعادت سرمد از برای انسان موقوف است به دفع اخلاق ذمیمه و اوصاف رذیله و کسب ملکات ملکیه و صفات قدسیه و این میسر نمی شود مگر به شناختن رذایل صفات و فضایل ملکات و تمیز نیک و بد آنها از یکدیگر و دانستن معالجاتی که در علم اخلاق از برای تهذیب نفس مقرر است معلوم می شود که شرف این علم از سایر علوم برتر و ثمر و فایده اش بیشتر است

و چگونه چنین نباشد و حال آنکه شرافت هر علمی به شرافت موضوع آن است و موضوع این علم نفس ناطقه انسانیه است که اشرف انواع کاینات و افضل طوایف ممکنات است و به واسطه این علم از حضیض مرتبه بهایم به اوج عالم ملایکه عروج می نماید

بلی از برای بنی نوع انسان و عرضی است عریض اول آن فروتر از عالم چهارپایان و آخرش برتر از اقلیم فرشتگان در حق اولش فرموده ان هم الا کالانعام بل هم اضل سبیلا یعنی نیستند ایشان مگر مانند چهارپایان بلکه پست رتبه تر و گمراه ترند و به این جهت می گویند یا لیتنی کنت ترابا یعنی کاش که من خاک بودمی و در شأن آخرش رسیده لولاک لما خلقت الأفلاک یعنی اگر مقصود تو نبودی آسمان ها را خلق نکردمی

ای نقد اصل و فرع ندانم چه گوهری