مقام اول -

بدان که عدالت افضل فضایل و اشرف کمالات است زیرا که دانستی که آن مستلزم جمیع صفات کمالیه است بلکه عین آنهاست همچنان که جور که ضد آن است مستلزم جمیع رذایل بلکه خود آنهاست و چگونه چنین نباشد و حال آنکه شناختی که عدالت ملکه ای است حاصل در نفس انسان که به سبب آن قادر می شود بر تعدیل جمیع صفات و افعال و نگاهداشتن در وسط و رفع مخالفت و نزاع فیما بین قوای مخالفه انسانیه به نحوی که اتحاد و مناسبت و یگانگی و الفت میان همه حاصل شود

پس جمیع اخلاق فاضله و صفات کامله مترتب بر عدالت می شوند و به این سبب افلاطون الهی گفته است که چون از برای انسان صفت عدالت حاصل شد روشن و نورانی می شود به واسطه آن جمیع اجزای نفس او و هر جزوی از دیگری کسب ضیاء و تلالو می کند و دیده های نفس گشوده می شود و متوجه می شود به جای آوردن آن از او خواسته اند بر نحو افضل پس سزاوار بساط قرب مبدأ کل جل شأنه می شود و غایت تقرب در نزد ملک الملوک از برای او حاصل می شود

و از خواص صفت عدالت و فضیلت آن آن است که شأن او الفت میان امور متباینه و تسویه فیما بین اشیاء متخالفه است غبار انزاع و جدال را می نشاند و گرد بیگانگی و مخالفت را از چهره کارفرمایان مملکت نفس می افشاند و برمی گرداند همه چیزها را از طرف افراط و تفریط به حد وسط که امری است واحد و در آن تعدی نیست به خلاف اطراف که امور متخالفه متکاثره هستند بلکه از کثرت به حدی هستند که نهایت از برای آنها نیست و شکی نیست که وحدت اشرف از کثرت و هر چه به آن نزدیکتر افضل و اکمل و از حوادث و آفات و بطلان و فساد دورتر است و آنچه مشاهده می شود از تأثیر اشعار موزونه و نغمه های متناسبه به جهت تناسبی است که میان اجزای آنها واقع و نوع اتحادی که فیما بین آنها حاصل است و جذب قلوبی که در صور جمیله و وجوه حسنه است به جهت تناسب اعضا و تلایم اجزای آنهاست