فصل - خواطر و افکار نیکو و ستوده

چون که ضرر وساوس و خواطر ردیه را دانستی و علاج آن را شناختی بدان که مقابل آن خواطر محموده و افکار حسنه است که شرعا یا عقلا مستحسن باشد و آن بر شش قسم است زیرا که یا مبدأ فعلی است از افعال حسنه و محرک آدمی است بر آن یعنی تذکر و قصد یکی از اعمال حسنه و تصمیم بر آن یا مبدأ فعلی و عملی نیست و آن پنج قسم است

اول ذکر قلبی و یاد خدا در دل

دوم تفکر در مسایل علمیه و معارف حقانیه از احوال مبدأ و معاد و احکام اوامر و نواهی متعلقه به اعمال عباد و صفات اخلاق ایشان و کیفیت خلق و حشر و نشر و امثال آن

سوم تذکر بی وفایی دنیا و عبرت گرفتن از گذشتگان و تقلبات و تغیرات احوال این عاریت سرا و تصور مرگ خود و آنچه بعد از آن بر آدمی وارد می شود

چهارم تأمل در عجایب صنع پروردگار و آثار قدرت کامله او در مخلوقات از آنچه موجب اعتبار و ظهور علم و قدرت پروردگار می شود

پنجم تذکر احوال و اعمالی که از خود آن شخص سرزده از آنچه او را به خدا نزدیک یا از درگاه او دور می کند و تصور آنچه بر اینها مترتب می شود از راحت و ثواب یا محنت و عقاب و سوای این اقسام دیگر فکری نیست که محمود و مستحسن باشد و به سبب آن دل نورانی و روشن گردد زیرا که آنچه ماسوای اینها است از افکار متعلقه به دنیا است که خاطر از آنها مرده و دل افسرده می گردد