فصل چهارم - خوف از خدا عالی ترین درجه خوف

بدان که مرتبه خوف از خدا از مراتب رفیعه و درجات منیعه است و صفت خوف افضل فضایل نفسانیه و اشرف اوصاف حسنه است زیرا که فضیلت هر صفتی به قدر اعانت کردن آن است بر سعادت و هیچ سعادتی بالاتر از ملاقات پروردگار و رسیدن به مرتبه قرب او نیست و آن حاصل نمی شود مگر به تحصیل محبت و انس با خدا و آن موقوف است به معرفت او و معرفت و محبت و انس هم نمی رسد مگر به فکر و ذکر او و مواظبت بر فکر و ذکر نیز متحقق نمی شود مگر به ترک دوستی دنیا و لذتها و شهوتهای آن

و هیچ چیز مانند خوف قلع و قمع لذت و شهوت دنیا را نمی کند و از این جهت است که آیات و اخبار در فضیلت این صفت متواتر و متکاثرند و خدای تعالی از برای اهل خوف علم و هدایت و رضوان و رحمت را که مجمع مقامات اهل بهشت است جمع نموده و فرموده انما یخشی الله من عباده العلماء یعنی خوف و خشیت از خدا برای اهل علم است و بس

و فرموده هدی ورحمة للذین هم لربهم یرهبون یعنی هدایت و رحمت از برای کسانی است که ایشان از پروردگار خود خایف و ترسانند و دیگر فرموده اند رضی الله عنهم ورضوا عنه ذلک لمن خشی ربه یعنی خدا از ایشان راضی و خشنود و ایشان از خدا راضی و خشنودند و این مرتبه از برای کسی است که از پروردگار خود بترسد و از بسیاری از آیات مستفاد می شود که خوف از خدا از لوازم ایمان است و کسی که نترسد از ایمان بی نشان است چناچه که فرموده اند انما المومنون الذین اذا ذکر الله وجلت قلوبهم یعنی جز این نیست که مومنان کسانی هستند که چون نام خداوند مذکور شد دلهای ایشان خوفناک گردد و فرموده اند که و خافون ان کنتم مومنین یعنی اگر از اهل ایمان هستید از من بترسید و از برای خایفین بهشت را وعده فرموده اند که وأما من خاف مقام ربه ونهی النفس عن الهوی فإن الجنة هی المأوی یعنی هرکه از پروردگار خود بترسد و خود را از هوا و هوس باز دارد بهشت مأوی و منزل اوست و می فرماید ولمن خاف مقام ربه جنتان یعنی هر که از پروردگار خود بترسد از برای او دو بهشت است و در خبر قدسی وارد شده است که به عزت خودم قسم که بر هیچ بنده ای دو ترس را جمع نمی کنم و از برای هیچ بنده دو امن را قرار نمی دهم پس هر که در دنیا ایمن باشد از من در روز قیامت او را خواهم ترسانید و هر که در دنیا از من بترسد در روز قیامت او را ایمن خواهم ساخت و از حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم مروی است که هر که از خدا بترسد خدا همه چیزها را از او می ترساند و هر که از خدا نترسد خدا او را از همه چیز می ترساند