اقسام احتیاج ها

و بدان که احتیاج آدمی بر چند نوع است یکی آنکه به حد اضطرار رسیده باشد مثل گرسنه که مشرف بر هلاکت است و برهنه که ساتر عورت ندارد و از سرما و گرما خوف تلف دارد

دوم آنکه به این حد نرسیده است اما بسیار احتیاج به آن دارد چون احتیاج به لباس گرم کننده در زمستان از برای کسی که از سرما تعب کشد و آن به حد ضرورت نرسیده باشد و مثل احتیاج به کرایه چارپایی از برای کسی که به مشقت پیاده خود را به منزل برساند

سوم آنکه احتیاج جزیی به آن دارد و چندان اهتمامی به شأن آن نیست مثل آنکه نان داشته باشد و لیکن نان خورش نداشته باشد

و ظاهر آن است که در هر سه صورت سوال جایز باشد و حرام نباشد و لیکن در صورت اول سوال راجح است و در دوم مباح است و در سوم مکروه است به شرطی که با شکوه خدا و مذلت خود و اذیت دیگری نباشد و بهتر آن است که اظهار احتیاج خود را به کنایه و تعریض کند نه تصریح و به یکی از دوستان و اصدقاء خود اظهار کند یا به کسی که به جود و سخاوت مشهور باشد بلکه اولی آن است که از یک نفر معین خواهش نکند و اگر از فرد معین طلب کند در نزد مردم از او چیزی نطلبد و تصریح هم نکند به خواهش بلکه نوعی بگوید که اگر او نخواهد بدهد بتواند عذر بیاورد که نفهمیدم و اگر غیر از این کند و آن شخص از حیا و خجالت یا از بیم ملامت چیزی به او بدهد آن چیز حرام خواهد بود