صفت حسد و مفاسد آن - ملا احمد نراقی | ناهید

صفت حسد و مفاسد آن - ملا احمد نراقی | ناهید

صاحب خود را به عذاب دنیا گرفتار و به عقاب عقبی مبتلا می سازد زیرا که حسود در دنیا لحظه ای از حزن و الم و غصه و غم خالی نیست چون که او هر نعمتی که از کسی دید متألم می شود و چون نعمت خدا نسبت به بندگان خود بی نهایت است و هرگز منقطع نمی شود پس حسود بیچاره پیوسته محزون و غمناک است و اصلا به محسود ضرری نمی رسد بلکه ثواب و حسنات او زیاد می شود و درجات او بلند می گردد و به جهت غیبتی که حسود از او می کند و سخنی که نباید در حق او می گوید وزر و وبال محسود را بر دوش خود می گیرد و اعمال صالحه خود را به دیوان اعمال او نقل می نماید و با وجود همه اینها چنانچه حسود به دقت تأمل کند می فهمد که او در مقام عناد و ضدیت با رب الارباب است زیرا که هر که را نعمتی و کمالی است از رشحات فیض واجب الوجود و مقتضای حکمت شامله و مصلحت کامله او است پس مشیت و اراده او چنین اقتضا فرموده است که آن نعمت از برای آن بنده حاصل باشد ولی این حسود مسکین زوال آن را می خواهد و این نیست مگر نقیض مقدرات الهی را خواستن و اراده خلاف مراد خدا را کردن بلکه حسود طالب نقص است بر خداوند یا خدا را العیاذ بالله جاهل می داند زیرا که اگر آن محسود را قابل و لایق آن نعمت می داند و با وجود این زوال آن را از خدا می طلبد این نقص بر خداست که کسی را سزاوار نعمتی باشد منع نماید و اگر او را لایق نمی داند پس خود را داناتر از خدا می داند به مصالح و مفاسد و این هر دو کفر است

و چون شکی نیست که آنچه خدا می کند محض خیر و مصلحت و خالی از جمیع شرور و مفاسد است پس حاسد فی الحقیقه دشمن خیر و طالب شر و فساد است پس او شریر و مفسد است و از اینها معلوم می شود سر آنچه مذکور شد که حسد بدترین رذایل و حاسد شریرترین مردمان است و چه خباثت از این بالاتر که کسی متألم باشد از راحت بنده ای از بندگان خدا که هیچ ضرری به او نداشته باشد و از این جهت آیات و اخبار بی نهایت در مذمت این صفت وارد شده است چنان که خدای تعالی در مذمت قومی می فرماید أم یحسدون الناس علی ما آتیهم الله من فضله یعنی آیا حسد می کنند مردمان را بر آنچه خدای از فضل خود بر ایشان عطا فرموده از حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم مروی است که حسد می خورد اعمال حسنه را همچنان که آتش هیزم را می خورد و از آن حضرت منقول است که پروردگار عالم به موسی بن عمران علیه السلام وحی فرمود که حسد مبر به مردم بر آنچه از فضل من به ایشان رسیده است و چشمهای خود را بر آن مینداز و دل خود را همراه او مکن به درستی که کسی که حسد دارد خشمناک بر نعمتهای من است و برابری می کند قسمتهایی را که من میان بندگان خود تقسیم کرده ام و هر که چنین باشد من از او نیستم و او از من نیست و نیز از آن بزرگوار منقول است که ترسناک ترین چیزی که از آن بر امت خود می ترسم این است که مال ایشان زیاد شود پس بر یکدیگر حسد بورزند و یکدیگر را به قتل رسانند و نیز فرمود به درستی که از برای نعمتهای خدا دشمنانی هست عرض شد کیانند فرمود کسانی که حسد می برند مردم را بر آنچه از فضل خدا به ایشان رسیده و در بعضی از احادیث قدسیه وارد شده است که خدا فرمود که حاسد دشمن نعمت من و خشمناک از برای قضای من است و راضی به قسمتی که در میان بندگانم کرده ام نیست و از حضرت ابی عبدالله علیه السلام مروی است که آفت دین حسد و عجب و فخر است و نیز از آن جناب مروی است که حاسد ضرر به نفس خود می رساند پیش از آنکه ضرری به محسود برسد مانند ابلیس که به واسطه حسد از برای خود لعنت را حاصل کرد و از برای آدمی برگزیدگی و هدایت و بلندی و ارتفاع به محل حقایق عهد و اطفا را پس محسود باش و حاسد مباش به درستی که ترازوی حاسد همیشه سبک است به واسطه ترازوی محسود یعنی اعمال حسنه حاسد به ترازوی اعمال محسود گذارده می شود و روزی هر کسی قسمت شده است پس چه نفعی می رساند حسد به حاسد و چه ضرر می رساند به محسود و اصل حسد از کوری دل و انکار فضل خداست و این دو بال اند از برای کفر و فرزند آدم به واسطه حسد در حسرت ابدی افتاد و به هلاکتی رسید که هرگز نجاتی از برای او نیست و از کلام بعضی از حکماست که حسد جراحتی است که بهبود از برای آن نیست و یکی از بزرگان دین گفته است که حاسد را از مجالس و مجامع عاید نمی شود مگر مذمت و ذلت و از ملایکه به او نمی رسد مگر بغض و لعنت و از خلق نفعی نمی برد مگر غم و محنت و در وقت مردن نمی بیند مگر هول و شدت و در قیامت چیزی به او نمی رسد مگر عذاب و فضیحت