فصل - رضا از ثمرات محبت است

بدان که مرتبه رضا از ثمرات محبت و نتیجه آن صفت است زیرا محبت با کسی لازم دارد رضای به افعال محبوب را و لذت یافتن از آن را و سرور و لذت از افعال محبوب به یکی از دو وجه می شود

وجه اول آنکه محبت و دوستی او به مرتبه ای رسد که محب در دوستی مستغرق گردد و چنان مستغرق مشاهده جمال محبوب شود که اگر بلایی از او وارد شود مطلقا ألم آن را درک نکند و چنانچه زخمی به او رسد اصلا سوزش آن را نیابد و این چندان استبعادی ندارد که مکرر مشاهده شده که آدمی در حال شدت غضب یا ترس جراحتی به او می رسد و آن را احساس نمی کند و کسی که در میدان محاربه سرگرم جنگ شد بسا باشد زخمی خورد و ملتفت آن نگردد بلکه بسا باشد که از برای شغل مهمی می دود که خارها به پای او خلد و الم آن را نیابد

پس عاشقی که جمیع هم او غرق مشاهده جمال معشوق یا همه حواس او محو خیال محبت او باشد می شود که بر او اموری وارد شود که اگر مرتبه عشق نمی بود از آن متألم و متأثر می شد و لیکن به جهت استیلای محبت بر قلب او مطلقا ادراک الم و غم آن را نمی کند اگر چه آن امور از غیر دوست بر او وارد شود چه جای آنکه از دوست به او رسد که در این وقت از آن سرور و لذت و عیش و بهجت یابد و چونکه شبهه ای نیست که محبت خداوند بالاترین محبتها و مشغولی دل به آن اعظم مشغولی هاست پس کسی که از آن بهره یافت بسا باشد که چنان از باده محبت بیهوش و از یاد دوست واله و مدهوش گردد که از آنچه بر او وارد شود ألمی احسان نکند و گوید