محمدحسین نظیری نیشابوری (زادهٔ نیمهٔ دوم سدهٔ دهم هجری قمری در نیشابور، درگذشتهٔ ۱۰۲۱ هجری قمری در آگرهٔ هند) از شاعران مؤلف و صاحب سبک تاریخ شعر پارسی بهشمار میرود که بر جریانات شعری معاصر و بعد از خود تأثیری عمیق نهاد. وی پس از گذراندن تحصیلات، به شاعری روی آورد و برای آزمودن طبع، به کاشان که از مراکز مهم شعر پارسی در آن روزگار و محل تجمع شاعران سبک وقوع بود روی آورد و در چند مجلس طرح شعر بر شاعران معتبر سبک وقوع پیروز شد و سپس عازم هند گردید. وی با پیوستن به دربار جهانگیر شاه گورکانی هند و سپس بارگاه سپهسالار او خان خانان به ثروتی افسانهای دست یافت و مهمترین شاهکارهایش را در سالهای اقامت در هند آفرید تا آنکه به سال ۱۰۲۱ قمری در شهر آگره در اوج ثروت، شهرت، حرمت و محبوبیت درگذشت.
مژده در مژده فتح است و ظفر در ظفرست هر طرف مژده رساننده فتحی دگرست فوج در فوج کند نصرت حق استعجال خلق را لشگر آمین و دعا در سفرست همچو شاخ گل خوشبو که گل افشان گردد هر طرف نامه رسا...
ناله ما نغمه اهل نوا را گرم ساخت شوق ما هنگامه این ماجرا را گرم ساخت زآتش وادی بیفکندیم نعلین از قدم موسی ما گرم رو گردید و ما را گرم ساخت در گرفت از بهر خاطر گرمی پروانه موم شمع م...
هر دم عمل خیر تبه خواهم کرد دایم به خطا نامه سیه خواهم کرد از معصیتم فزون شود مغفرتش هرچند عطا کند گنه خواهم کرد
آن دهد در گریه پند ما که با ما دشمن است هرکه می گیرد شناور را به دریا دشمن است هر که را دل در درون شادست با بیرون چه کار شمع را خلوت نگهبان است و صحرا دشمن است خود مگر از در درآیی ...
با موکب شه دل خرابی چه کند با قافله تشنه سرابی چه کند من مفلس و مست حسن سر تا قدمت با میکده ای دل کبابی چه کند
گر شرر گر شعله هرجا گشت پیدا آتش است چاره دل کن که با آتش مدارا آتش است رشک مانع شوق غالب در تو یارب چون رسم راه عاشق در میان هفت دریا آتش است چون چراغ مرده از صحبت دلی آورده ام از...
گوهر ز محیط راز می باید داد از تحت سوی فراز می باید داد دولاب شو ارنه چرخ چون برگردد هرچیز کشیده باز می باید داد
نشاط عید گدا عجب پادشا بشکست شد از معانقه چین بر رخ قبا بشکست چنان به یک دگر آمیختند شیخ و ندیم که مست شیشه در آغوش پارسا بشکست رییس و قاضی و مفتی به رقص برجستند نشاط نای و دهل شرم...
گل طرف کلاه بر بناگوش افکند پوشید لباس روز و شب پوش افکند مشاطه باد شانه زد جعد شمیم وز هر طرفیش طره بر دوش افکند
نظر به ظاهر و صیاد در خفا خفتست اجل رسیده چه داند بلا کجا خفتست کجا ز فتنه آن چشم نیم باز رهیم که فتنه خاسته از خواب و پای ما خفتست کسی به قلب شبم ترکتاز می آرد که بر فراش قصب پای ...
رزقم همه از طبع گهر سنج آید گنجیم به هر قدم به پا رنج آید زان دم که درین مزرع دهقان گشتم دایم سر بیلم به سر گنج آید
گریزد از صف ما هر که مرد غوغا نیست کسی که کشته نشد از قبیله ما نیست جمال مغبچه دیدی شراب مغبچه نوش مگوی عذر که در کیش ما مدارا نیست ز پای تا به سرش ناز و غمزه در اعراض هزار معرکه و...
آن سو که منم فیض فرو می آید ذوق و فرحم از همه سو می آید بالاتر ازین کاخ و گلستان که تویی جایی است که از بهشت بو می آید
حریف دردی و صافی نیی خطا اینجاست تمیز ناخوش و خوش می کنی بلا اینجاست بغیر دل همه نقش و نگار بی معنی است همین ورق که سیه گشته مدعا اینجاست ز فرق تا قدمش هر کجا که می نگرم کرشمه دامن...
بر تن مفزا که نفس سرکش گردد بر عقل متن که طبع ازو خوش گردد در آتش عشق سوز تا نور شوی پروانه غذای روح آتش گردد
بی تو دوشم در درازی از شب یلدا گذشت آفتاب امروز چون برق از سرای ما گذشت نیش خاری نیست کز خون شکاری سرخ نیست آفتی بود این شکارافکن کزین صحرا گذشت شوکت حسنش کسی را رخصت آهی نداد گرچه...
من خام قمارم و حریفم استاد صدبار گشاد داده و بسته گشاد از هستی من بغیر نامت نبود همچون نقطه زیاده در نرد زیاد
امروز آنچه تاج سر ماست دست ماست سرمایه درستی ما در شکست ماست نادان بر آبگینه ما سنگ می زند گر هوشمندیی به کسی هست مست ماست سر می کنیم درسرپیمان خویشتن ایمان ما همان به ندای الست ما...
تقدیر و ارادت به مرادت خیزند جان ها ز عدم به اعتمادت خیزند لوح تو کتاب محو و اثبات حق است از سهو تو میرند و به یادت خیزند
این نخل که از چشمه جان رسته که کشتست وین خط که دهد یاد ز معجز که نوشتست ما فتنه ز مشاطه حسنیم نه از عشق زنار مغان رشته خط و زلف که رشتست جز از اثر دهشت ما وحشت ما نیست با پرده بگو ...
رو جانب حق از همه سو باید بود در کوشش نفی مو به مو باید کرد از بهر ظهور تو نهان گشته تو را در ستر خود و ظهور او باید بود
ز شهر دوست می آیم پیام عشق بر لب ها به تلقینی کنم آزاد طفلان را ز مکتب ها بگو منصور از زندان اناالحق گو برون آید که دین عشق ظاهر گشت و باطل ساخت مذهب ها چو من هر کس طبیبی دارد از ز...
افتاده کلاه از سر و ناموسم نیست در بتکده دستانم و ناقوسم نیست گر عزت و ناز رفت و گر خلوت و ساز بر هرچه بجز تو رفت افسوسم نیست
مگر که صبح ز بالین آسمان برخاست که او چو خاست غبار از دل جهان برخاست محبتست که با درد شادکام نشست اجابتست که با ضعف کامران برخاست درین دو هفته به حق عطای صحت تو گر آفتاب به کام دل ...
