۶۳۵- امیر شیخ نظام الدین احمد المشهور به سهیلی

از نژاد اتراک است و از غایت دقت طبع و صفای ادراک الحق آن قوم را به یمن طلوع آن اختر افق احتشام سرخ رویی تمام حاصل است مصرع چنین دهد اثر آری طلوع چون چون تو سهیل و هر در شاهوار که آن خلاصه روزگار ببرکت طبع سهیل آثار از معدن یمن خاطر بر سر بازار اظهار آورده چون عقیق یمانی آبدار است و همچون لعل بدخشانی نامدار در تذکره الشعراء مذکور است که منشاء تخلصش آنکه ویرا خلوص اعتقادی نسبت بشیخ آذری بوده از خدمتش دریوزه ی تخلصی میکند بنابر التماس او شیخ تفأل بکتابی که در نظر داشته کرده آنرا میگشاید در سطر اول لفظ سهیل برآمده لاجرم بدین تخلص مسمی گردیده

مولانا حسین واعظ علیه الرحمه و الغفران انوار سهیلی را باسم آن امیر کبیر مرقوم ارقام بلاغتا انجام گردانیده همانا ایشانرا دو دیوانست یکی ترکی و یکی فارسی این چند بیت از دیوان فارسی ایشان ثبت افتاد

بشام غم چو من دردی کشی کاندر شراب افتد

از آن کمتر که تا روز جزامست و خراب افتد

بروز غم کسی جز سایه من نیست یار من

ولی او هم ندارد طاقت شبهای تار من

گویند که این مطلع را گفته و بر حریف ظریفی میخواند

شب غم دیو باد آهم از جا برد گردون را

فرو برد اژدهای سیل اشکم ربع مسکون را

گفت میر شعر میگویی یا آدم میترسانی

آخر در شهور سنه ثمان و عشر و تسعمایه کوکب عمرش بمغرب فنا شتافت