فصل ۸۰

إن فی خلق السماوات و الأرض و اختلاف اللیل و النهار لآ یات لأولی الألباب

تاکید و قسم از برای آن است که ربایندگان حقایق بسیارند صور مر اعتبار بصر را و مسموعات انبساط سمع را و ذوق و شهوت تمییز حلال و حرام را و اجرام موجودات صف زده و پرده گشته عالم غیب را صور باغ دیگر و مسموعات باغ دیگر و لمس باغی دیگر و مذوقات باغ دیگر که روی صد هزار شکوفه های گوناگون است اگر چه دریچه ی چشمت باز باشد چون روح تو نظاره گر این دریچه نباشد سر از دریچه ی دیگر بیرون کرده باشد از ریاحین صور هیچ خبر ندارد و اگر سر از دریچه ی عقل بیرون کرده و به حساب و تدبیر مشغول باشد هر پنج باغ حس بی فایده باشد

چون ربایندگان بسیار داری تاکید فرمود خلق فرمود که کارهای شما را و تصویر شما را قیاسی و مثالی باید آن مقاییس را ما از بی اصلی و بی مثالی آفریدیم

سماوات و ارض

منتهای هر صاحب همتی چون جاه و مملکت و خواجگی و عالمی و سیادت و دهقنت کامل و استادی درحرف و دانایی در فنون هرچه آدمی را همت بر آن جای رود آن سماوات انواع است اگر چه بدان منتهاهای همم رسند خود را همان عاجز می یابند که در مبادی ارض کار