بخش ۷۱ - اصل نهم (در ذکر حق تعالی است)

بدان که لباب و مقصود عبادات یاد کرد حق تعالی است که عماد مسلمانی نماز است و مقصود وی ذکر حق تعالی است چنان که گفت ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر و لذکرالله اکبر و قرآن خواندن فاضلترین عبادات است به سبب آن که سخن حق تعالی است و مذکر است و هرچه در وی است همه سبب تازه گردانیدن ذکر حق تعالی است و مقصود از روزه کسر شهوات است تا چون دل از زحمت شهوت خاص یا بدصافی گردد و قرارگاه ذکر شود که چون دل به شهوت آگنده باشد ذکر از وی ممکن نشود و در وی اثر نکند و مقصود از حج که زیارت خانه خدای است جل جلاله ذکر است خداوند خانه را و تهییج شوق به لقای او

پس سر و لباب همه عبادات ذکر است پس اصل مسلمانی کلمه لااله الالله محمد رسول الله است و وی عین ذکر است و همه عبادات دیگر تاکید این ذکر است و یاد کرد حق تعالی تو را ثمره ذکر توست و برای این گفت حق تعالی فاذکرونی اذکرکم مرا یاد کنید تا من شما را یاد کنم و این یادکرد بر دوام می باید و اگر بر دوام نبود در بیشتر احوال می باید که فلاح در وی بسته است و برای این گفت و اذکر الله کثیر العلکم تفلحون می گوید اگر امید فلاح می دارید کلید وی ذکر بسیار است نه اندک و در بیشتر احوال نه در کمتری و برای این گفت الذین یذکرون الله قیاما و قعودا و علی جنوبهم ثنا بر این قوم کرد که ایشان بر پای و نشسته و خفته در هیچ حال غافل نباشد و گفت و اذکر ربک فی نفسک تضرعا و خیفه و دون الجهر من القول بالغدو و الاصال و لا تکن من الغافلین گفت و را یاد کن به زاری و به بیم و به ترس بامداد و شبانگاه و به هیچ وقت غافل مباش