بخش ۷۵ - پیدا کردن ریایی که عمل را باطل کند

بدان که خطر ریا اندر اول عبادت بود یا پس از فراغ یا اندر میان عبادت آن که اندر اول عبادت بود و آن عبادت را باطل کند چه اخلاص اندر نیت شرط است اخلاص بدین باطل شود اما اگر ریا نه اندر اصل عبادت بود چنان که مبادرت کند اندر نماز اندر اول وقت به سبب ریا و اگر تنها بودی اندر اصل نماز تقصیر نکردی ثواب اول و وقت باطل شود اما اصل نماز باید که باطل نشود و درست بود که نیت وی اندر اصل نماز به سبب دیانت محض است همچنان که کسی اندر سرای غضب نماز کند فریضه گزارده آید اگرچه عاصی است لیکن عاصی به نفس نماز نیست اینجا نیز مرایی به نفس نماز نیست بلکه به وقت است و اما اگر نماز به اخلاص تمام بکند پس خاطر ریا اندر آید و اظهار کند نماز گذشته باطل نشود ولیکن بدین معاقب بود

روایت کرده اند که یکی گفت دوش القبره برخوانده ام ابن مسعود رحمهم الله گفت نصیب وی از عبادت این بود یعنی این اظهار که کرد و یکی فرا رسول ص گفت روزه پیوسته دارم گفت به روزه ای و نه به روزه ای و گفته اند معنی آن است که چون بگفت عبادت باطل شد و ظاهر نزدیک ما آن است که رسول ص و ابن مسعود از آن گفته اند که بدین بدانسته اند که اندر وقت عبادت از ریا خالی نبوده است اما چون خالی بود بعید بود عبادتی که درست آمد و تمام شد پس از آن باطل شود