بخش ۷۲ - اصل هفتم
امام محمد غزالیبدان که رسول ص گفته است تفکر ساعته خیر من عباده سنه یک ساعت تفکر بهتر از یک سال عبادت و در قرآن جایهای بسیار است که تدبیر و نظر و اعتبار فرموده اند و این همه تفکر بود و هر کسی فضل تفکر بشناسد ولکن حقیقت وی و چگونگی وی نشناسد که این تفکر در چیست و برای چیست و ثمرت وی چسیت پس شرح آن مهم است و ما اول فضیلت وی بگوییم پس حقیقت وی پس آنچه تفکر برای وی است پس آن چه تفکر در وی است
فضیلت تفکر
بدان که کاری که یک ساعت از آن عبادت سالی فاضلتر بود درجه وی بزرگ بود و ابن عباس رحمهم الله گوید که قومی تفکر می کردند در خدای تعالی رسول ص گفت در خلق وی تفکر کنید در وی تفکر مکنید که طاقت آن ندارید و قدر وی نتوانید شناخت و عایشه رضی الله عنها می گوید که رسول ص نماز می کرد و می گریست گفتم چرا می گریی که گناهان تو عفو کرده اند گفت چرا نگریم و این آیت بر من فرود آمده است ان فی خلق السموات و الارض واختلاف اللیل و النهار لایات لاولی الالباب پس گفت وای بر آن کس که برخواند و تفکر نکند و عیسی ع را گفتند که بر روی زمین مثل تو هست یا روح الله گفت هست هرکه سخن وی همه ذکر بود و خاموشی وی همه فکر بود و نظر وی همه عبرت مثل من است و رسول ص گفت چشمهای خویش را از عبادت نصیب دهید گفتند چگونه گفت به خواندن قرآن از مصحف و تفکر اندر آن و عبرت از عجایب وی ابوسلیمان دارانی می گوید تفکر در دنیا حجاب آخرت است و تفکر در آخرت ثمرت وی حکمت است و زندگانی دلها داوود طایی در ملکوت آسمان تفکر می کرد و می گریست تا به سرای همسایه فرو افتاد همسایه برجست و شمشیر برگرفت پنداشت که دزد است چون وی را دید گفت تو را که انداخت گفت بی خبر بودم ندانم
