بخش ۷۴ - پیدا کردن میدان فکرت که در چه باشد و کجا رود

بدان که مجال و میدان فکرت بی نهایت است که علوم را نهایت نیست و فکرت در همه رواست ولکن هرچه نه به راه دین تعلق دارد ما را شرح آن مقصود نیست اما آنچه به راه دین تعلق دارد اگرچه تفصیل آن بی نهایت است ولکن فذلک آن بتوان گفت و بدان که به راه دین معاملت بنده می خواهیم که میان وی و میان حق تعالی است که آن راه وی است که بدان به حق رسد

و تفکر بنده یا در خود بود یا در حق اگر در حق بود یا در ذات و صفات وی بود یا در افعال و عجایب مصنوعات وی و اگر در خود تفکر کند یا در صفاتی است که آن مکروه حق است و وی را از حق دور کند و آن معاصی و مهلکات است و یا در آنچه محبوب حق است که وی را نزدیک گرداند به وی و آن طاعت و منجیات است فذلک این دو می دانست

و مثل بنده هم چون عاشق است که اندیشه وی یا در جمال معشوق و حسن صورت وی بود و یا در افعال و اقوال و اخلاق وی بود و اگر در خود اندیشد یا از آن اندیشه که وی را نزدیک معشوق قبول زیادت کند یا در آن که وی را از آن کراهیت آید تا از آن حذر کند هر اندیشه که به حکم عشق بود از این چهار بیرون نبود اندیشه عشق دین و دوستی حق تعالی هم چنین بود

میدان اول