محمدحسین نظیری نیشابوری (زادهٔ نیمهٔ دوم سدهٔ دهم هجری قمری در نیشابور، درگذشتهٔ ۱۰۲۱ هجری قمری در آگرهٔ هند) از شاعران مؤلف و صاحب سبک تاریخ شعر پارسی بهشمار میرود که بر جریانات شعری معاصر و بعد از خود تأثیری عمیق نهاد. وی پس از گذراندن تحصیلات، به شاعری روی آورد و برای آزمودن طبع، به کاشان که از مراکز مهم شعر پارسی در آن روزگار و محل تجمع شاعران سبک وقوع بود روی آورد و در چند مجلس طرح شعر بر شاعران معتبر سبک وقوع پیروز شد و سپس عازم هند گردید. وی با پیوستن به دربار جهانگیر شاه گورکانی هند و سپس بارگاه سپهسالار او خان خانان به ثروتی افسانهای دست یافت و مهمترین شاهکارهایش را در سالهای اقامت در هند آفرید تا آنکه به سال ۱۰۲۱ قمری در شهر آگره در اوج ثروت، شهرت، حرمت و محبوبیت درگذشت.
خون دشت کربلا می جوشد از مژگان من داغ زهرا تازه شد در کلبه احزان من چشم غواصم به ساحل گوهری آورده بود باز واصل شد به دریا گوهر غلطان من چرخ را بر گوهر من بس که می لرزید دل در زمین ...
غیرتم بانگ زد که دور او باش عشقم آهسته گفت باش و مباش غمزه درباخت خوش کزین نااهل گردد اسرارهای پنهان فاش از پس پرده سر برون آورد یار لولی وش حریف تراش غنج و نازش ز راه چشمم داد دار...
حیاتی در گذر دارم چه پرسی بود و نابودش متاع روی در نقصان چه سامان آید از سودش سرم شوریدگی دارد ندانم چیست سودایش دلم آوارگی جوید ندانم چیست مقصودش ز اظهار محبت در زبان خلق افتادم چ...
از فراق یار ناخشنود خویش روی در نابود بینم بود خویش بس که در سودا به شوق افتاده ام از زیان خود ندانم سود خویش خوبی او شد پدید از چشم من سوختم بر آتش خود عود خویش گر برآید از نمد آی...
هرجا که بود روز خوش و روزگار خوش آمد به این دیار که باد این دیار خوش هر جنس خوش که ابر و زمین صرفه کرده بود شد صرف این بهار که باد این بهار خوش دارم درین دیار مغان شیوه دلبری بی خو...
ساقی بیار جام می خوشگوار پیش تا بعد ازین چه آوردم روزگار پیش راهم قضا به طرفه فضایی فکنده است خوف سوار در پی و گرد شکار پیش من در میان لجه خونین فتاده ام گو دیگری قدم ننهد از کنار ...
گر جهان کشته بیداد شود برگذرش از تکبر به سوی خلق نیفتد نظرش به قفا رو نکند بهر تسلای دلی گرچه یک شهر به فریاد رود بر اثرش هرکه را فتنه او برد به یک بار ببرد هیچ کس باز نیابد که بگو...
آن که غایب از نظر گردید درمی یابمش هرگه از خود بی خبر گردم خبر می یابمش جلوه سرو و فریب نرگسم دل می برد سوی بستان می روم کآنجا اثر می یابمش گوییا شرط وفاداری به سر خواهد رساند بیشت...
خرامان آمد از می در سر آتش چو او آمد درآمد از در آتش بنفشه کرده خندان بر بناگوش چو بر طرف کله نیلوفر آتش ز رنگ آمیزی آن زلف و رخسار سمندر کرده از خاکستر آتش لبش افروخته از خنده مجم...
به سینه گریه گره شد نقاب برتر کش دل کباب مرا زآتش درون برکش نوشتم آن چه ز دل بر زبان من دادی به سهو اگر رقمی کرده ام قلم درکش برون خرام و بیارای بزم و خوش بنشین غزل سرای و گریبان گ...
بر کس نمانده سنگم زد و چشم شوخ و شنگش سخنم گران به طبعش خردم سبک به سنگش نظرم درو معطل خبرم درو مأول نه تصورش به شکلش نه حکایتش به رنگش به کرشمه های ابرو خبرم دهد وگرنه سخنش به حیل...
بر رخ شکستم از خطا رنگ امید و بیم را بیند منجم طالعم از هم درد تقویم را علم ارادت گر کند ذوقی نصیب جان من مستوفی امر قضا باطل کند تقسیم را عشق از برای داغ من آتش به جانان می زند اف...
دایم به رهت در دو چشمم بازست صد تحفه ام از نیاز پااندازست پیش آی و به مهر دانه عشوه بریز پر تیز مرو که روح در پروازست
او بخرامش چو سیل ما همه ویران او هرچه ز ما شد خراب رفت به جولان او در ره خون ریزد هر غاشیه داران رمند قصد سواران کند شیر نیستان او ناوک تدبیر ملک در کف ما گو مباش خون جهان می چکد ا...
شرمسارم از دل بی صبر و بی آرام خویش خود به یار از بی قراری می برم پیغام خویش در جهان درد و غم فرمان روا بنشسته ام در کمال اوج طالع بر فراز بام خویش خود ز خود ساغر ستانم خود به خود ...
بلاست خط نگارین و زلف خود به خمش دگر ز فتنه چه بر سر نوشته تا قلمش به این جمال و نکویی که اوست می ترسم موحدان به خدایی کنند متهمش اگر فریب ملایک دهد عجب نبود که یاصمد بنویسند جای ی...
هرگز گلی شکفته نشد از نسیم خویش گاهی توجهی به غلام قدیم خویش نشناسدم کسی که ندارم قرینه ای عنقا نهفته ماند ز مثل عدیم خویش درهم تر از حساب تو کاری است چون کنم با تیره تر دلی ز دماغ...
یا در درون قبه این آسمان مباش یا از حوادثی که رسد دل گران مباش کس را خط دوام فراقت نداده اند بار جهان اگر نکشی درجهان مباش تا میهمان میکده ای نقل و جام هست این تلخ و شور کم نشود بد...
کی بود شفقت دل سوی اسیران کشدش ناله ای کار کند تا در زندان کشدش سایه بر حسن گل و سرو چمن نندازد بو که نالیدن مرغان به گلستان کشدش چشم ما رفت و سیه خانه سوی صحرا زد بخت سازد که غزال...
بزم می سازیم سامان گر نباشد گو مباش نوش می گوییم مهمان گر نباشد گو مباش جرعه درد و حیات تلخ قسمت کرده اند عیش خضر و آب حیوان گر نباشد گو مباش غمزه را فرهنگ و دانش ترجمانی می کند چش...
از نقل و باده گوشه دل گشته روشنش کو جام جم که آینه سازم ز آهنش زحمت کشد ز شمع مسخر کنم سپهر تا هر شب آفتاب برآرم ز روزنش غایب شوم ز خلوت و حاضر شوم بر او دلق از بدن برآرم و دربر کش...
مطرب به گوشم زد نوا از گریه محزون کردمش ساقی به دستم داد می پیمانه پر خون کردمش شد هرکه گاهی همرهم بی خانمان شد همچو من با هر که بنشستم دمی چون خویش مجنون کردمش شد شورش سودای من در...
بر غمزده ای خنده زدم گفت حزین باش گر با تو هم اندیشه ما هست چنین باش گفتم شده دل منکر دین گفت غمی نیست گو عاشق ما باش و صنم خانه نشین باش کافیست اگر عشق بود عرض شهادت تصدیق کن و بی...
بی تو نه با غم خوش و نی خانه خوش با نگار خانگی ویرانه خوش مرغ آزادم نخواهد آمدن خویش را دارم به دام و دانه خوش من خود از فرزند دل برکنده ام کودکان دارند با دیوانه خوش دیده را از گر...
