میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است. وی در سال ۱۲۲۳ هجری قمری در شیراز متولد شد، تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز گذراند. او در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامهٔ تحصیل بپردازد. در سفر به تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب مجتهد الشعرا گرفت. قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقهٔ سرشاری داشت. او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی آشنایی داشت. همچنین در ریاضیات، کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت. دیوان اشعار وی بالغ بر بیست هزار بیت است. او کتابی به نام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشت. قاآنی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد.
ای رخت خالق خورشید و لبت رازق جان عارضت آتش سوزنده تنت آب روان تن تو تالی جانست و لبت والی دل من بدان تالی دل داده بدین والی جان تیر مژگان ترا دیده خلقی ترکش قوس ابروی ترا جان جهان...
ای طره دلدار من ای افعی پیچان بی جانی و پیچان نشود افعی بی جان تو افعی بی جانی و ما جمله شب و روز چون افعی سرکوفته از عشق تو پیچان بر سرو چمن مار بود عاشق و اینک تو ماری و عاشق شده...
بارهاگفته ام ای ری به تو این راز نهان ای ری و راز ز نستوده نباید پژمان که ملک روح و تویی دل نزید دل بی روح که کیا جان و تویی تن نزید تن بی جان فرودینست شنهشاه و تو بستان لیکن فرودی...
بر یاد صبوحی به رسم مستان از خانه سحرگه شدم به بستان دل ساغر و خون باده غصه ساقی مطرب غم و نی سینه نغمه افغان آشفته دلم از هوای دلبر آسیمه سرم از جفای دوران برگل نگرستم بسی گرستم ک...
به عزم پارس دل پارسایم از کرمان سفر گزید که حب الوطن من الایمان مرا عقیده که روزی دوبار در شیراز به دوستان کهن بهینه نوینم پیمان گمانم آنکه چو در چشمشان شوم نزدیک چه نور چشم دهندم ...
به عید قربان قربان کنند خلق جهان بتا تو عید منی من ترا شوم قربان فدایی توام آخر جدایی تو ز چیست دمی بیا بنشین آتش مرا بنشان بهار چهر منا خیز تا به خانه رویم مگر به آب رزان بشکنیم ن...
پدری و پسری سایه و نور یزدان پدری و پسری رحمت و فیض رحمان چه پدر آنکه ببالد ز جلوسش اورنگ چه پسر آنکه بنازد ز وجودش ایوان چه پدر بخت جوان رامش با پیر خرد چه پسر پیر خرد رامش با بخت...
تاج دولت رکن دین غیث زمین غوث زمان شاه عادل خسرو باذل شهنشاه جهان مرگ را در مشت گیرد اینک این تیغش دلیل مار در انگشت دارد وینک آن رمحش نشان خشم او یارد ز هم بگسستن اعضای سپهر حزم ا...
چو رای خواجه اگر پیر گشته است جهان غمین مباش که گردد به بخت شاه جوان جهان جود محمد شه آسمان هنر که آفتاب ملوکست و سایه یزدان همیشه شاد بود شاه خاصه عید غدیر که کردگار قدیرش به جان ...
شنیده بودم بیمار را نگیرد خواب همی بپیچد بر گرد خویش از تب و تاب گزافه بود و دروغ این سخن که می گفتند دروغ نزد حکیمان بتا ندارد آب از آنکه چشم تو بیمار هست و در خوابست به جای او هم...
خلق را چون آفرید از لطف خلاق جهان داد گوش و چشم و لب پا و سر و دست و زبان تا که گوشی نشنود جز مدحت دارای عهد تا نبیند دیده یی جز طلعت شاه جهان تا لبی از هم نجنبد جز به مدح شهریار ت...
در دور دارای زمین در عهد خاقان زمان کشورگشای راستش گیهان خدای راستان غازی محمد شاه یل عین دول عون ملل غیث عطا غوث امل ماه زمین شاه زمان از امر سالار عجم فرمانروای ملک جم فصل ادب اص...
دو خورشد جهانگیرند از یک آسان نابان یکی در ملک فرمانده یکی بر چرخ فرمان ران یکی سلطان حسین آنکو ز قهرش بفسرد دریا یکی دیگر حسن شه کز بلارک بشکرد ثعبان مر آن کاموس پهلو را بدرد روز ...
دوش اندر خواب دیدم بر قد سروی جوان سایه گستر گشت خورشید از فراز آسمان با معبر صبح چون گفتم بگفت از ملک ری شه فرستد خلعتی از بهر سالار زمان آسمان ملک ریست و آفتابش پادشاه سایه تشریف...
دوش چون شد رشته پروین عیان از آسمان دیده ام پروین فشان شد دامنم پروین نشان بر زمین از بس هجوم آورد اشکم چون نجوم می نیارستم زمین را فرق کرد از آسمان برق آهم مشعلی افروخت درگیتی که ...
ز خلق خواجه عالم ز رای مهتر دوران معطر آمده گیتی منور آمده کیهان بهینه بنده گیهان خدای و خواجه عالم مهینه مهدی معجز نمای و هادی دوران درون چنبر حزمش قرار توده غبرا به گرد مرکز عزمش...
ساقی در این هوای سرد زمستان ساغر می را مکن دریغ ز مستان سردی دی را نظاره کن که به مجمر همچو یخ افسرده گشته آتش سوزان شعله آتش جدا نگشته ز آتش طعنه زند از تری به قطره باران خون به ع...
صبح برآمد به کوه مهر درخشان چرخ تهی گشت از کواکب رخشان یوسف بیضا برآمد از چه خاور صبح زلیخا صفت درید گریبان جاده ظلمات شب رسیده به آخر گشت سحرگه پدید چشمه حیوان چرخ برآورد زآستین ی...
صدر اعظم شد چو بخت شهریار از نو جوان از نشاط آنکه شاه بی قرین رست از قران چون سکندرشاه شد صاحبقران و خواجه خضر کز حیات شاهش ایزد داد عمر جاودان خواست ایزد شاه را آگه کند از کید خصم...
گر خضر دهد آب بقایت به زمستان مستان بستان جام می از ساقی مستان بستان به شبستان قدح از دست نگارین کز روی دلارا شکند رونق بستان ترکی که به خوناب جگر دارد معجون در هر نظری اشک تر زهدپ...
گرفت عرصه گیتی شمیم عنبر ناب زگرد خاک سرکوی میرعرش جناب وکیل ملک ملک مهتری که فلک فلک به بحر همت او چون سفینه درگرداب بزرگ همت وکوچک دلی که دست و دلش یکی به بحر زند طعنه دیگری به س...
گشته در برجی دو نجم سعد گردون را قران یا دو خورشد فروزان طالع از یک خاوران یا دو تابان گوهر رخشده اندر یک صدف یا دو رخشان اختر تابنده از یک آسمان یا دو جبریل امین را در یکی مهبط نز...
مرا در شش جهت از پنج تن خاطر بود شادان که هریک در سپهر جاه هستند اختری تابان هلاکو زان سپس ارغون ابا قاآن منکوشه که قاآن دوم باشد وزان پس اوکتا قاآن نخستین باذل و ثانیست راد و سیمی...
نادرترین اشیا نیکوترین امکان از عقلهاست اول وز خلقهاست انسان از انبیا پیمبر وز اولیاست حیدر از اتقیا ابوذر وز اصفیاست سلمان از نارهاست دوزخ وز خاکها مدینه از بادهاست صرصر وز آبهاست...
