میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است. وی در سال ۱۲۲۳ هجری قمری در شیراز متولد شد، تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز گذراند. او در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامهٔ تحصیل بپردازد. در سفر به تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب مجتهد الشعرا گرفت. قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقهٔ سرشاری داشت. او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی آشنایی داشت. همچنین در ریاضیات، کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت. دیوان اشعار وی بالغ بر بیست هزار بیت است. او کتابی به نام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشت. قاآنی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد.
آن خال سیه از بر آن نرگس جادو چون نافه مشکست جدا گشته ز آهو چون کلب معلم که دود از پی آهو دل از پی دلدار دوانست بهر سو ترکیست دل آزار که در هر سر بازار من از پی دل می دوم و دل ز پی...
الحمدکه آمد ز سفر موکب خسرو وز موکب او کوکب دین یافته پرتو از هر لب پژمرده به یمن قدم شاه در هر دل افسرده به فر رخ خسرو برخاست به جای دم ناخوش نفس خوش بنشست به جای غم دیرین طرب نو ...
ای ترک من ای مهر سپهرت شده هندو شیرانت مسخر به یکی حمله آهو آمیخته باگفته شیرین تو شکر اندوخته در حقه یاقوت تو لولو هم بهره سرو آمده بیغاره از آن قد هم پیشه مهر آمده شکرانه از آن ر...
دوش چو بنهفت نوعروس ختن رو شاهد زنگی گره گشاد ز ابرو ترک من آمد ز ره چو شعله آتش گرم و دم آهنج و تند و توسن و بدخو چون سر زلف دو صد شکنج به عارض چون خم جعدش دو صد ترنج بر ابرو خم خ...
باز سرسبز شد زمین ز گیاه همچو اقبال ناصرالدین شاه سروها گرد سرخ گل گویی گرد سلطان ستاده اند سپاه خاک خرم تر از هوای بهشت باد مشکین تر از شمال هراه ابر پاشیده بر دمن لؤلؤ باد گسترده...
دو چشم باز و دوگوشم فراز مانده به راه که کی بشارت فتح آید از معسکر شاه ندانم از چه به راه اندرون بشیر بماند گمان برم که به شیری دوچار شد ناگاه و یا ز پویه سم بارگیش کوفته شد پیاده ...
اگر نظام امور جهان به دست قضاست چرا به هرچه کند امر شهریار رضاست شهی که قامت یکتای دهرگشته دوتا به پیش گوهر او کز مثال بی همتاست ستوده فتحعلی شاه شهریار جهان که اصل و فرع وجود است ...
روز آدینه شدم بر در خلوتگه شاه نامه مدح به کف چشم ادب بر درگاه خواستم بار یکی رفت و بشه گفت وز شه رخصت آورد و برفتیم بهم تا بر شاه خاک بومیدم و استادم و برخواندم مدح صله ام داد و ث...
دوش چون گشت جهان از سپه زنگ سیاه از درم آن بت زنگی به در آمد ناگاه با رخی غیرت مه لیک به هنگام خسوف خنده بر لب چو درخشی که جهد ز ابر سیاه بینیش چون الف اما بسرهای دهن ابرویش همچو ی...
شد عید و مه روزه سفرکرد به اکراه نیکو سفری کرد خدا بادش همراه ای خادمک آن حجره بیارای و به مجلس می زن عوض آب به رغم دل بدخواه این سبحه و سی پاره بهل باز به صندوق وان خرقه و سجاده ب...
صدراعظم آفتابست و نظام الملک ماه آسمان این دو نیر چیست خاک پای شاه آن پدر را از نطاق کهکشان شاید کمر وین پسر را بر مدار فرقدان سایدکلاه صدهزاران باره گیرد آن پدر با یک قلم صدهزاران...
مگوگناه بود بر رخ نگار نگاه که بر شمایل غلمان نگاه نیست گناه سرشک ریز دم از دیده هر زمان که کنم در آفتاب جمال تو خیره خیره نگاه رخت زداید گرد رخم چو آب روان خطت فزاید مهر دلم چو مه...
شاها ز ساغر لب ساقی شراب خواه آخر سکندری تو ازین چشمه آب خواه از لعل یار بوسه همچون شکرستان ز الماس جام جوهر یاقوت ناب خواه ساقی بخواه باده و بوس وکنار جوی مطرب بخوان و بربط و چنگ ...
ماه من در جمع تا چون شمع چهر افروخته یک جهان بروانه را از سوز غیرت سوخته سوزن مژگان او با رشته مشکین زلف دیده ما را به روی او ز حیرت دوخته چند از این خامان دلا جو یی علاج سوز عشق چ...
عبدس و ساقی در قدح صهبا ز مینا ریخته در گوهر الماس گون لعل مصفا ریخته کرده پی اکسیر جان در طلق زرنیخ روان در ساغر سیماب سان گوگرد حمرا ریخته آب از سر اب انگیخه آتش ز آب انگیخته زآت...
عیدست و جام زرنشان از می گران بار آمده هر زاهدی دامن کشان در دیر خمار آمده زاهدکه کرد انکار می حیرت بدش ازکار می از هرچه جزگفتار می اینک در انکار آمده عیدست و یار دلستان بر دست جام...
جشنی ز نوروز عجم کاراستش جمشید جم جشنی که با کون و علم شاه جهاندار آمده یعنی شجاع السلطنه آنکو ز قلب و میمنه همرزم صد تن یک تنه در دشت پیکار آمده اسکندر دارا خدم دارای اسکندر حشم س...
این خط بی خطا که به از نافه ختاست گر مشک چین ز طیب همی خوانمش خطاست دارد ضیای اختر اگرچه سیاه روست دارد بهای گوهر اگرچه شبه نماست در راستی بود الفش قامت نگار نونش اگرچه برصفت پشت م...
ای برده غمت تاب ز دل خواب ز دیده پیوند دل و دیده به یکبار بریده برکشتن ما بی گنهی دست گشاده ازکلبه ما بی سببی پای کشیده ما را چه گناهست اگر زلف تو دامی گسترده کز آن آهوی چشم تو رمی...
بناز ای طوس بر راز و ببال ای خاوران بر ری که از ری زی تو کرد آهنگ زینت بخش تاج کی نک ای کابل خدا از کشور کابل برون کش پا نک ای خوارزم شه از کشور خوارزم گم کن پی نک ای میر بخارا ترک...
سرو سیمین مرا از چوب خونین گشت پای سرو گو با پای چوبین در چمن زین پس میای سرو من ماه زمین بد زان شدش پا بر فلک تا ز نیکویی زند ماه فلک را پشت پای ماه من شد در محاق و سرو من از پا ن...
ای دفتر گل از ورق حسن تو بابی با آب رخت چشمه خورشید سرابی نالان دلم ار برده دو چشمت عجبی نیست در دست دو مست از پی تفریح ربابی با دیده تر برد ز فکر تو مرا خواب بی روی تو نقشی زدم ام...
حمد بیحد را سزد ذاتی که بی همتاستی واحد و یکتاستی هم خالق اشیاستی صانعی کاین نه فلک با ثابت و سیارگان بی طناب و بی ستون از قدرتش برپاستی منقطع گردد اگر فیضش دمی ازکاینات هستی از ذر...
تو ای نیلوفر بویا که خورشیدت دلیلستی شب یلداستی مه را که بس تار و طویلستی پناه گلشن رضوان و خلوت خانه قدسی شبستان ملک یا آشیان جبرییلستی گهی دور قمر را دود آتشگاه نمرودی گهی بر گرد...
