۱۰ - النوبة الثانیة
قوله تعالی إن الله لا یغفر أن یشرک به الآیة کلبی گفت این آیت در شأن وحشی بن حرب و اصحاب وی فرو آمد چون حمزه را بکشتند و به مکه بازگشتند پشیمان شدند بآنچه کردند فراهم آمدند و نامه ا...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی إن الله لا یغفر أن یشرک به الآیة کلبی گفت این آیت در شأن وحشی بن حرب و اصحاب وی فرو آمد چون حمزه را بکشتند و به مکه بازگشتند پشیمان شدند بآنچه کردند فراهم آمدند و نامه ا...
و لو أن أهل الکتاب آمنوا یعنی بمحمد ص و اتقوا الیهودیة و النصرانیة میگوید اگر جهودان و ترسایان ایمان آوردندی و رسالت وی را تصدیق کردندی و از جهودی و ترسایی بپرهیزیدندی ما آن جهودی ...
قوله تعالی و إذ قال إبراهیم لأبیه آزر ابراهیم برین لفظ بنزدیک قومی علما معرب است که پدر و مادر وی را ابراهام نام کرده اند چنان که ابن عامر خواند در لختی از قرآن و در روایت عبد الحم...
قوله تعالی و ما أرسلنا فی قریة من نبی اینجا ضمیری محذوف است یعنی و ما ارسلنا فی قریة من نبی فکذبه اهلها إلا أخذنا أهلها بالبأساء و الضراء بأساء فقر است و ضراء گرسنگی و گفته اند بأس...
قوله تعالی و جاء المعذرون من الأعراب قرایت عامه معذرون مشدد است و قرایت یعقوب معذرون مخفف معذران بتشدید عذر سازانند بدروغ و معذرون بتخفیف خداوندان عذراند براستی عذر فلان اذا زور عذ...
قوله تعالی ارجعوا إلی أبیکم این سخن برادر مهین می گوید آن گه که نومید شده بودند و با یکدیگر می گفتند که تا پیش پدر رویم و قصه چنانک رفت بگوییم وی گفت من باری نمی آیم که مرا روی آن ...
قوله تعالی فلما أحس عیسی منهم الکفر آن گه که دریافت و بدانست عیسی ع از کافری آن قوم قال گفت من أنصاری إلی الله یاران من از شما کیست با آنک خدای خود یار است مرا قال الحواریون حواریو...
قوله تعالی إن الله یأمرکم خدای میفرماید شما را أن تؤدوا الأمانات إلی أهلها که امانتها با خداوندان دهید و إذا حکمتم بین الناس و چون حکم کنید میان مردمان أن تحکموا بالعدل که براستی و...
قوله تعالی لقد کفر الذین قالوا کافر شدند ایشان که گفتند إن الله هو المسیح ابن مریم که خدای عیسی مریم است و قال المسیح و گفت عیسی یا بنی إسراییل ای فرزندان یعقوب اعبدوا الله خدای را...
قوله تعالی و تلک حجتنا و آن جواب که ابراهیم داد حجت جستن ایشان را آتیناها إبراهیم علی قومه ما تلقین کردیم ابراهیم را بر قوم خویش نرفع درجات من نشاء می برداریم درجتهای آن را که خواه...
قوله تعالی قال الملأ من قوم فرعون سالاران قوم فرعون گفتند إن هذا لساحر علیم ۱۰۹ اینست بدرستی جادویی دانا استاد یرید أن یخرجکم من أرضکم میخواهد که بیرون کند شما را از زمین شما فما ذ...
قوله تعالی و السابقون الأولون و پیش وایان پیشینیان من المهاجرین و الأنصار از مهاجران و از انصار و الذین اتبعوهم بإحسان و ایشان که بر پی ایشان ایستادند به نیکویی رضی الله عنهم خشنود...
قوله تعالی اذهبوا بقمیصی هذا ببرید این پیراهن من فألقوه علی وجه أبی آن را بر روی پدر من افکنید یأت بصیرا تا با بینایی آید و أتونی بأهلکم أجمعین ۹۳ و کسان خویش همه بمن آریدو لما فصل...
قوله تعالی فلما أحس عیسی منهم الکفر قال من أنصاری إلی الله بزرگ است و بزرگوار جلیل است و جبار خداوند جهانیان و دارنده آفریدگان و دادستان از گردنکشان و کین خواه از برگشتگان باز دارن...
قوله تعالی إن الله یأمرکم أن تؤدوا الأمانات إلی أهلها خداوند مهربان کریم راست دان کارساز بندگان جل جلاله و عظم شأنه و عز سلطانه میفرماید درین آیت بندگان خود را باداء امانت میگوید ا...
قوله تعالی لقد کفر الذین قالوا إن الله هو المسیح ابن مریم سموم قهر بود که از میدان جلال در عالم عدل بر نهاد آن بی حرمتان بی سرمایگان تافت و ایشان را در قید شقاوت کشید تا دل ایشان ن...
قوله تعالی و تلک حجتنا آتیناها إبراهیم علی قومه حجت خداوند عز و جل برین امت دو چیز است یکی مصطفی پیغامبر او صلی الله علیه و سلم دیگر قرآن کلام او مصطفی را گفت قد جاءکم برهان من ربک...
قوله تعالی قال الملأ من قوم فرعون الایة اذا اراد الله هو ان عبد لا یزید للمحق حجة الا و یزید بذلک للمبطل فیه شبهة حجتها روشن است و معجزه پیدا و کرامت ظاهر لکن چه سود دارد کسی را که...
قوله تعالی و السابقون الأولون الایة خداوند کریم مهربان توانا و دانای پاک دان یگانه و یکتا در نام و نشان جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه درین آیت امت مح...
قوله تعالی اذهبوا بقمیصی هذا الآیة یوسف گفت ببرید پیراهن من بر یعقوب که درد یعقوب از دیدن پیرهن خون آلوده گرگ ندریده بود تا مرهم هم از پیرهن من بود چون آن پیراهن از مصر بیرون آوردن...
قوله تعالی فلما أحس عیسی منهم الکفر الایة معنی احساس دانستن است و یافتن بخرد و دیدن بحاسه بصر میگوید که چون عیسی ع بدانست و دریافت که جهودان بر کفر محکم ایستاده اند و اصرار ایشان ب...
قوله تعالی إن الله یأمرکم أن تؤدوا الأمانات إلی أهلها سبب نزول این آیت آن بود که عباس بن عبد المطلب عم رسول خدا صاحب سقایه زمزم بود میراث برده از پدر عبد المطلب چون روز فتح مکه بود...
قوله تعالی لقد کفر الذین قالوا إن الله هو المسیح ابن مریم کلبی گفت این آیت در شأن ترسایان نجران آمد سید و عاقب و اصحاب ایشان از فرقه یعقوب که گفتند المسیح ابن مریم هو الله و اصل سخ...
قوله تعالی و تلک حجتنا آتیناها إبراهیم علی قومه چون ابراهیم بر قوم خود حجت آورد که از دو گروه کدام یک بی بیم تر و با من سزاتر او که یک خدای را پرستد یا او که هزاران او که خداوندی پ...