فصل ۸۴

تو ازین اصلت چه دیدی که در جنگ نبود آتشش را آبی نیست خاکش را بادی نیست چو در جنگ اند مزه از جنگ می یابند چنانکه مرد شجاع را مزه در جنگ باشد صورت آب غالب بر صورت آتش آمد و معنی آتش غالب بر معنی آب آمد تا آب را آتش سوزان نیست کند و ناچیز کند و جمله را بخورد و در دل آب قرار گیرد

اکنون تو جزو این کل جهان آمدی چون تو کل جهان را به هزل دانی تو که جزوی چگونه است که کار خود را جد دانی و پساپیش کارهای خود را نگاه می داری اگر نقش تدبیر تو نه از این اصل است از کجاست

پس جنگ تو تا آن وقت باشد که به مرکز و به مقامگاه خود برسی اکنون چو جنگ می باید کرد باری جنگ از بهر دوست کن دوست آن کس است که نیکویی تو همه از اوست اگر تو خود را خوش نیامده نان مخور تا نیفزایی که عاقل ناخوش را نیفزاید اگر تو خود را خوش آمده خود را و هستی خود را به فرمان معطی این لقمه خرج کن تو را نسخه فرستاد که آب دست و استنجا و زینت گیر عند کل مسجد تو روزی روی خود را شستی که نه بهر خلقان خاص از برای تعظیم رحمان باشد و یا جامه پوشیدی که آن از بهر بزرگداشت امر الله باشد

آخر سگ به وقتی که لقمه می گیرد دمک از بهر معطی بر زمین می زند و روی بر خاک می نهد عجب است تو روی بر خاک نمی نهی از بهر او در سگی که این سیرت بود به از تو آمد کلبهم باسط ذراعیه بالوصید مگر از بدی موی پوستین تو برکنده اند

ببین درخت سر فروبرده به زمین را آگهی نداده اند و لیکن ترتیبی اش داده اند یعنی اشتر و اسب آب را از میان خاشاک چنان نغز نمزد که درخت از میان گل و خاک غذای خود مزد در میان چندان خلط صاف خود نوش می کند که اگر پاره خاشاک باشد در قدح تو عاجز آیی که چگونه خوری آن را

مرا اعتقاد می دارد مرید من که در جهان همچو من کسی نیست که در هر هنری محو می شوم پیش هنرمندان از دیگران همه معانی و تحقیق است و از من همه نمایش و نمودن استاکنون این سخنان که از من می شنوید اگر راست می دانید چون کژی ها را به وی راست نمی کنید و اگر دروغ می نماید با خود چند دروغ جمع می کنید دیگران را دروغ فروشند اما دروغ نخرند گندم نمای جوفروش باشند اما گندم نمای جوخر نباشند

اکنون ای خواجه یقینی حاصل کن در راه دین و آن مایه ی خود را نگاه دار از دزدان و همنشینان که ایشان به نغزی همه ی راحت تو را بدزدند همچنان که هوا آب را بدزدد آخر ببین که اسرار آسمانی را حافظی می باید همچون شهاب ثاقب تا چیزی ندزدند پس نگاهبان تو را باید از آن دیوان ختایی وش سیاهپوش که ناگاه از پس دیوار سینه ها بیرون آیند و بانگ برمی زنند که هی الشیطان یعدکم الفقر چو اینچنین راهزنان دیوان ناگاه از این راه ها برمی خیزند تو چه غافلی از ایشان عجب در منال دنیاوی به احتمال خود را در خطر می اندازی که بوک در دریا فرومی روند به احتمال و تحمل می کنند و در کان های با خطر جانی به وهم درمی افتند این همه خود سست رایان باشند

آخر از ریگ گوهر گدازان چنان شیشه صافی کردند و از شوره خاک جهان این قالب های لطیف ظاهر کرده اند و شربت های خوشی ها در وی ریخته اگر باز فروریزند و ازین بهتر بیرون آرند چه عجب باشد

و الله اعلم