میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است. وی در سال ۱۲۲۳ هجری قمری در شیراز متولد شد، تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز گذراند. او در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامهٔ تحصیل بپردازد. در سفر به تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب مجتهد الشعرا گرفت. قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقهٔ سرشاری داشت. او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی آشنایی داشت. همچنین در ریاضیات، کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت. دیوان اشعار وی بالغ بر بیست هزار بیت است. او کتابی به نام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشت. قاآنی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد.
مرا ماهیست در مشکوکه مشکین زلف پرچینش به هر تارست صد تبت به هر چینست صد چینش بتی دارم بر سوری بود یک باغ ریحانش مهی دارم که بر طوبی بود یک راغ نسرینش هوای باده گر داری ببوس آن لعل ...
فلک ژاژ است هنجارش جهان زشت است آیینش هم آن مهر خسان کیشش هم این کین کسان دینش بلی گردون به جز داناگدازی نیست هنجارش بلی گیتی به جز نادان نوازی نیست آیینش خسی کش مکر ابلیسی فلک را ...
همانا فصل تابستان سرآمد عهد تسعینش که مایل شد به کفه شب ترازو باز شاهینش چو پر باز بود اسپید روز از روشنی آوخ که ابر تیره تاری تر نمود از چشم شاهینش فلک از ابر ایدون آبنوسی گشته خو...
به گردون تیره ابری بامدادان برشد از دریا جواهر خیز وگوهرریز وگوهربیز وگوهرزا چو چشم اهرمن خیره چو روی زنگیان تیره شده گفتی همه چیره به مغزش علت سودا شبه گون چون شب غاسق گرفته چون د...
دو قلاع کفرند با هم مصاحب یکی تیغ خسرو یکی کلک صاحب یکی خرمن ظلم را برق خاطف یکی کشته عدل را مزن ساکب یکی ضبط ملک عجم را مزاول یکی ربط دین عرب را مواظب یکی ماشطه چهر ملک از مساعی ی...
چه ماه بود که از خانه کرد طلوع که کرد از پی تعظیمش آفتاب رکوع به چشم صورت و معنی توان مشاهده کرد کمال قدرت صانع در اینچنین مصنوع مرا ز هرچه در آفاق طبع مستغنی است ولی به عشق تو چون...
زهی به منزلت از عرش برده فرش تو رونق زمین ز یمن تو محسود هفت کاخ مطبق تویی که خاک تو با آب رحمت است مخمر تویی که فیض تو با فر سرمدست ملفق چو دین احمد مرسل مبانی تو مشید چو شرع حیدر...
دوش دیدم یکی خجسته وثاق طاق او جفت طاق هفت طباق صحن او خورده با ارم سوگند سقف او بسته با فلک میثاق از یکی سو نهاده تا سر سقف از یکی گوشه چیده تا دم طاق نسخه هیأت و کتاب نجوم جلد ته...
کرد چون خسرو منصور ز ری عزم عراق در میان من و منظور من افتاد فراق دهر از ظلمت شب غالیه گون بود هنوز کان بت غالیه مو بیخبر آمد به وثاق طاق ابروی سیاهش به ستمکاری جفت جفت گیسو ی دراز...
ای زلف نگار ای حبشی زاده شبرنگ ای اصل تو از نو به و ای نسل تو از زنگ ای مادر اهریمن و ای خواهر عفریت ای دایه پتیاره و ای مایه نیرنگ ریحان مگرت بوده پدر غالیه مادر کت مانده به میراث...
به عزم ری چو نهادم به رخش زین خدنگ شدم به کوهه آن چون به تیغ کوه پلنگ چو رود نیل سبک رخش من به راه افتاد نشسته من ز بر او چو یک محیط نهنگ بسان کشتی کش موج سوی اوج برد به کوه و شخ ش...
که فر خجسته بماناد شاه جم اورنگ خدیو ملک ستان شهریار بافرهنگ جهان گشای ابوالنصر ناصر الدین شاه که ساخت کوسش گوش سهر پر ز غرنگ امان عالم و حرز جهان و جوشن جان مثال قدرت و تمثال هوش ...
چیست آن اژدها نهاد نهنگ که ز پیریش چهره پر آژنگ هم ازو در ایاق دوست شراب هم ازو در مذاق خصم شرنگ هم به کابل ازو نهیب و خروش هم به زابل ازو غریو و غرنگ هم ازو ویله در اراضی روم هم ا...
دلکی داری ای شوخ چو یک پارچه سنگ ای دریغ از دل سنگت که دلم دارد تنگ من به تو هر روز از تنگدلی طالب صلح تو به من هر شب از سنگدلی مایل جنگ ختنی خط حبشی خال و فرنگی رویی به ختن روی نه...
ای زلف تو پیچیده تر از خط ترسل بر دامن زلف تو مرادست توسل ریحان خط از زلف شکسته تو نماید چون عین رقاع از خم طغرای ترسل زلفین تو زاغیست سیه کز زبر سرو بگرفته نگون بچه بازی به دو چنگ...
آنچه من بینم به بیداری نبیندکس به خواب زانکه در یکحال هم در راحتم هم در عذاب گاه گریم چون صراحی گاه خندم چون قدح گاه بالم چون صنوبرگاه نالم چون رباب بر به حال من یکی بنگر به چشم اع...
ای فال سعید و بخت مقبل وی زهره بزم و ماه محفل تو قلبی و دلبران قوالب تو روحی وگلرخان هیاکل برگرد مه شمایل تو زلفین تو عنبرین سلاسل دلها به سلاسل تو مشتاق جان ها به شمایل تو مایل خو...
ای رخش ره نورد من ای مرغ تیزبال کز دودمان برقی و از تخمه خیال در طبع سیر تست سبکباری نسیم در جیب نعل تست نسب نامه شمال گه مغز که بدری بی جهد گاز و چنگ گه در هوا بپری بی سعی پر و با...
بیا و ساغر می کن ز باده مالامال که ماه روزه به حسرت گذشت نالانال بباید از غم و انده گریخت میلامیل می دو ساله به پیمانه ریخت مالامال بنوش باده و نوشان به یاد رحمت حق که فضل بار خدا ...
خسروا ای کت ایزد متعال نافریدست در زمانه حمال دولتی بیکران ترا داده کش همه چیز هست غیر زوال بحر در جنب جود تو شبنم کوه در نزد حلم تو مثقال سیم و زر را به دور دولت تو نشناسد کسی ز س...
در ششم روز جمادی نخست اول سال ماه من آمد و آن سال نکو گشت به فال بر من از دیدنش آن روز دو نوروز گذشت هیچ دیدی که دو نوروز رسد اول سال تا برد رنج و ملالم ز دل آنروز به رمز زد بسی فا...
رونده رخش من ای از نژاد باد شمال ز صلب صاعقه و پشت برق و بط ن خیال دم تو سلسله گردن صبا و دبور سم تو مردمک دیده جنوب و شمال دریده حمله تو باد عاد را ناموس کشیده پیکر تو کوه قاف را ...
دیشب به شکل جام نمود از افق هلال یعنی به جام باده ز جان دورکن ملال دوشینه ماه روزه به پا موزه درکشید وز شهر شد برون و بزد کوس ارتحال وامد مه مکرم باکوس و باعلم بهروزی از یمینش و پی...
ای با خطاب مهر تو هر ذره یی سپهر ای با عتاب قهر تو هر ممکنی محال حالی بدان رسیده که از حرص مدح تو بر من ز لفظ و معنی تنگ اوفتد مجال یکسو ز بس هجوم مضامین دلفریب حیران شود خیال من ا...
