۵ - النوبة الثالثة
قوله تعالی و داود و سلیمان إذ یحکمان فی الحرث الایه داود و سلیمان بحکم نبوت مشترکند لکن در درجه و فضیلت متفاوتند نبینی که سلیمان را درین یک مسأله افزونی داد بعلم فهم او را مخصوص کر...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی و داود و سلیمان إذ یحکمان فی الحرث الایه داود و سلیمان بحکم نبوت مشترکند لکن در درجه و فضیلت متفاوتند نبینی که سلیمان را درین یک مسأله افزونی داد بعلم فهم او را مخصوص کر...
قوله و الذین هاجروا فی سبیل الله الآیة هجرت دو است هجرت ظاهر و هجرت باطن هجرت ظاهر آنست که خانه و شهر خویش را وداع کند هجرت باطن آنست که کونین و عالمین را وداع کند هجرت ظاهر موقت ا...
قوله تعالی أ لم تر أن الله یزجی سحابا الآیة یزجی سحاب عطفه ثم یمطر غیث جوده علی اولیایه بلطفه و یطوی بساط الحشمة عن ساحات قربه و یضرب قباب الهیبة بمشاهد کشفه و ینشر علیهم ازهار انس...
قوله و إنه لتنزیل رب العالمین این آیت هر چند بر عقب قصص انبیا است اما بقصص تعلق ندارد که بمفتتح سورت تعلق دارد آنجا که گفت و ما یأتیهم من ذکر من الرحمن محدث إلا کانوا عنه معرضین فذ...
قوله قل الحمد لله بدان که مقامات راه دین بر دو قسم است قسمی از آن مقدمات گویند که آن در نفس خویش مقصود نیست چون توبه و صبر و خوف و زهد و فقر و محاسبه این همه وسایلند بکاری دیگر که ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا لا تدخلوا بیوت النبی إلا أن یؤذن لکم الایة امرهم بحفظ الادب فی الاستیذان و مراعات الوقت و ایجاب الاحترام این خطاب باصحابه رسول است می گوید ای شما که ...
قوله قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم الآیة بدان که از آفریدگان حق جل جلاله کمال کرامت دو گروه راست یکی فریشتگان و دیگر آدمیان و لهذا جعل الانبیاء و الرسل منهم دون غیرهم و غایت ...
قوله تعالی الذین یقولون ربنا این الذین همان گروهند که للذین اتقوا در آیت اول اشارت به ایشانست میگوید گفتار ایشان اینست که ربنا اغفر لنا ذنوبنا و کردار ایشان الصابرین و الصادقین این...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا لا یحل لکم أن ترثوا النساء کرها درین آیت دو حکم است یکی آنست که زن را بی نکاح بمیراث بردن حرامست و این از نکاحهای جاهلیت یکی است دیگر حکم آنست که زن ...
قوله تعالی و تقدس و اتل علیهم نبأ ابنی آدم بالحق این دو پسر آدم یکی هابیل است و دیگر قابیل و قیل قاین و هو الاصح و آدم را علیه السلام چهل فرزند بود به بیست بطن بیامده هر بطنی پسری ...
قوله تعالی قد نعلم إنه لیحزنک سدی میگوید سبب نزول این آیت آن بود که روز بدر اخنس بن شریق و بو جهل بیکدیگر رسیدند اخنس گفت یا ابا الحکم این ساعت منم و تو و کس سخن ما نمی شنود براستی...
قوله تعالی و الذین آمنوا و عملوا الصالحات بدان که معنی ایمان تصدیق است و حقیقت آن از روی شرع استوار داشتن است به دل و اقرار است به زبان و کردار است به تن و به مال و تا این هر سه خص...
قوله تعالی و اعلموا أنما غنمتم من شی ء این معطوف است باول سورة فاتقوا الله و أصلحوا ذات بینکم و اعلموا أنما غنمتم من شی ء ای ما اصبتم و اخذتم من الکفار قهرا و قسرا من شی ء قلیل و ک...
قوله تعالی إلا تنصروه این در آیت پیش پیوسته است میگوید ان ترکوا نصره فلن یضره ذلک شییا کما لم یضروه اذ کان بمکة لا ناصر له اگر ایشان وی را یاری ندهند و با وی بجهاد بیرون نشوند او ر...
قوله تعالی و منهم من یستمعون إلیک این آیت در شأن مستهزیان آمد که استماع ایشان بتعنت و استهزا بود لا جرم می شنیدند و ایشان را در آن هیچ نفع نبود و ایشان را بکار نیامد همچون کسی که ک...
قوله تعالی تلک من أنباء الغیب ای تلک الاقاصیص فی خبر نوح ع من اخبار الغیب عنک ینزل بها جبرییل علیک معجزة و صحة لنبوتک یا محمد ما کنت تعلمها أنت و لا قومک العرب من قبل هذا الوقت و ق...
قوله تعالی قال رب السجن أحب إلی قراءت یعقوب بفتح سین است بر معنی مصدر ای الحبس احب الی باقی بکسر سین خوانند و هو اسم المکان یعنی نزول السجن احب الی و این آن گه گفت که آن زنان مصر ک...
قوله تعالی یمحوا الله ما یشاء و یثبت مخفف قرایت ابن کثیر است و ابو عمرو و یعقوب و عاصم و مشدد قراءت باقی و عنده أم الکتاب یعنی اللوح المحفوظ یمحو منه ما یشاء و یثبت منه ما یشاء می ...
قوله تعالی و قال الله لا تتخذوا إلهین اثنین ای لا تعتقدوا المعبود اثنین الله گفت جل جلاله بندگان خویش را که اعتقاد مکنید که معبود دواند که معبود خود یکیست یکتای بی همتا موجود بذات ...
قوله تعالی و لا تقف ما لیس لک به علم ای لا تقولن فی شی ء ما لم لا تعلم می گوید آنچ ندانی در آن سخن مگوی چون رسول خدا ص را نهی میکنند از گفتن آنچ وی را در آن علم نبود با کمال حکمت ا...
قوله تعالی و یوم نسیر الجبال ای و اذکر یوم نسیر الجبال عن وجه الارض فنقلعها قلعا و نسیرها کما نسیر السحاب فی الدنیا یاد کن ای محمد آن روز که از هول رستاخیز این کوه های عالم بر کنیم...
قوله یوم ینفخ فی الصور قرأ بو عمرو ینفخ بالنون و فتحها و ضم الفاء کقوله و نحشر و قرأ الآخرون ینفخ بالیاء و ضمها و فتح الفاء علی غیر تسمیة الفاعل خلافست میان علماء تفسیر که صور چیست...
قوله و داود و سلیمان داود بن ایشا از فرزندان یهود ابن یعقوب بود مردی کوتاه زرد روی باریک تن دلاور لشکر شکن هرگز روی از دشمن بنگردانیده و در هیچ وقعه ای بی فتح و بی ظفر باز نگشته و ...
قوله و الذین هاجروا فی سبیل الله ای فارقوا اوطانهم و عشایرهم فی طاعة الله و طلب رضاه مهاجرین الی المدینة یعنی المهاجرة الاولی رأسهم حمزة بن عبد المطلب و مصعب بن عمیر و عبد الله بن ...