۹ - النوبة الثالثة
قوله تعالی الذین یلمزون المطوعین من المؤمنین فی الصدقات اصحاب شریعت دیگراند و اصحاب حقیقت دیگر خادمان راه شرع جدااند خلوتیان قرب و مشاهدت جدا اهل شریعت از هر دویست درم پنج درم بداد...

ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی الذین یلمزون المطوعین من المؤمنین فی الصدقات اصحاب شریعت دیگراند و اصحاب حقیقت دیگر خادمان راه شرع جدااند خلوتیان قرب و مشاهدت جدا اهل شریعت از هر دویست درم پنج درم بداد...
قوله تعالی فلو لا کانت قریة آمنت بزرگست و بزرگوار خداوند کردگار نامدار رهی دار کریم و مهربان خدای جهان و جهانیان دارنده ضعیفان نوازنده لهیفان نیوشنده آواز سایلان پذیرنده عذر عذر خو...
قوله تعالی إن فی ذلک لآیة لمن خاف عذاب الآخرة ذلک یوم مجموع له الناس و ذلک یوم مشهود یحیی معاذ گفت روزها پنج است یکی روز مفقود دیگر روز مشهود سیوم روز مورود چهارم روز موعود پنجم رو...
قوله تعالی و لما دخلوا علی یوسف آوی إلیه أخاه زیر تقدیر الیه تعبیه هاست و در قصه دوستی در باب دوستان قضیه هاست یعقوب و بنیامین هر دو مشتاق دیدار یوسف بودند و خسته تیر فراق او آن گه...
قوله تعالی من کفر بالله من بعد إیمانه إلا من أکره و قلبه مطمین بالإیمان باصدق دل و عقد درست در توحید بوقت ضرورت و حالت اکراه بر زبان کلمه کفر راندن زیان ندارد و فسخ عهد دین نبود از...
قوله تعالی و لقد آتینا موسی تسع آیات بینات الآیة موسی را فرستادند بپیغامبری باسراییلیان با نشانهای روشن و معجزهای پیدا چون عصا و ید بیضا و غیر آن همچنین مصطفی عربی را ص فرستادند بپ...
قوله تعالی إذ قالت امرأت عمران الایة اذ در اول این آیت تعلق بآخر آیت گذشته دارد یعنی سمیع علیم إذ قالت میگوید الله شنوا و دانا است بحال و گفتار آن زن عمران که گفت رب إنی نذرت لک و ...
قوله تعالی فکیف إذا جینا الآیة این کلمه تعظیم است بلفظ تعجب میگوید و در ضمن آن توبیخ منافقان و جهودان است که صفت ایشان از پیش رفت میگوید چون بود حال آن جهودان و منافقان در آن روز ر...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا لا تتخذوا الذین اتخذوا دینکم هزوا و لعبا این در شأن دو جهود آمد که جایی خالی نشسته بودند بانگ نماز شنیدند خنده کردند و بافسوس سخن گفتند رب العالمین گ...
قوله تعالی و إذا رأیت الذین یخوضون فی آیاتنا خوض نامی است که باطل را گویند حق را نگویند چنان که گفت و کنا نخوض مع الخایضین و خضتم کالذی خاضوا فی خوضهم یلعبون و اصل الخوض الدخول فی ...
قوله تعالی و لوطا ای و ارسلنا لوطا و هو اسم اعجمی کابراهیم و اسحاق و قیل هو اسم عربی و انما سمی لوطا لانه حبه لاط بقلب ابراهیم ای تعلق به و لصق و هو لوط بن هاران بن آزر برادر زاده ...
قوله تعالی الذین یلمزون المطوعین مفسران گفتند چون رسول خدا خواست که بغزاء تبوک بیرون شود یاران را تحریض کرد بر صدقات تا عدت غزا و لشکر اسلام بسازد و ساز راه کند صحابه رفتند و هر کس...
قوله تعالی فلو لا کانت قریة آمنت ای هلا کانت قریة آمنت حین ینفعها ایمانها لا حین لا ینفعها این حجت خدا است جل جلاله بر فرعون که ایمان وی نپذیرفت بوقت معاینه عذاب یقول الله تعالی هل...
قوله تعالی إن فی ذلک لآیة ای ان فی ذلک الذی نزل بالامم المهلکة من انواع العذاب لعبرة لمن خاف عذاب الآخرة اعتقد صحته و وجوده و قیل لآیة ای علامة ان الله ینجز وعده للمؤمنین و للانبیا...
قوله تعالی و لما دخلوا علی یوسف آوی إلیه أخاه ای ضم الیه اخاه یقال آویت فلانا بالمد اذا ضممته الیک و اویت الیه بقصر الالف لجأت الیه و چون برادران یوسف از کنعان بیرون آمدند و بنیامی...
قوله تعالی من کفر بالله من بعد إیمانه إلا من أکره ابن عباس گفت این آیت در شأن عمار فرو آمد و یاسر پدر وی و سمیه مادر وی و صهیب و بلال و خباب و سالم مشرکان قریش ایشان را تعذیب می کر...
قوله تعالی و لقد آتینا موسی تسع آیات بینات هؤلاء التسع هی ان لا تشرکوا بی شییا و لا تسرفوا و لا تزنوا و لا تقتلوا النفس التی حرمت الا بالحق و لا تسحروا و لا تقربوا مال الیتیم و لا ...