میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است. وی در سال ۱۲۲۳ هجری قمری در شیراز متولد شد، تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز گذراند. او در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامهٔ تحصیل بپردازد. در سفر به تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب مجتهد الشعرا گرفت. قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقهٔ سرشاری داشت. او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی آشنایی داشت. همچنین در ریاضیات، کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت. دیوان اشعار وی بالغ بر بیست هزار بیت است. او کتابی به نام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشت. قاآنی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد.
تیغی گهرنگار فرستاده شهریار تا سازدش طراز کمر صاحب اختیار تیغی که گر به آتش سوزان گذر کند چندان بود برنده ک ه گرمی برد ز نار تیغی که بر حریر اگر نقش او کشند پودش چو عمر خصم ملک بگس...
چو چتر زرین افراشت مهر در کهسار چو بخت شاه شد از خواب چشم من بیدار ز عکس چشم می آلود آن نگار دمید هزار نرگس مخمور از در و دیوار هوا ز بوی خطش گشت پر ز مشک و عبیر زمی زرنگ رخش گشت پ...
که باد تا ابد از فر ایزد دادار ملک جوان و جهان را به بختش استظهار جمال هستی و روح وجود و جوهر جود جهان شوکت و دریای مجد و کوه وقار کمال قدرت و تمثال عقل و جوهر فیض قوام عالم و تعوی...
دوش اندر خواب می دیدم بهشت کردگار تازه بی فیض ربیع و سبز بی سعی بهار دوحه طوبی ز سرسبزی چو بخت پادشه چشمه کوثر ز شیرینی چو نطق شهریار یک طرف موسی و توراتش به حرمت در بغل یک طرف عیس...
دوش بگشودم زبان تا درد دل گویم به یار گفت عشاق زبون را با زبان دانی چکار گر به قرب ما قنوعی در محبت شو حریص ور به وصل ما عجولی در بلا شو بردبار خوی با آوارگی کن چون نبینی جایگه چار...
راستی را کس نمی داند که در فصل بهار از کجا گردد پدیدار این همه نقش و نگار عقلها حیران شود کز خاک تاریک نژند چون برآید این همه گلهای نغز کامگار گر ز نقش آب و خاکست این همه ریحان و گ...
باده جان بخشت و دلکش خاصه از دست نگار خاصه هنگام صبوحی خاصه در صل بهار خاصه بر صحن گلستان خاصه بر اطراف باغ خاصه زیر سایه گل خاصه در پای چنار خاصه با یار مساعد خاصه اندر روز عید خا...
نسیم خلد می رود مگر ز جویبارها که بوی مشک می دهد هوای مرغزارها فراز خاک و خشت ها دمیده سبز کشت ها چه کشت ها بهشت ها نه ده نه صد هزارها به چنگ بسته چنگ ها بنای هشته رنگ ها چکاوها کل...
زد به دلم ای نسیم آتش هجران یار سوختم از تشنگی جرعه آبی بیار آب نه یعنی شراب ماه نه بل آفتاب تا که بیفتم خراب تا که بمانم ز کار قوت دل قوت جان مایه روح روان محنت از آن در نهان عشرت...
مژده که شد در چمن رایت گل آشکار مژده که سر زد سمن از دمن و مرغزار وجد کنان شاخ گل از اثر باد صبح رقص کنان سرو ناز بر طرف جویبار لاله به کف جام می گشته مهیای عشق گرچه ز نقصان عمر هس...
ای گهر اندرگهر تاجور و شهریار داور هوشنگ هوش خسرو جم اقتدار خط کمال تو بود آنکه به یک انحراف هیات نه چرخ ساخت دایره بان آشکار قطب فلک رای تست طرفه که برعکس قطب رای تو درگردش است بر...
ز شاهدی که بود رویش از نگار نگار بخواه باده و بر یاد میگسار گسار گرم هزار ملامت کند حسود چه سود کنون که بسته ز خون دلم نگار نگار دلم گرفته ز جور زمانه ای همدم حدیث زهد و ورع در میا...
سوگند خورده اند نکویان این دیار کز ری چو سوی فارس رسد صاحب اختیار یکجا شوند جمع چو یک گله حور عین یک هفته می خورند علی رغم روزگار بی ناز و بی کرشمه و بی جنگ و بی جدل شکرانه را دهند...
شه قبای خ ریشتن بخشد به صاحب اختیار و او قبای خود به من بخشد ز لطف بیشمار شه گر او را جامه بخشد او مرا نبود عجب من غلام خاص اویم او غلام شهریار اوکند خدمت به خسرو من کنم مدحت براو ...
صبح چون خورشید رخشان رخ نمود از کوهسار ماه من از در درآمد با رخی خورشیدوار بربجای شانه در زلفش همه پیچ و شکن بربجای سرمه در چشمش همه خواب و خمار مژهای چشم او گیرنده چون چنگال شیر ح...
عطسه مشکین زند هر دم نسیم مشکبار بادگویی آهوی چنست کارد مشک بار نافه چین دارد اندر ناف باد مشکبوی عقد پروین دارد اندر جیب ابر نوبهار گنج باد آورد خواهی ابر بنگر در هوا سیم دست افشا...
قامت سروی چو بینم برکنار جویبار از غم آن سرو قامت جویبار آرم کنار جویبار آرم کنار خوی ازین غیرت که غیر گیرد او را درکنار و او ز من گیردکنار تا نگرید ابر از بستان نروید ضیمران او کن...
کوهی به قفا بسته ای ای شوخ دلازار با خویش کشانیش به هر کوچه و بازار زان کوه گران ترسمت آزرده شود تن خود را عبث ای شوخ دلازار میازار تو کاه کشیدن نتوانی چه کشی کوه تو نرم تر و تازه ...
از سروش وحدتم بر گوش هوش آمد خطاب یافتی لا تبطل الاوقات فی عهدالشباب بعد ازین در کنج عزلت پای در دامن کشم من کجا و مستی و میخانه و جام شراب تا توانم نغمهای نای وحدت را شنید گوش بگم...
گفتم به یار فصل بهار آمد ای نگار گفتا که وصل یار نگارین به از بهار گفتم که بار یافت هزاران به گلستان گفتا زگلستان رخ من به هزار بار گفتم که لاله داغ بدل دارد از چه روی گفتا ز روی م...
گنج پنهان بود یزدان خواست کاید آشکار آفرینش را فزود از هستی خود اعتبار وادمی را زافرینش برگزید آنگه ز عدل خواست قانونی نهادن تا نخیزد گیر و دار بهر آن قانون بهر عهدی رسولی آفرید و ...
منت خدای را که ز تأیید کردگار فرمود فتح باره با خرز شهریار حصنی که بر کنار فصیل حصار او نبود ز منجنیق فلک سنگ راگذار حصنی که از نظاره برجش ز فرق چرخ از فرط ارتفاع فتد تاج زرنگار حص...
هر سال به نوروز مرا بوسه دهد باز وامسال برآنم که فزونتر دهد از پار پار از من و از رندی من بودگریزان و امسال گریزد به من از صحبت اغیار قلاشی من پار چنان بود که آن شوخ یک بوسه مرا دا...
همتی مردانه می خواهم که اسمعیل وار بر خلیل خویشتن امروز جان سازم نثار عید قربانست و من قربان آن عیدی که هست کوی او دایم بهشت و روی او دایم بهار زان سبب قربان اسمعیل باید شدکه او گش...
