میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است. وی در سال ۱۲۲۳ هجری قمری در شیراز متولد شد، تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز گذراند. او در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامهٔ تحصیل بپردازد. در سفر به تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب مجتهد الشعرا گرفت. قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقهٔ سرشاری داشت. او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی آشنایی داشت. همچنین در ریاضیات، کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت. دیوان اشعار وی بالغ بر بیست هزار بیت است. او کتابی به نام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشت. قاآنی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد.
دلکی هست مرا شیفته و هرجایی عملش عشق پرستی هنرش شیدایی پیشه اش روز به دنبال نکویان رفتن شب چه پنهان ز تو تا صبح قدح پیمایی چه گویم دلکا موعظه من بپذیر ترک کن خیرگی و خودسری و خودرا...
شبی گفتم خرد راکای مه گردون دانایی که از خاک قدومت چشم معنی یافت بینایی مرا در عالم صورت بسی آسان شده مشکل چه باشد گر بیان این مسایل باز فرمایی چرا گردون بود گردنده و باشد زمین ساک...
در چشم منست آنچه به رخسار تو آب است در جسم منست آنچه به گیسوی تو تاب است دل بی تو بسی تنگتر از سنه چنگ است جان بی تو بسی زارتر از زیر رباب است بر ما به تکبر نگری این چه غرورست از م...
دارد اگرچه بر همه کس روزگار دست دارد به پیش دست و دل شهریار دست شاه جهان بهادر دوران حسن شه آنک دارد به خسروان جهان ز افتخار دست شاهنشهی که بیرون نامد ز آستین چون دست همتش یکی از ص...
باز این تویی شهاکه جهانت مسخرست بر تارکت ز مهر جهانتاب افسرست باز این منم که طبع روانم سخن سر است شیرشن کلام من به مثل تنگ شکرست باز ای تویی شها که سزاوار تست مدح طبعت محیط فیض و ک...
بر دلم صدهزار نیشترست بلکه از صدهزار بیشترست شرح یک ماجرا ز دردسرم موجب صدهزار درد سرست پیکرم آنچنان شدست ضعیف که نهان همچو روح از نظرست زین سبب درکفم ز غایت ضعف خشک چوبی به گاه پو...
عاشق بی کفر در شرع طریقت کافرست کافری بگزین گرت شور طریقت در سرست کفر دانی چیست آزادی ز قید کفر و دین آوخا زین قید آزادی که قید دیگرست نور ایمان مضمرست ای خواجه در ظلمات کفر آری آر...
ای رفته پی صید غزالان سوی صحرا بازآ بسوی شهر پی صید دل ما گر تیر زنی بر دل ما زن نه بر آهو ور دام نهی در ره ماه نه نه به صحرا نه شهرکم از دشت و نه ماکمتر از آهو صید دل ماکن اگرت صی...
هستی دو وجه دارد مخفی و ظاهر است کاندر وجود واجب و ممکن مصور است از واجبست خالق و از ممکنست خلق چون معنی کلام که مخفی و ظاهر است خالق ز خلق هیچ دارد گزیر ازانک خورشید را چو نور نبا...
تا لاله به باغ و گل به گلزارست میخواره ز زهد و توبه بیزارست بر لاله به بانگ چنگ می خوردن عصیان گذشته را ستغفارست امروز نشاط مل به از دی بود و امسال صفای گل به از پارست نوروز و جنون...
که جلوه کرد که آفاق پر ز انوارست که رخ نمود که گیتی تمام فرخارست که لب گشود ندانم که از حلاوت او به هرکجا که نظر می کنم نمکزارست دگر که آمد و زنجیر دل که جنبانید که بر نهاده چو مجن...
گاه ط رب و رو ز می و فصل بهارست جان خرم و دل فارغ و شاهد به کنارست باد سحر از آتش گل مجمره سوزست خاک چمن از آب روان آینه دارست تا می نگری کوکبه ی سوری و سرو است تا می شنوی زمزمه صل...
روز می و وقت عیش وگاه سرورست یار جوان می کهن خدای غفورست میل و سکون شوق و صبر ذوق و تحمل شعله و خس برق و دشت سنگ و بلورست بادیه پر سنگ و وقت تنگ و قدم لنگ توشه کم و ره دراز و مرحله...
ترک من آفت چینست و بلای ختن است فتنه پیر و جوان حادثه مرد و زن است در بهر زلفش یک کابل وجدست و سماع در بهر چشمش یک بابل سحرست و فن است دوش تا صبح به هر کوچه منادی کردم زان سر زلف ک...
ملک ز انصاف شه بهشت برین است دوزخیم بالله ار بهشت چنین است گرمی بازار دین چنانکه در اقلیم کفر وقایع نگار دین مبین است منت بیمر خدای عزوجل را کانچه هوا خواه خلق بود همین است تا چه ک...
باز با صعوه ندانم ز چه رو رام گرفت بازگیتی مگر از عدل شه آرام گرفت آنکه چون آتش آین سوخت به مه تاب افکند وآنکه چون مجمره افروخت ز جم جام گرفت حامی ملت اسلام حسن شه که به دهر رونق ا...
شب گذشته که آفاق را ظلام گرفت ز تاب مهر زمین رنگ سیم خام گرفت شب سیاه چو دزدان ز تاب ماه کمند به کف نهاد و همی راه کوی و بام گرفت به سام روز مگر نوح دهر نفرین کرد که بی جنایت معهود...
شکسته خامه آذرگسسته نامه قسطا چه خامه خامه خسرو چه نامه نامه دارا گسسته دفتر شاپور و خسته خاطر آزر شکسته رونق ارژنگ و بسته بازوی مانا به سعی خامه ماهر به فرق نامه طاهر فشانده خسرو ...
عید رمضان آمد و ماه رمضان رفت صد شکر که این آمد و صد شکر که آن رفت این با طرب و خرمی و فرخی آمد وان با کرم و محنت و رنج و مرضان رفت عید آمد و شد عیش و نشاط و طرب آغاز مه رفت و خراف...
بهادر شه ای شهریاران غلا مت قضا و قدر هردو در اهتمامت به خاصان درافتاده غوغای عامی ز ادراک خاص و ز انعام عامت جهان آفرین زافرینش ندارد مرادی دگر جز حصول مرامت برون بود نه چرخ از جم...
تا ابد چشم بد ازگنجور دارا دور باد بحر وکان خالی زگنج همت گنجور باد آن حسین اسم حسن رسمی که چشم روزگار از می مینای مهرش جاودان مخمور باد آنکه چون معمار جودش قصد آبادی کند آسمان در ...
هر زمانم که به آن ترک سر و کار افتد صلح خیزد ز میان کار به پیکار افتد من به عمد از پی صلح همی جویم جنگ کز پی صلحم با بوسه سر وکار افتد نفسم بر دو یک افتد ز سبکروحی شوق عدد بوسه من ...
دوش کانجم شد عیان بر این سپهر گرد گرد همچو پیکان های سیمین از درون تیره گرد راست گفتی صد هزاران مهره از عاج سپید چیده نراد قضا بر آبنوسن تخه نرد یا نه گفتی صدهزاران عنکبوت از سیم ن...
عجبی عجب آن پسر به سر دارد مانا که ز حسن خود خبر دارد وقتست که سرگران شود با خویش از بس که کرشمه آن پسر دارد زان پیش که دل دهم ندانستم کاو ناز و کرشمه این قدر دارد معشوقه قیصرست پن...
