۱۱ - النوبة الثانیة
قوله تعالی قال الملأ من قوم فرعون چون موسی ع بینت خویش آشکارا کرد و حجت خود بنمود ازید بیضا و عصا و فرعون را گفت فأرسل معی بنی إسراییل فرعون در آن کار فرو ماند همت قتل موسی کرد سال...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی قال الملأ من قوم فرعون چون موسی ع بینت خویش آشکارا کرد و حجت خود بنمود ازید بیضا و عصا و فرعون را گفت فأرسل معی بنی إسراییل فرعون در آن کار فرو ماند همت قتل موسی کرد سال...
قوله تعالی اذهبوا بقمیصی هذا چون برادران یوسف را بشناختند و بهم بنشستند یوسف گفت ما حال ابی بعدی حال پدرم چیست پس از فرقت من کارش بچه رسید گفتند غمگین است و رنجور در بیت الاحزان نش...
قوله تعالی إن مثل عیسی عند الله مثل عیسی بنزدیک خدا کمثل آدم هم چون مثل آدم است خلقه من تراب بیافرید آدم را از خاک ثم قال له کن فیکون ۵۹ آن گه وی را گفت که باش و می بود الحق من ربک...
قوله تعالی و ما أرسلنا من رسول نفرستادیم هیچ فرستاده ای را إلا لیطاع مگر آن را که تا فرمان برند وی را بإذن الله بفرمان خدای و لو أنهم إذ ظلموا أنفسهم و اگر ایشان که بر تن خود ستم ک...
قوله تعالی و إذا سمعوا و چون شنوند ما أنزل إلی الرسول آنچه برسول فرو فرستادند تری أعینهم تو بینی چشمهای ایشان تفیض که آب می ریزد من الدمع از اشک مما عرفوا من الحق از آنچه بشناختند ...
قوله تعالی و من أظلم و کیست ستمکارتر بر خود ممن افتری علی الله کذبا از آن کس که دروغ نهد بر خدای أو قال أوحی إلی یا گوید که پیغام کردند بمن و لم یوح إلیه شی ء و بوی هیچ پیغام نکرده...
قوله تعالی و قال الملأ من قوم فرعون سران قوم فرعون گفتند فرعون را أ تذر موسی و قومه موسی را و قوم او را می بگذاری زنده لیفسدوا فی الأرض تا تباهی کنند در زمین و یذرک و آلهتک و گذارد...
قوله تعالی إن الله اشتری من المؤمنین خدای بخرید از گرویدگان أنفسهم و أموالهم تنهای ایشان و مالهای ایشان بأن لهم الجنة تا بهشت ایشان را بود یقاتلون فی سبیل الله تا با دشمن خدا کشتن ...
قوله تعالی رب قد آتیتنی من الملک خداوند من مرا از ملک این جهانی بهره دادی و علمتنی من تأویل الأحادیث و در من آموختی دانستن سرانجام خوابها که بینند فاطر السماوات و الأرض ای کردگار آ...
قوله تعالی إن مثل عیسی عند الله کمثل آدم این آیت از یک روی اشارت بقدرت خدای دارد و از یک روی اشارت بتخصیص و تشریف عیسی ع و آدم ع اما تخصیص ایشان ظاهر است و بیان قدرت آنست که در آفر...
قوله تعالی و ما أرسلنا من رسول إلا لیطاع بإذن الله از اول ورد تا آخر همه اشارت است ببزرگواری منزلت مصطفی ص نزدیک حق جل جلاله و خلعتی است از خلعتهای کرامت که الله تعالی بوی داد که و...
قوله تعالی و إذا سمعوا ما أنزل إلی الرسول الایة درین آیت اشارتست که ایمان شنیدنی است و دیدنی و شناختنی و گفتنی و کردنی سمعوا دلیل است که شنیدنی است تری أعینهم تفیض من الدمع دلیل اس...
قوله تعالی و من أظلم ممن افتری علی الله کذبا الایة دروغ نهادن و دروغ بستن بر الله جل جلاله بحکم ظاهر و بر لسان تفسیر آنست که شرح دادیم و در قصه مسیلمه و عیسی بیان آن کردیم اما بر ز...
قوله تعالی و قال الملأ من قوم فرعون الایة آن مهجور مملکت و مطرود درگاه عزت و زخم خورده عدل ازل فرعون بی عون چون خود را بر مقام عجز بدید و در کار ملک خود وهن دید و قبطیان زیادة تمکی...
قوله تعالی إن الله اشتری من المؤمنین أنفسهم و أموالهم بر ذوق عارفان و طریق خاصگیان این آیت جای ناز دوستان است و میدان اسرار صدیقان و تهنیت مؤمنان تهنیتی زیبا و تشریفی بسزا تهنیتی ک...
قوله تعالی رب قد آتیتنی من الملک من حرف تبعیض است از آن در سخن آورد تا بدانی که الله تعالی است که مالک بر کمال است و در ملک ایمن از زوال است قیومی بی گشتن حال است در ذات و صفات متع...
قوله تعالی إن مثل عیسی عند الله کمثل آدم سبب نزول این آیت آنست که ترسایان نجران سید و عاقب و اسقف و اصحاب ایشان آمدند بر مصطفی ص و گفتند ما لک تشتم صاحبنا چه بودست ترا که صاحب ما ر...
قوله تعالی و ما أرسلنا من رسول الآیة من زیادت توکید را در نظم سخن آورد و دلالت را بر معنی جنس میگوید هیچ رسولی نفرستادیم بهیچ گروه مگر که تا آن گروه رسول را فرمانبردار باشند بهر چه...
قوله تعالی و إذا سمعوا ما أنزل إلی الرسول الایة این آیت در شأن نجاشی است نام وی اصحمه و هو بالحبشیة عطیة ملک حبشه بود والی زمین مهاجرة الاولی و نجاشی اول ترسا بود پس مسلمان شد و ای...
قوله تعالی و من أظلم ممن افتری علی الله کذبا این آیه به مدینه فرو آمد در شأن مسیلمة بن حبیب الکذاب ابو المنذر الحنفی کافران او را رحمن تهامه می خواندند دو کس فرستاد از مردمان خویش ...
قوله تعالی و قال الملأ من قوم فرعون پس از آنکه سحره فرعون ایمان آوردند موسی یک سال در مصر بود و ایشان را دعوت میکرد و آیات و معجزات می نمود سران و مهتران قوم فرعون اغرا کردند بر مو...
قوله تعالی إن الله اشتری من المؤمنین قال محمد بن کعب القرظی لما بایعت الانصار رسول الله ص لیلة العقبة بمکه و هم سبعون نفسا قال عبد الله بن رواحه یا رسول الله اشترط لربک و لنفسک ما ...
قوله تعالی رب قد آتیتنی من الملک یعنی ملک مصر و دخل من للتبعیض لانه لم یؤت الملک کله و قیل من للبیان و علمتنی من تأویل الأحادیث یعنی تفسیر کتبک التی انزلتها علی انبیایک و قیل تعبیر...
قوله تعالی یا أهل الکتاب ای اهل تورات و انجیل لم تحاجون فی إبراهیم چرا حجت میسازید خود را در ابراهیم ع و ما أنزلت التوراة و الإنجیل إلا من بعده و خود نفرستادند نه تورات و نه انجیل ...