۷ - النوبة الثالثة
قوله تعالی یا أیها النبی حسبک الله و من اتبعک من المؤمنین سیاق این آیت تشریف و تخصیص عمر خطاب است که بعهد اسلام در آمد مصطفی ص او را در کنار گرفت و گفت الحمد لله الذی هداک الی الاس...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی یا أیها النبی حسبک الله و من اتبعک من المؤمنین سیاق این آیت تشریف و تخصیص عمر خطاب است که بعهد اسلام در آمد مصطفی ص او را در کنار گرفت و گفت الحمد لله الذی هداک الی الاس...
قوله تعالی إنما الصدقات للفقراء الآیة ای هرگز روزی دلت همراه درد فقری نابوده و در همه عمر یک ساعت یعقوب وار در بیت الاحزان فقر نانشسته ای هرگز روزی صفات خود را بنعت فقر در منجنیق م...
قوله تعالی و اتل علیهم نبأ نوح الآیة مثال ربانی از حضرت سبحانی آنست که بلا از درگاه ما خلعت دوستانست و جرعه محنت از کاس محبت نوشیدن پیشه مردان است هر که نهاد او نشانه تیر بلای ما ر...
قوله تعالی و لما جاءت رسلنا لوطا سی ء بهم و ضاق بهم ذرعا الآیة اشارت است بکمال حزن لوط و غایت درد و اندوه وی در راه دین هم تشریف است او را هم بشارت تشریف است از آن روی که عزت قرآن ...
قوله تعالی و ما أبری نفسی الآیة یوسف ع آن گه که گفت ذلک لیعلم انی لم اخنه بالغیب توفیق و عصمت حق دید باز چون گفت و ما ابری نفسی تقصیر در خدمت خود دید آن یکی بیان شکر توفیق است و ای...
قوله تعالی و الله أخرجکم من بطون أمهاتکم آدمی را منزل اول از منازل وجود شکم مادر است اول آبی آن گه علقه ای آن گه مضغه ای پس استخوانی و پوستی آن گه جانوری چون چهار ماهه شود زنده شود...
قوله تعالی و لقد کرمنا بنی آدم بزرگوار تهنیتی و تمام تشریفی و عظیم کرامتی که الله تعالی جل جلاله با مؤمنان فرزندان آدم کرد که در بدو کار و مفتتح وجود روز میثاق ایشان را در قبضه صفت...
قوله تعالی و یسیلونک عن ذی القرنین قل سأتلوا علیکم منه ذکرا بیان قصه ذو القرنین دلیلی است واضح و برهانی صادق بر صحت نبوت و رسالت محمد عربی ص با آنک مردی بود امی نادبیر هرگز بهیچ کت...
قوله إن الذین سبقت لهم منا الحسنی الآیة سبقت لهم من الله العنایة فی البدایة فظهرت الولایة فی النهایة در بدایت عنایت باید تا در نهایت ولایت بود یک ذره عنایت ازلی به از نعیم دو جهانی...
قوله تعالی قل اللهم مالک الملک ابن عباس گفت معاذ بن جبل از مسجد رسول بازماند و نمی شد رسول او را دید گفت یا معاذ چرا از مسجد باز ماندی و نمی آیی گفت یا رسول الله یوحنای جهود را بر ...
قوله تعالی إن تجتنبوا کبایر ما تنهون عنه الآیة معنی آنست که اگر از گناهان کبایر بپرهیزید گناهان صغایر از دیوان شما برگیریم و ناپیدا کنیم بنماز پنجگانه و ذلک فی قوله ص الصلوات الخمس...
قوله تعالی إنا أنزلنا التوراة یعنی علی موسی ع فیها هدی ای بیان الحکم الذی جاءوا یستفتونک فیه من الرجم و نور یعنی و بیان ان امرک حق یا محمد و حکمک صدق میگوید یا محمد ما تورات بموسی ...
قوله تعالی و أنذر به الذین یخافون أن یحشروا إلی ربهم الایة این آیات در شأن موالی و فقراء عرب فرو آمد عمار یاسر و ابو ذر غفاری و مقداد اسود و صهیب و بلال و خباب و سالم و مهجع و النم...
قوله تعالی لقد أرسلنا نوحا إلی قومه و هو نوح بن لمک بن متوشلخ بن اخنوخ و هو ادریس بن برد بن مهیاییل بن قینان بن انوش بن شیث بن آدم و هو اول نبی بعد ادریس ارسله الله تعالی الی ولد ق...
قوله تعالی و تقدس یا أیها النبی حسبک الله سعید جبیر روایت کند از ابن عباس گفت سی و سه مرد مسلمانان بودند و شش زن در خانه ارقم جمع آمده و اسلام پنهان داشته تا عمر خطاب مسلمان شد و ع...
قوله تعالی إنما الصدقات یعنی مال الزکاة و الجزیة و سایر ما سبیله الی بیت المال میگوید مال زکاة و جزیت ذمی و مالی که در شرع مصرف آن بیت المال است هشت صنف است که رب العزة درین آیت بی...
قوله تعالی و اتل علیهم نبأ نوح گفته اند نام نوح سکن بود او را نام نوح نهادند لکثرة نیاحته علی قومه بعد ما اغرقوا قوم وی اولاد قابیل بودند چون بر ایشان دعا کرد تا رب العزة ایشان را ...
قوله تعالی و لما جاءت رسلنا لوطا چون از نزدیک ابراهیم بیامدند روی نهادند بشارستان قوم لوط و از آنجا که ابراهیم بود تا بشارستان لوط چهار فرسنگ بود چون آنجا رسیدند در نیمه روز لوط را...
قوله تعالی و ما أبری نفسی لما قال یوسف ع ذلک لیعلم انی لم اخنه بالغیب قال له جبرییل و لا حین هممت بها یا یوسف و ما ابری نفسی ای ما أزکی نفسی عن الهم إن النفس لأمارة بالسوء ای ان نف...
قوله تعالی و الله أخرجکم من بطون أمهاتکم رجع الکلام الی عد النعم لختی نعمتها که بندگان را داد در آیات پیش بر شمرد آن گه عارض در میان آمد باز دیگر بار سخن با حصر نعمت برد و نیکیها ک...
قوله تعالی و لقد کرمنا بنی آدم ای شرفناهم و اکثرنا لهم الکرامة و قیل نسبناهم الی الکرم ما فرزندان آدمی را گرامی کردیم که ایشان را صورت نیکو دادیم و قد و قامت راست با عقل و با نطق و...
قوله تعالی و یسیلونک عن ذی القرنین انما سأله اهل مکة من تلقین الیهود مشرکان مکه از تلقین جهودان پرسیدند از مصطفی ص که در گذشتگان و پیشینیان مردی طواف بود که بشرق و غرب رسید آن مرد ...
قوله إن الذین سبقت لهم منا الحسنی ابن عباس و جماعتی از مفسران گفتند که سبب نزول این آیت آن بود که صنادید قریش در حطیم حاضر بودند و گرد کعبه مقدسه سیصد و شصت بت نهاده و آن را میپرست...
قوله تعالی قل إن کنتم تحبون الله یا محمد ص فرا جهودان و ترسایان گوی اگر دوست میدارید الله را فاتبعونی بر پی من ایستید یحببکم الله تا دوست دارد خدای شما را و یغفر لکم ذنوبکم و بیامر...