۱۴ - النوبة الثالثة
قوله تعالی اعلموا أن الله شدید العقاب و أن الله غفور رحیم شدید العقاب للاعداء غفور رحیم للاولیاء شدید العقاب دشمنان را قهر است و سیاست غفور رحیم دوستان را نواخت است و کرامت در یک آ...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی اعلموا أن الله شدید العقاب و أن الله غفور رحیم شدید العقاب للاعداء غفور رحیم للاولیاء شدید العقاب دشمنان را قهر است و سیاست غفور رحیم دوستان را نواخت است و کرامت در یک آ...
قوله تعالی و لو أننا نزلنا إلیهم الملایکة الایة مردودان حضرت را میگوید و مطرودان قطیعت را که اگر ما فریشتگان آسمان را ازین مقربان و کروبیان و سفره و بر ره و رقباء قضا و قدر و امناء...
قوله تعالی و کتبنا له فی الألواح من کل شی ء موعظة الایة در آثار آورده اند از آن موعظتها که رب العزة در الواح نبشت از بهر موسی و بوی داد این بود که یا موسی اگر خواهی که بدرگاه عزت م...
قوله تعالی و لا تؤمنوا إلا لمن تبع دینکم الآیة این آیت هم در شأن جهودان است و حکایت از قول ایشان که یکدیگر را وصیت کردند و گفتند و لا تؤمنوا ای لا تصدقوا و لا تفرقوا ب أن یؤتی أحد ...
قوله تعالی أ لم تر إلی الذین قیل لهم کفوا أیدیکم الآیة سبب نزول این آیت آن بود که قومی از اجله صحابه چون عبد الرحمن بن عوف الزهری و سعد بن ابی وقاص الزهری و قدامة بن مظعون الجمحی و...
قوله تعالی اعلموا بدان که معنی علم دانش است و محل آن دل است و اقسام آن سه است علم استدلالی و علم تعلیمی و علم لدنی اما استدلالی ثمره عقل است و عاقبت تجربه و ولایت تمییز که آدمیان ب...
قوله تعالی و لو أننا نزلنا إلیهم الملایکة الایة این علمها از آن است که الله بآن متفرد است که این چیزهایی است نابودنی و الله میداند که اگر آن بودی چون بودی و درین آیت جواب قومی است ...
قوله تعالی و کتبنا له فی الألواح ای کتب بالقلم الذی کتب به الذکر و استمد من نهر النور و کتب به الالواح و اهل السماوات یسمعون صریر القلم فی الالواح درست است خبر بو هریره از مصطفی ص ...
قوله تعالی ما کان لبشر هرگز روا نباشد مردمی را أن یؤتیه الله الکتاب که خدای او را نامه دهد و الحکم و النبوة و علم راست و پیغامبری دهد ثم یقول للناس پس آن گه فرا مردمان گوید کونوا ع...
قوله تعالی أ فلا یتدبرون القرآن در نیندیشند درین قرآن و لو کان من عند غیر الله و اگر این قرآن از نزدیک جز از الله بودی لوجدوا فیه اختلافا کثیرا ۸۲ درین قرآن اختلافهای فراوان یافتند...
قوله تعالی یوم یجمع الله الرسل آن روز که با هم آرد خدای فرستادگان خویش را فیقول و گوید ایشان را ما ذا أجبتم شما را چه پاسخ کردند قالوا جواب دهند و گویند لا علم لنا ما را بجواب این ...
قوله تعالی و ذروا ظاهر الإثم و باطنه گذارید آشکارای حرام و بزه و نهان آن إن الذین یکسبون الإثم ایشان که کار با بزه میکنند سیجزون بد پاداش دهند ایشان را بما کانوا یقترفون ۱۲۰ بآنچه ...
قوله تعالی و اختار موسی قومه برگزید موسی از قوم خود سبعین رجلا هفتاد مرد لمیقاتنا هنگامی را که نامزد کرده بودیم فلما أخذتهم الرجفة چون زلزله و صیحه جبرییل ایشان را گرفت و مردند قال...
قوله تعالی ما کان لبشر أن یؤتیه الله الکتاب الآیة جلیل و جبار خداوند بزرگوار کردگار نام دار جل جلاله و عظم شأنه پیش از ایجاد عالم و پیش از خلق آدم بعلم قدیم خود دانست که از فرزندان...
قوله تعالی أ فلا یتدبرون القرآن الآیة اظهار عزت قرآن است و نشر بساط توقیر کلام خدای جهانست کلامی که دلهای عارفان را شفا است اسرار آشنایان را ضیا است جانهای دوستان را غذا است درد در...
قوله تعالی یوم یجمع الله الرسل الایة صفت روز رستاخیز است و نشان فزع اکبر آن روز که صبح قیامت بدمد و سراپرده عزت بصحراء قهاری بیرون آرند و بساط عظمت و جلال بگسترانند این هفت آسمان ع...
قوله تعالی و ذروا ظاهر الإثم و باطنه بدان که رب العزة جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه بجلال قدرت و کمال عزت خلق را بیافرید و بلطافت صنعت و نظر حکمت و ک...
قوله تعالی و اختار موسی قومه الایة فرق است میان امت موسی ع و میان امت محمد ص امت موسی برگزیده موسی که میگوید عز جلاله و اختار موسی قومه و امت محمد برگزیده خدا که میگوید جل جلاله و ...
قوله تعالی ما کان لبشر الآیة مقاتل گفت بشر اینجا عیسی ع است و کتاب انجیل و آیت در شأن ترسایان نجران آمد که در عیسی دعوی باطل کردند و غلو نمودند میگوید روا نبود و سزا نباشد و هرگز خ...
قوله تعالی أ فلا یتدبرون القرآن الآیة التدبر فی اللغة النظر فی ادبار الامور تدبر آنست که در آخر کارها نظر کنی تا اول و آخر آن بهم سازی و راست کنی رب العالمین میگوید درین آیت که چرا...
قوله تعالی یوم یجمع الله الرسل ای اذکر یوم یجمع الله الرسل و هو یوم القیامة فیقول الله ما ذا اجابکم قومکم حین دعوتموهم الی طاعتی و توحیدی این سؤال توبیخ است یعنی که از پیغامبران سؤ...
قوله تعالی و ذروا ظاهر الإثم و باطنه کردار آدمی دو طرف دارد یک طرف بدل پیوسته آن را نیت گویند و یک طرف بتن پیوسته آن را عمل گویند این ظاهر است و آن باطن برین اعتبار هر چه بنده کند ...
قوله تعالی و اختار موسی قومه این نصب میم در قوم خواهی بنزع خافض نه یعنی من قومه فحذف من کقول الفرزدق و منا الذی اختیر الرجال سماحة وجودا اذا هب الریاح الزعازع ۱ الف پیش فا و خواهی ...
قوله تعالی و من یبتغ غیر الإسلام دینا و هر که جز از اسلام دینی جوید فلن یقبل منه به نپذیرند از وی و هو فی الآخرة من الخاسرین ۸۵ و وی در آن جهان از زیان کارانست کیف یهدی الله قوما چ...