۳ - النوبة الثالثة
قوله تعالی و تقدس هو الذی یسیرکم فی البر و البحر الآیة بزبان اهل اشارت سیر در بر راه بردن است در مشارع شرع از روی استدلال بواسطه رسالت و سیر بحر غلبات حق است که در وقت وجد عنان مرک...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی و تقدس هو الذی یسیرکم فی البر و البحر الآیة بزبان اهل اشارت سیر در بر راه بردن است در مشارع شرع از روی استدلال بواسطه رسالت و سیر بحر غلبات حق است که در وقت وجد عنان مرک...
قوله تعالی إن الذین آمنوا و عملوا الصالحات و أخبتوا إلی ربهم الایة از روی اشارت بر ذوق جوانمردان طریقت میگوید فردا ساکنان حظیره قدس و ملوک مقعد صدق و اشراف درجات علیین ایشان خواهند...
قوله تعالی و جاءت سیارة تعبیه لطف الهی است در حق یوسف چاهی که اندر قعر آن چاه با جگری سوخته و دلی پر درد و جانی پر حسرت از سربی نوایی و وحشت تنهایی بنالید و در حق زارید گفت خدایا د...
قوله تعالی أنزل من السماء ماء الآیة ابو بکر واسطی گفت این آیت مدار علم حقیقت و معرفتست و المعنی اوحی من العلی الی قلوب الانبیاء و اسماعهم و الهم الحکماء فی عقولهم و بصایرهم جلال اح...
قوله تعالی و أدخل الذین آمنوا معنی آنست که مؤمنان و دوستان را فردا به بهشت فرود آرند در آن سرای پیروزی و نعیم باقی و ملک جاودانی اما ظاهر لفظ ادخل آنست که این حکم راندند روز اول در...
قوله تعالی و إن جهنم لموعدهم أجمعین روی انس بن مالک قال لما نزل قوله تعالی و إن جهنم لموعدهم أجمعین بکی رسول الله ص بکاء شدیدا و بکی اصحابه ببکایه و لا یدرون ما نزل علیه و لم یستطع...
قوله تعالی و قیل للذین اتقوا الآیة هم مدحست و هم تهنیت و هم بشارت مدح نیکو و تهنیت بسزا و بشارت تمام مدح آنست که ایشان را بصفت تقوی بستود گفت و قیل للذین اتقوا تهنیت آنست که ایشان ...
قوله تعالی و کل إنسان ألزمناه طایره فی عنقه الآیة هر کس را آنچ سزای اوست در گردن او بستند و آن رقم بر وی کشیدند در ازل یکی را تاج سعادت بر فرق نهاده درخت امیدش ببر آمده و اشخاص فضل...
قوله تعالی و لا تقولن لشی ء إنی فاعل ذلک غدا إلا أن یشاء الله من عرف الله سقط اختیاره عند مشیته و اندرج احکامه فی شهوده لحکم ربه هر که قدم در کوی معرفت الله تعالی نهاد و بدانست که ...
قوله تعالی و أنذرهم یوم الحسرة یوم الحسرة یوم القیامة سبق لقوم الشقاوة من غیر ان یرتکبوا معصیة و لآخرین السعادة قبل ان یقترفوا حسنة روز حسرت روز اول است در عهد ازل که حکم کردند و ق...
قوله منها خلقناکم و فیها نعیدکم بدان که آدمی دو چیزست جانست و تن جان از نورست و نور علوی تن از خاک و خاک سفلی جان خواست که بر شود که علوی بود تن خواست که فرورود که سفلی بود ملک تعا...
قوله و ما جعلنا لبشر من قبلک الخلد أ فإن مت فهم الخالدون کل نفس ذایقة الموت آن را که در دل یک نقطه صدق پیدا گردد حقیقت عشق مرگ سر از جان وی بر زند زیرا که وعده لقا آنجاست آن چه جان...
قوله و إذ بوأنا لإبراهیم مکان البیت الآیة قال ابن عطاء وفقنا لبناء البیت و مکناه منه و اعناه علیه و قلنا له لا تشرک بی شییا ای لا تلاحظ البیت و لا تنظر الی بنایک می گوید ابراهیم را...
قوله یا أیها الرسل ابراهیم خلیل را علیه السلام دو فرزند بود که سلاله نبوت بودند یکی اسحاق پدر عبرانیان دیگر اسماعیل پدر عرب از اسحاق علیه السلام پیغامبران آمدند هزاران و از اسماعیل...
قوله تعالی قل للمؤمنین یغضوا من أبصارهم ابصار الرؤس عن المحارم و ابصار القلوب عما سواه مؤمنانرا میفرماید تا دیده سر از محارم فرو گیرند و دیده سر از هر چه دون حق فرو گیرند خاک نیستی...
قوله أ لم تر إلی ربک این آیت از روی ظاهر بیان معجزه مصطفی ص است و بر معنی فهم اهل حقایق اشارت بتخاصیص قربت و تضاعیف کرامت او اما بیان معجزه آنست که رسول خدا علیه السلام در بعضی سفر...
قوله تعالی و اتل علیهم نبأ إبراهیم الآیة عاتب اباه و قومه و طالبهم بالحجة علی ما عابهم به و قال لم تعبدون ما لا یسمع و لا یبصر و لا ینفع و لا یضر و لا یحس و لا یشعر ابراهیم ع پدر خ...
قوله و تفقد الطیر فقال ما لی لا أری الهدهد دلت هذه الایة علی تیقظ سلیمان فی مملکته و حسن قیامه و تکفله بامور امته و رعیته حیث لم یخف علیه غیبة طیر هو اصغر الطیور من حضوره ساعة واحد...
قوله تعالی و ما کنت بجانب الغربی الآیة ای سید عالم ای مهتر ذریت آدم ای در زمین مقدم و در آسمان محترم ای ناظم قلاده نبوت ای ناشر اعلام رسالت ای مؤید ارکان هدایت ای کاشف اسرار ولایت ...
قوله تعالی و ما کنت تتلوا من قبله من کتاب الآیه از روی ظاهر بر لسان تفسیر معنی آیت آنست که ما ترا پیغامبر امی کردیم نه خواننده نه نویسنده نه هرگز بهیچ کتاب رفته و نه هیچ معلم دیده ...
قوله تعالی فآت ذا القربی حقه قرابت دو قسم است قرابت نسب و قرابت دین و قرابة الدین امس و بالمواساة احق قرابت دین سزاتر است بمراعات و مواسات از قرابت نسب مجرد زیرا که قرابت نسب بریده...
قوله تعالی من المؤمنین رجال سباق و سیاق این آیت مدح صحابه رسول است و ذکر سیر و بیان شرف ایشان که اعلام اسلام اند و امان ایمان ارکان دولت و آثار ملت و اختران سپهر دعوت بر بساط توحید...
قوله تعالی قل من یرزقکم من السماوات و الأرض اعلم ان الرزق قسمان قسم ظاهر و قسم باطن فالظاهر هی الاقوات و الاطعمة و ذلک للظواهر و هی الأبدان و الباطن هی المعارف و المکاشفات و ذلک لل...
قوله تعالی ثم أورثنا الکتاب خداوند عالم کردگار مهربان نوازنده بندگان جل جلاله و تقدست أسماؤه و تعالت صفاته امت احمد را اندرین آیت تشریف داد بهفت کرامت تشریفی تمام و تکریمی بزرگ و ن...