۱ - النوبة الثالثة
بسم الله الرحمن الرحیم بنام او که سزاوار است در ذات بی نظیر و در صفات بی یار است در کامرانی با اختیار و در کارسازی بی اختیار است فضایح زلات را غفار و قبایح علات را ستار است عاصیان ...

ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
بسم الله الرحمن الرحیم بنام او که سزاوار است در ذات بی نظیر و در صفات بی یار است در کامرانی با اختیار و در کارسازی بی اختیار است فضایح زلات را غفار و قبایح علات را ستار است عاصیان ...
قوله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم ای مرغی که تا از آشیان قدم بر آمدی شکارت همه جگرهای صدیقان است تماشاگاهت همه ارواح عاشقان است آشیانت دلهای محبانست پروازت همه بر هوای جان عاشقانست...
قوله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم ای صیقل آیینه یقین ای حلقه در سرای قدم ای کیمیای دولت کلمات ای علم لشگر قرآن ای مرغی که پر و بالت از قدم و منقار از مشیت مخلب از حکمت از هواء فردا...
این سوره آل عمران گفته اند دویست آیت است و سه هزار و چهارصد و هشتاد کلمه و چهارده هزار و پانصد و بیست و پنج حرف جمله بمدینه فرود آمد از آسمان عزت از نزدیک خداوند جل ثناؤه بمصطفی صل...
قوله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم روی عن علی بن ابی طالب ع قال لما نزلت بسم الله الرحمن الرحیم ضجت جبال الدنیا حتی کنا نسمع دویها و سمعها الکفار ایضا فقالوا سحر محمد الجبال فقال ال...
این سورة المایدة صد و بیست آیتست بعدد کوفیان و دو هزار و هشتصد و چهار کلمه و یازده هزار و نهصد و سی و سه حرف است همه در مدینه از آسمان برسول خدا فرو آمد گفته اند مگر یک آیت الیوم أ...
ابن عباس گفت سورة الانعام جمله بمکه فرو آمد از آسمان مگر شش آیت و ما قدروا الله حق قدره تا آخر سه آیت و قل تعالوا تا آخر سه آیت این شش آیت بمدینه فرو آمد و باقی بیکبار اندر یک شب ا...
روی ابی بن کعب قال قال النبی ص من قرأ سورة الاعراف جعل الله بینه و بین ابلیس سترا و کان آدم له شفیعا یوم القیامة این سورة الاعراف بعدد کوفیان دویست و شش آیت است و سه هزار و هشتصد و...
بدان که سورة الانفال مدنی است مگر هفت آیت که به مکه فرو آمد و إذ یمکر بک الذین کفروا الی قوله ثم یغلبون جمله سورة پنج هزار و هشتاد حرف است و هزار و نود و پنج کلمة است در فضیلت این ...
قوله تعالی براءة من الله و رسوله این سورة را شش نام است سورة التوبة و المبعثرة و المنقرة و المثیرة و البحوث صد و بیست و نه آیت است و چهار هزار و نود و هشت کلمت و ده هزار و چهار صد ...
این سوره یونس صد و نه آیت و هزار و هشتصد و سی و دو کلمت است و هفت هزار و پانصد و شصت و هفت حرف همه به مکه فرو آمد مگر یک آیت و منهم من یؤمن به و منهم من لا یؤمن به که این یک آیت بم...
این سوره بعدد کوفیان صد و بیست و سه آیت است و هزار و هفتصد و بیست و پنج کلمه و هفت هزار و پانصد و سیزده حرف جمله بمکة فرو آمد از آسمان بقول ابن عباس مگر یک آیت أقم الصلاة طرفی النه...
بدان که این سوره یوسف بقول بیشترین علما جمله بمکه فرو آمده عکرمه و حسن گفتند این در مدنیات شمرند که جمله بمدینه فرو آمده ابن عباس گفت چهار آیت از ابتداء سورة بمدینه فرو آمد باقی هم...
بدانک این سوره چهل و سه آیت است و هشتصد و پنجاه و پنج کلمه و سه هزار و پانصد و شش حرفست جمله بمکه فرو آمد بقول جماعتی مفسران و بقول ابن عباس و مجاهد جمله بمدینه فرو آمد و قول درست ...
این سورة ابراهیم مکی است مگر دو آیت أ لم تر إلی الذین بدلوا تا آخر دو آیت بمدینه فرو آمد در شأن کشتگان بدر باقی همه بمکه فرو آمد باتفاق مفسران و جمله سورة پنجاه و دو آیتست و هشتصد ...
سورة الحجر مکی است نود و نه آیتست و ششصد و پنجاه و چهار کلمت و دو هزار و هفتصد و شصت حرف و در این سوره نه ناسخ است نه منسوخ مگر دو نیمه آیت فاصفح الصفح الجمیل و دیگر و أعرض عن المش...
این سوره النحل قومی گفتند نزول آن همه به مکه بوده و قومی گفتند به مدینه بوده و از ابن عباس روایت کرده اند که اول سوره بمکه فرو آمده تا و لا تشتروا بعهد الله و باقی سوره بمدینة فرو ...
جمهور مفسران بر آنند که این سوره بنی اسراییل همه مکی است مگر قتاده که میگوید ازین سورت هشت آیت در مدنیات شمرند و إن کادوا لیفتنونک تا آخر هشت آیتست و آخر این هشت آیت و قل رب أدخلنی...
بدانک سوره الکهف جمله به مکه فرو آمد مگر یک آیت که به مدینه فرو آمد و اصبر نفسک مع الذین یدعون ربهم الآیة و جمله سورت شش هزار و سیصد و شصت حرفست و هزار و پانصد و هفتاد و نه کلمه و ...
این سوره مریم نود و هشت آیتست و نهصد و هشتاد و دو کلمه و سه هزار و هشتصد و دو حرف جمله بمکه فرو آمد مگر یک آیت و آن آیت سجده است بقول بعضی مفسران و بقول بعضی فخلف من بعدهم خلف تا آ...
این سورة طه بعدد کوفیان صد و سی و دو آیتست و بعدد بصریان صد و سی و پنج آیت است و هزار و سیصد و چهل و یک کلمه و پنج هزار و دویست و چهل و دو حرف است جمله بمکه فرو آمده مگر یک آیت و ل...
سورة الانبیاء مکیست چهار هزار و هشتصد و نود حرفست و هزار و صد و شصت و هشت کلمتست و صد و دوازده آیتست و درین سورة سه آیت منسوخست متصل یکدیگر إنکم و ما تعبدون من دون الله حصب جهنم تا...
این سوره بعدد کوفیان هفتاد و هشت آیتست و بعدد بصریان هفتاد و پنج آیت و هزار و دویست و نود و یک کلمت و پنج هزار و هفتاد حرف جمله بمکه فرو آمد مگر سه آیت که در مدنیات شمرند هذان خصما...
بدانکه این سوره چهار هزار و هشتصد و دو حرف است و هزار و هشتصد و چهل کلمه و صد و هژده آیت بعدد کوفیان جمله بمکه فرو آمد و درین سوره دو آیت منسوخ است یکی فذرهم فی غمرتهم حتی حین بآیت...