۲ - النوبة الثالثة
قوله و اذکر فی الکتاب مریم الآیات الی آخر القصة این قصه مریم و داستان ولادت عیسی دل دادن شکستگانست و سبب آسایش غمگنان و اشارت بنواختن غریبان و مرهم نهادن بر دل سوختگان و امید دادن ...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله و اذکر فی الکتاب مریم الآیات الی آخر القصة این قصه مریم و داستان ولادت عیسی دل دادن شکستگانست و سبب آسایش غمگنان و اشارت بنواختن غریبان و مرهم نهادن بر دل سوختگان و امید دادن ...
قوله قال رب اشرح لی صدری فرمان آمد از جبار کاینات بموسی کلیم ع که یا موسی اذهب إلی فرعون إنه طغی برو بر آن مرد طاغی شوخ گردنکش که بر معاصی دلیر گشته چگویم خداوندا فرمان چیست فقل هل...
قوله و له من فی السماوات و الأرض الآیة له الحادثات ملکا و الکاینات حکما و تعالی ان یتجمل بوفاق او ینتقص بخلاف کاینات و محدثات موجودات و متلاشیات در زمین و در سماوات همه ملک و ملک ا...
قوله أ لم تر أن الله یسجد له من فی السماوات و من فی الأرض الآیة بدانکه هر چه در هفت آسمان و هفت زمین است حیوانات و جمادات همه آنند که خدای را جل جلاله میخوانند و او را سجود میکنند ...
قوله و لقد خلقنا فوقکم سبع طرایق باشارت ارباب معارف و استنباط اهل فهم این سبع طرایق اشارتست بهفت حجاب که رب العزه در نهاد آدمی آفریده و او را بآن محجوب داشته از دیدن لطایف و یافت ح...
قوله تعالی إن الذین جاؤ بالإفک الآیة اعلم ان الله سبحانه غیور علی قلوب خواص عباده فاذا حصلت مساکنة لبعض الی بعض اجری الله ما یرد کل واحد منهم عن صاحبه و یرده الی نفسه کذلک انشدوا ا...
قوله تعالی و ما أرسلنا قبلک من المرسلین الآیة قال جعفر بن محمد ع فی هذه الایة ان الله تعالی و تقدس لم یبعث رسولا الا اباح ظاهره للخلق یأکل معهم علی شروط البشریة و منع سره عن ملاحظا...
قوله تعالی و تلک نعمة تمنها علی الایة موسی ع چون بفرعون رسید و او را بر توحید دعوت کرد و لختی آیات و معجزات برو ظاهر کرد فرعون سر وازد از توحید و آن گه بر موسی سپاس و منت نهاد که ت...
قوله و لقد آتینا داود و سلیمان علما الایة رب العالمین جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته درین آیت منت نهاد بر داود و سلیمان که ایشان را اعمل دین دادم و دین اسمی است مجمل مشتمل ب...
قوله تعالی و تقدس و لما توجه تلقاء مدین الایة در سبق سبق که بوستان معرفت را باشجار محبت بیاراستند در پیش وی میدان حیرت و محبت نهادند و آن راه گذر وی ساختند حفت الجنة بالمکاره هر کر...
قوله أ و لم یروا کیف یبدی الله الخلق ثم یعیده ابداء و اعادت خلق از روی ظاهر نشأة اولی و نشأة اخری است و از روی باطن اشارت است فرا تغیر اوقات و تکرر احوال ارباب القلوب گهی در قبض با...
قوله تعالی و من آیاته أن خلقکم من تراب الآیة ای فرزند آدم اگر میخواهی که آیات و رایات وحدانیت الله بدانی و علامات فردانیت وی بشناسی چشم عبرت باز کن دیده عقل بگشای در عالم نفس خویش ...
قوله تعالی و تقدس أ لم تروا أن الله سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الأرض و أسبغ علیکم نعمه ظاهرة و باطنة بدان که عالمیان سه گروه اند گروهی ابناء دنیااند به نعمت ظاهر مشغول شده گروه...
قوله تتجافی جنوبهم عن المضاجع الآیة رب العالمین جل جلاله و تقدست أسماؤه و تعالت صفاته اندرین ایت دوستان خود را جلوه میکند و ایشان را بر فریشتگان عرضه میکند که همه روز آفتاب را مینگ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا اذکروا نعمة الله علیکم میفرماید ای شما که ایمان آوردید و رسالت پیغامبر قبول کردید و سر بر خط فرمان نهادید و بوفای عهد روز میثاق باز آمدید نعمتی که بر...
قوله و لسلیمان الریح غدوها شهر الایة سلیمان ع اسبان نیکوی بی عیب داشت مرغان بی پر چون آن قصه فوت نماز بیفتاد تیغ برکشید و گردن اسبان می برید گفتند اکنون که بترک اسبان بگفتی ما باد ...
قوله و ما یستوی البحران هذا عذب فرات سایغ شرابه و هذا ملح أجاج الایة فیه اشارة الی حالتی الاقبال علی الله و الاعراض عن الله فالمقبل علی الله مشتغل بطاعته مشتعل فی معرفته و المعرض ع...
قوله تعالی إنا نحن نحی الموتی ارباب معرفت در احیاء موتی معنی دیگر دیده اند و فهمی دیگر کرده اند گفتند اشارت است بزنده گردانیدن دلهای اهل غفلت بنور قربت و زنده کردن جانهای اهل هوا و...
قوله تعالی و قفوهم إنهم مسؤلون قومی را سؤال از روی عتاب بود قومی را سؤال سبب عذاب بود ایشان را که اهل عذاب اند بر پل صراط بدارند علی رؤس الاشهاد ازیشان سؤال کنند و الله جل جلاله با...
قوله إنا سخرنا الجبال معه الآیة تسبیح کوه ها و سنگها با داود هم از ان غیبهاست که نادر یافته پذیرفته است و آن را گردن نهاده اگر چه بر عقلها پوشیده از قدرت الله بدیع نیست و جز برخواس...
قوله أمن هو قانت آناء اللیل ساجدا و قایما القنوت القیام بآداب الخدمة ظاهرا و باطنا من غیر فتور و لا تقصیر یحذر العذاب الموعود فی الآخرة و یرجوا الثواب الموعود صفت قومی است که پیوست...
قوله تعالی رفیع الدرجات ذو العرش رافع الدرجات للعصاة بالنجاة و للمطیعین بالمثوبات و لذوی الحاجات بالکفایات و للاولیاء بالکرامات و للعارفین بالمراقبات و المنازلات بردارنده درجات بند...
قوله و قیضنا لهم قرناء الآیة اذا اراد الله بعبد خیرا قیض له قرناء خیر یعینونه علی الطاعة و یدعونه الیها و اذا اراد الله بعبد سوءا قیض له اخدان سوء یحملونه علی المخالفات و یدعونه ال...
قوله تعالی عز و جل الله لطیف بعباده الله لطیف است به بندگان رفیق است و مهربان بر ایشان لطف وی بود که ترا توفیق داد تا او را پرستیدی توفیق کرد تا از او خواستی دل معدن نور کرد تا ناد...