۵ - النوبة الثانیة
قوله تعالی أ لم تر أن الله یزجی سحابا ای یسوق سحابا الی حیث یرید ثم یؤلف بینه ای یجمع بین قطع السحاب المتفرقة بعضها الی بعض ثم یجعله رکاما متراکما بعضه فوق بعض یقال رکمت المتاع و غ...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی أ لم تر أن الله یزجی سحابا ای یسوق سحابا الی حیث یرید ثم یؤلف بینه ای یجمع بین قطع السحاب المتفرقة بعضها الی بعض ثم یجعله رکاما متراکما بعضه فوق بعض یقال رکمت المتاع و غ...
قوله و إنه لتنزیل رب العالمین الهاء راجعة الی الکتاب المذکور فی اول السورة و التنزیل اسم للقرآن و قیل تنزیل مصدر اقیم مقام المفعول کما یقال هذا الدینار ضرب الامیر ای مضروبه ثم بین ...
قوله قل الحمد لله ای قل یا ایها الرسول الحمد لله ای الشکر و الثناء کله لله لانه هو الذی یستحقه علی الحقیقة علی آلایه و نعمایه و قیل قل یا محمد الحمد لله علی هلاک کفار الامم الخالیة...
قوله یا أیها الذین آمنوا لا تدخلوا بیوت النبی الایة سبب نزول این نهی و نزول این آیة آن بود که رسول خدا ص ولیمه ای ساخت از بهر زینب که تحویل کرده بود و جمعی بسیار از یاران بر ان ولی...
قوله قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم ابن عباس گفت این آیت تا آخر سه آیت در شأن وحشی فرو آمد که رسول خدا ص بعد از اسلام وحشی در وی نمی نگرست که وی حمزه را کشته بود و بروی مثلت ک...
قوله تعالی إن الذین یکفرون ایشان که کافر می شوند و نمی گروند بآیات الله بسخنان خدای و یقتلون النبیین بغیر حق و پیغامبران را میکشند بناحق و یقتلون الذین یأمرون بالقسط و میکشند ایشان...
قوله تعالی و من لم یستطع منکم و هر که نتواند از شما طولا از پی طولی أن ینکح المحصنات المؤمنات که بزنی کند آزاد زنان گرویدگان را فمن ما ملکت أیمانکم وی را حلالست که کنیزکی بزنی کند ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا ای ایشان که بگرویدند اتقوا الله بپرهیزید از خشم و عذاب خدای و ابتغوا إلیه الوسیلة و بوی نزدیکی جویید و جاهدوا فی سبیله و باز کوشید با دشمن وی از بهر ...
قوله تعالی قل گوی یا محمد أ رأیتکم چه بینی إن أتاکم اگر بشما آید عذاب الله عذاب خدای أو أتتکم الساعة یا بشما آید رستاخیز أ غیر الله تدعون جز از الله خدایی دیگر خواهید خواند إن کنتم...
قوله تعالی إن ربکم الله خداوند شما الله است الذی خلق السماوات و الأرض او که بیافرید آسمانها و زمینها را فی ستة أیام در شش روز ثم استوی علی العرش پس مستوی شد بر عرش یغشی اللیل النها...
قوله تعالی و لو تری إذ یتوفی الذین کفروا و اگر تو دیدید آن گه که میرانند کافران را الملایکة فریشتگان یضربون وجوههم و أدبارهم میزدند ایشان را بر رویها و پشتها و ذوقوا عذاب الحریق ۵۰...
قوله تعالی إن تصبک حسنة اگر بتو رسد نیکویی تسؤهم ایشان را اندوهگن کند و إن تصبک مصیبة و اگر بتو رسد افتادی یا زیانی یا هزیمتی یقولوا گویند قد أخذنا أمرنا من قبل از آن بود که دست بآ...
قوله تعالی یا أیها الناس ای مردمان قد جاءتکم موعظة من ربکم آمد بشما پندی از خداوند شما و شفاء لما فی الصدور و شفا و آسانی آن را که در دلها بود و هدی و رحمة للمؤمنین ۵۷ و راه نمونی ...
قوله تعالی و إلی ثمود أخاهم صالحا فرستادیم ب ثمود کس ایشان صالح قال یا قوم اعبدوا الله گفت ای قوم خدای را پرستید ما لکم من إله غیره نیست شما را خدایی جز او هو أنشأکم من الأرض او آف...
قوله تعالی و قال الملک گفت ملک إنی أری سبع بقرات سمان من بخواب دیدم هفت گاو فربه یأکلهن سبع عجاف و هفت گاو لاغر ایشان را بخورد و سبع سنبلات خضر و هفت خوشه سبز و أخر یابسات و هفت خو...
قوله تعالی و أوحی ربک إلی النحل خداوند تو آگاهی افکند زنبور عسل را أن اتخذی من الجبال بیوتا که خانه گیرید در کوه ها و من الشجر و مما یعرشون ۶۸ و در درخت و در بنایی که سازند ثم کلی ...
قوله تعالی قل کونوا حجارة گوی سنگ گردید أو حدیدا ۵۰ یا آهن أو خلقا مما یکبر فی صدورکم یا آفریده ای گردید که تا تواند بود نماید در دلهای شما زنده کردن آن فسیقولون من یعیدنا میگویند ...
قوله تعالی و إذ قال موسی لفتاه یاد کن ای محمد که موسی شاگرد خویش را گفت لا أبرح حتی أبلغ مجمع البحرین میخواهم رفت بر دوام تا آن گه که بدو دریا رسم بهم أو أمضی حقبا ۶۰ یا می روم هشت...
قوله تعالی و من أعرض عن ذکری هر که روی گرداند از باد و سخن من فإن له معیشة ضنکا او راست زیستی بتنگی و سختی و نحشره یوم القیامة أعمی ۱۲۴ و بینگیزیم فردا او را چنان که نه حجت بیند خو...
قوله تعالی و ذا النون یاد کن آن مرد ماهی را إذ ذهب مغاضبا که خشمگین برفت فظن أن لن نقدر علیه پنداشت و ندانست که ما بر او چه چیز تقدیر کرده ایم فنادی فی الظلمات تا بانگ در گرفت در ت...
قوله تعالی إنک لا تسمع الموتی تو نتوانی که کران را شنوانی و لا تسمع الصم الدعاء و کران آواز خواندن نشنوند إذا ولوا مدبرین ۸۰ آن گه که پشت برگردانند و برگردند و ما أنت بهادی العمی ع...
قوله تعالی إن الذین یکفرون بآیات الله الایه ای الذین ربطناهم بالخذلان و وسمناهم بوصف الحرمان اخبرهم انا سوف ننقلهم عن دار الهوان و من الخذلان و الحرمان الی العقوبة و النیران کسی که...
قوله تعالی و من لم یستطع منکم طولا الآیة جلیل است و جبار خدای جهانیان کریم و غفار نام دار رهی دار مهربان واحد و احد در نام و نشان بکرم خویش نوازنده بندگان بفضل خویش سازنده کار ایشا...
قوله تعالی و تقدس یا أیها الذین آمنوا اینت نداء کرامت و اینت خطاب با لطافت اینت نظم بر آفرین و بر دلها شیرین آشنایی را سبب و روشنایی را مدد ایمن کردن از دوری و اجابت را دستوری میگو...