بخش ۴۲ - ۱۲ - النوبة الثالثة
قوله تعالی أ و لا یعلمون أن الله یعلم ما یسرون و ما یعلنون کلام خداوندیست معبود موحدان پاسخ کننده خوانندگان عالم بحال بندگان داننده آشکار و نهان باز خواننده بر گشتگان یکی را بعبارت...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی أ و لا یعلمون أن الله یعلم ما یسرون و ما یعلنون کلام خداوندیست معبود موحدان پاسخ کننده خوانندگان عالم بحال بندگان داننده آشکار و نهان باز خواننده بر گشتگان یکی را بعبارت...
قوله تعالی و إذ أخذنا میثاقکم و پیمان ستدیم از شما لا تسفکون دماءکم کی خونهای هام دینان خویش نریزید و لا تخرجون أنفسکم من دیارکم و هام دینان خویش را از خان و مان بیرون نکنید ثم أقر...
قوله تعالی و إذ أخذنا میثاقکم لا تسفکون دماءکم مفسران گفتند که رب العالمین جل جلاله بنی اسراییل را بچهار چیز فرمود در توریة و عهد و پیمان گرفت و ریشان که این چهار چیز بجای آرند و خ...
قوله تعالی و إذ أخذنا میثاقکم لا تسفکون دماءکم الآیة سیاق این آیت تهدید ظالمانست و تخویف ناپاکان که بر مسلمانان ستم کنند و در خون و مال ایشان سعی کنند و بدست و زبان خود ایشان را بر...
قوله تعالی و لما جاءهم کتاب و چون بایشان آمد نامه من عند الله از نزدیک خداوند مصدق استوار گیر و گواه لما معهم توریة را که با ایشانست و کانوا من قبل و ایشان جهودان از پیش ما یستفتحو...
قوله تعالی و لما جاءهم کتاب من عند الله کتاب اینجا قرآن است میگوید چون کتاب ما قرآن با محمد بایشان آمد کتابی که موافق توریة و انجیل است از آن روی که در بیان اصول دین خداوند همه یکس...
قوله تعالی و لما جاءهم کتاب من عند الله آمد بایشان نامه و چه نامه که یادگار خداوندست بنزدیک دوستان نامه که مهر قدیم است بروی عنوان نامه که قصه دوستی و دوستان است مضمون آن نامه که ا...
قوله تعالی قل رسول من گوی إن کانت لکم الدار الآخرة اگر سرای پسین و پیروزی در آن شما راست عند الله نزدیک خداوند خالصة من دون الناس خاصه شما را از غیر دیگران فتمنوا الموت پس مرگ خواه...
قوله تعالی إن الذین کفروا حقیقت کفر در لغت عرب بپوشیدن است و بیگانه را بآن کافر گویند که نعمتهای خداوند عز و جل بر خود بپوشد و نعمتهای الله سه قسم است یکی نعمت بیرونی چون مال و جاه...
قوله تعالی قل إن کانت لکم الدار الآخرة عند الله خالصة من دون الناس فتمنوا الموت إن کنتم صادقین مفسران گفتند این آیت بسبب آن فرو آمد که جهودان میگفتند لن یدخل الجنة إلا من کان هودا ...
قوله تعالی قل إن کانت لکم الدار الآخرة الآیة از روی طریقت و راه حقیقت رموز این آیت اثری دیگر دارد ارباب القلوب گفتند من علامات الاشتیاق تمنی الموت علی بساط العوافی عجب نیست کسی را ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا ای ایشان که بگرویدید و پیغام نیوشیدید لا تقولوا راعنا مگویید رسول مرا راعنا و قولوا انظرنا و بجای راعنا انظرنا گویید و اسمعوا و بنیوشید و للکافرین و ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا الآیة مفسران گفتند هر چه در قرآن یا أیها الذین آمنوا آید خطاب اهل مدینه است چنانک یا أیها الناس خطاب اهل مکه است و این نداء کرامت بمؤمنان مدینه آن گه...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا الآیة هم نداست و هم گواهی آنچه نداست نشان آشنایی و گواهی آنست که ایمان بنده عطایی میگوید جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه...
قوله تعالی بلی من أسلم وجهه لله آری در بهشت شود هر که روی خویش فرا داد و فرمان الله را منقاد شد و هو محسن و وی نیکو کار است فله أجره او راست دست مزد او عند ربه نزدیک خداوند وی و لا...
قوله تعالی بلی من أسلم الآیة بلی اقراری است بجواب که در آن جحد بود چنانک رب العالمین گفت حکایت از قول دوزخیان و بجواب خطاب خطابی عذاب سازان أ لم یأتکم نذیر قالوا بلی قد جاءنا نذیر ...
قوله تعالی بلی من أسلم وجهه لله الآیة کار کار مخلصانست و دولت دولت صادقان و سیرت سیرت پاکان و نقد آن نقد که در دستارچه ایشان امروز بر بساط خدمت با نور معرفت فردا بر بساط صحبت با سر...
قوله تعالی و قالوا اتخذ الله ولدا گفتند که الله فرزندی گرفت سبحانه پاکی و بی عیبی وی را بل له ما فی السماوات و الأرض نیست فرزند بل که رهی است و بنده اوست هر چه در آسمانها و زمین کس...
قوله تعالی و قالوا اتخذ الله ولدا الآیة جهودان مدینه را میخواهد که گفتند عزیز ابن الله و ترسایان نجران که گفتند المسیح ابن الله و مشرکان عرب که گفتند الملایکة بنات الله جای دیگر گف...
قوله تعالی إن الذین کفروا الآیة از اول سورة تا اینجا اشارت است بفضل و لطف خداوند عز و جل با آشنایان و دوستان و این آیت اشارت است بقهر و عدل او با بیگانگان و دشمنان و خدای را عز و ج...
قوله تعالی و قالوا اتخذ الله ولدا سبحانه پاکست و بی عیب و منزه خداوند یگانه یگانه در حلم یگانه در وفا یگانه در مهر در آزار از رهی نبرد که در حلم یگانه است اگر رهی بدیگری گراید وی ن...
قوله تعالی و إذ ابتلی إبراهیم بیاموزد ابراهیم را ربه خداوند او بکلمات بسخنانی چند و فرمانی چند فأتمهن آن را بسر برد و فرونگذاشت قال گفت خدای عز و جل إنی جاعلک من ترا خواهم کرد للنا...
قوله تعالی و إذ ابتلی إبراهیم ربه بکلمات الآیة اختلافست میان علما که آن سخنان و فرمان حق چه بود و چند بود که رب العالمین ابراهیم را بآن بیازمود ابن عباس گفت بروایت طاوس ازو که الله...
قوله تعالی و إذ ابتلی إبراهیم ربه بکلمات روی عن الحسن رض قال ابتلاه الله بالکواکب و القمر و الشمس فاحسن القول فی ذلک اذ علم ان ربه دایم لا یزول و ابتلاه بذبح الولد فصبر علیه و لم ی...