۱۶ - النوبة الاولى
قوله تعالی و إذا حییتم و هر گه که شما را بنوازند بتحیة بنواختی فحیوا باز نوازید آن نوازنده را بأحسن منها بنواختی نیکوتر از آن أو ردوها یا آن نواخت او را راست هم چنان باز دهید إن ال...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی و إذا حییتم و هر گه که شما را بنوازند بتحیة بنواختی فحیوا باز نوازید آن نوازنده را بأحسن منها بنواختی نیکوتر از آن أو ردوها یا آن نواخت او را راست هم چنان باز دهید إن ال...
قوله تعالی و إذ قال الله خدا خواهد گفت فردا در قیامت یا عیسی ابن مریم أ أنت قلت للناس تو گفتی مردمان را اتخذونی و أمی إلهین من دون الله مرا که عیسی ام و مادرم را مریم هر دو خدایان ...
قوله تعالی و یوم یحشرهم جمیعا و آن روز که برانگیزانیم ایشان را همه بهم یا معشر الجن و گوییم ای گروه پریان قد استکثرتم من الإنس بس فراوان در دست آوردید از آدمیان و قال أولیاؤهم من ا...
قوله تعالی و من قوم موسی أمة از قوم موسی گروهی است یهدون بالحق که با راستی میخوانند و به یعدلون ۱۵۹ و بآن راستی میروند و قطعناهم و ایشان را گروه گروه برگسستیم اثنتی عشرة أسباطا دوا...
قوله تعالی و من یبتغ غیر الإسلام دینا فلن یقبل منه الآیة هر دین که نه اسلام باطل است هر عمل که نه اتباع سنت تخم حسرت است اسلام درخت است سنت آبشخور آن و ایمان ثمره آن و حق جل شأنه ن...
قوله تعالی و إذا حییتم بتحیة الآیة لیل و جبار خدای بزرگوار کردگار مهربان نیکوکار جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته درین آیت رهیگان خود را می تعلیم کند بآداب عشرت و صحبت که هر ک...
قوله تعالی و إذ قال الله یا عیسی ابن مریم الایة از روی اشارت بر ذوق جوانمردان طریقت این سؤال تشریف است نه خطاب تعنیف که مراد براءت ساحت عیسی است و پاکی وی از گفتار تثلیث که ترسایان...
قوله تعالی و یوم یحشرهم جمیعا یا معشر الجن الایة اشارتست باظهار سیاست و عزت و خطاب هیبت با اهل شقاوت در آن روز رستاخیز و روز عظمت روزی که آتش نومیدی در خرمنهای خلایق زنند و اعمال و...
قوله تعالی و من قوم موسی أمة یهدون بالحق قصه دوستان است و وصف الحال جوانمردان و سیرت سالکان رب العالمین ایشان را راه سعادت نموده و بتخاصیص قربت و زلفت مخصوص کرده و بجذبه کرامت گرام...
قوله تعالی و من یبتغ غیر الإسلام دینا مفسران گفتند سبب نزول این آیت آن بود که دوازده مرد از دین اسلام برگشتند و مرتد شدند در جمله ایشان حارث بن سوید انصاری بود و طعمة بن ابیرق و عب...
قوله تعالی و إذا حییتم بتحیة الآیة تحیت نامی است نواخت را سلام از بهر آن تحیت خوانده اند که مسلمانان با یکدیگر بنواخت دیدار کنند و تحیة من عند الله ازین است میگوید آن سلام که شما ر...
قوله تعالی و إذ قال الله یا عیسی ابن مریم اذ درین موضع بمعنی اذا است چنان که گفت و لو تری إذ فزعوا یعنی اذا فزعوا و قال بمعنی یقول است چنان که گفت و نادی أصحاب الأعراف ای ینادی و ب...
قوله تعالی و یوم یحشرهم جمیعا یا معشر الجن یعنی ثم نقول یا معشر الجن آن روز که جن و انس را همه برانگیزانیم و در موقف قیامت بداریم گوییم یا معشر الجن و یوم یحشرهم جمیعا یعنی کفار ال...
قوله تعالی و من قوم موسی أمة یهدون بالحق و هی الفرقة الناجیة من الاحدی و سبعین و ذلک فیما روی ان النبی ص قال تفرقت امة موسی علی احدی و سبعین ملة سبعون منها فی النار و واحدة فی الجن...
قوله تعالی لن تنالوا البر آن نواخت و نیکی که می پیوسید بآن نرسید حتی تنفقوا مما تحبون تا آن گه که نفقت کنید و صدقه دهید از آنچه می دوست دارید و ما تنفقوا من شی ء و هر چه نفقت کنید ...
قوله تعالی و ما کان لمؤمن سزا نیست و حلال نیست مؤمن را أن یقتل مؤمنا که هرگز مؤمن کشد إلا خطأ مگر که خطایی افتد و من قتل مؤمنا خطأ و اگر خطایی افتد و مؤمن را بکشد بخطا فتحریر رقبة ...
قوله تعالی و هو الذی أنشأ جنات او آنست که رزها آفرید و ساخت معروشات هست از آنکه جفته آن بسته و کار آن ساخته و غیر معروشات و هست از آنکه او کنده و بر نداشته و النخل و الزرع و خرما ب...
قوله تعالی و إذ أخذ ربک گرفت خدای تو من بنی آدم از فرزندان آدم من ظهورهم از پشتهای ایشان ذریتهم فرزندان ایشان و أشهدهم علی أنفسهم و ایشان را گواه گرفت بر ایشان أ لست بربکم نه ام من...
قوله تعالی لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون من انفق محبوبه من الدنیا وجد مطلوبه من المولی و من انفق الدنیا و العقبی و جد الحق تعالی و شتان ما بینهما یکی مال باخت در دنیا ببر الل...
قوله تعالی و ما کان لمؤمن أن یقتل مؤمنا الآیة خداوند بزرگوار جبار کردگار کارساز بنده نواز کارران نگهبان پوشنده عیب عذر خواهان درگذارنده جرم اواهان درین آیت اظهار کرم خویش میکند و ف...
قوله تعالی و هو الذی أنشأ جنات معروشات الایة دیده ای باید پاک از غشاوت غیبت نجات یافته و از سرمه توحید مددی تمام یافته تا نظاره اسرار صنایع ربوبیت در عالم خلقیت از وی درست آید و آن...
قوله تعالی و إذ أخذ ربک من بنی آدم الایة از روی فهم بر لسان حقیقت این آیت رمزی دیگر دارد و ذوقی دیگر اشارتست ببدایت احوال دوستان و بستن پیمان و عهد دوستی با ایشان روز اول در عهد از...
قوله تعالی لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون مفسران گفتند بر اینجا بهشت است و انفاق بیرون کردن زکاة از مال میگوید تا زکاة از مال بیرون نکنید و بدرویشان ندهید ببهشت نرسید این قول ...
قوله تعالی و ما کان لمؤمن أن یقتل مؤمنا إلا خطأ الآیة سبب نزول این آیت آن بود که عیاش بن ابی ربیعة المخزومی برادر هم مادر بو جهل به مکه مسلمان شد و از بیم مشرکان اظهار اسلام نمی یا...