شعرِ فارسی

ای باد نسیم یار داری

شمارهٔ ۳۷

زآن نفحه مشکبار داری

برو زاهد به امیدی که داری

شمارهٔ ۳۸

که دارم همچو تو امیدواری

جای حضور و گلشن امن است این سرای

شمارهٔ ۳۹

زین در به شادمانی و عیش و طرب در آی

شب از مطرب که دل خوش باد وی را

شمارهٔ ۴۰

شنیدم ناله جانسوز نى را

لطف باشد گر نپوشى از گداها روت را

شمارهٔ ۴۱

تا به کام دل ببیند دیده ما روت را

تا جمالت عاشقان را زد به وصل خود صلا

شمارهٔ ۴۲

جان و دل افتاده اندر زلف و خالت در بلا

خوشتر از کوی خرابات نباشد جایی

شمارهٔ ۴۳

که به پیرانه سرم دست دهد ماوایی

چون در جهان خوبی امروز کامکاری

شمارهٔ ۴۴

شاید که عاشقان را کامی ز لب بر آری

ساقی اگرت هوای ما هی

شمارهٔ ۴۵

جز باده مباد نزد ما هی

برو ای طبیبم از سر که خبر ز سر ندارم

شمارهٔ ۴۶

به خدا رها کنم جان که ز جان خبر ندارم

دلبر و جانان من برد دل و جان من

شمارهٔ ۴۷

برد دل و جان من دلبر و جانان من

عید است و موسم گل ساقی بیار باده

شمارهٔ ۴۸

هنگام گل که دیده بی می قدح نهاده

روزی که فلک از تو بریده ست مرا

شمارهٔ ۴۹ - رباعی

کس با لب پر خنده ندیده ست مرا

اکنون که ز گل باز چمن شد چو بهشتی

شمارهٔ ۵۰

ساقی می گلرنگ طلب بر لب کشتی

زآن باده دیرینه دهقان پرورد

شمارهٔ ۵۱ - رباعی

در ده که تراز عمر نو خواهم کرد

شب رفت به پایان و حکایت باقیست

شمارهٔ ۵۲ - رباعی

شکر تو نگفتیم و شکایت باقیست

یا کار به کام دل مجروح شود

شمارهٔ ۵۳ - رباعی

یا ملک دلم بی ملک روح شود

راه طلب تو خار غم ها دارد

شمارهٔ ۵۴ - رباعی

کو راهروى که این قدم ها دارد

حکمت شمارهٔ ۱۰۶

قحبه پیر از نابکاری چه کند که توبه نکند و شحنه معزول از مردم آزاریجوان گوشه نشین شیرمرد راه خداست

حکمت شمارهٔ ۱۰۷

حکیمی را پرسیدند چندین درخت نامور که خدای عز و جل آفریده است و برومند هیچ یک را آزاد نخوانده اند مگر سرو را که ثمره ای ندارد در این چه حکمت استگفت هر درختی را ثمره ای معین است که به وقتی معلوم به وجود آن تازه آید و گاهی به عدم آن پژمرده شود و سرو را هیچ از این نیست و همه وقتی خوش است و این است صفت آزادگان

حکمت شمارهٔ ۱۰۸

دو کس مردند و حسرت بردند یکی آن که داشت و نخورد و دیگر آن که دانست و نکردکس نبیند بخیل فاضل را

خاتمهٔ گلستان

تمام شد کتاب گلستان والله المستعان به توفیق باری عز اسمه در این جمله چنان که رسم مؤلفان است از شعر متقدمان به طریق استعارت تلفیقی نرفتکهن خرقه خویش پیراستن

تاریم منیم

سیزلاییر احوالیما صوبحه قدر تاریم منیمتکجه تاریم دیر قارا گونلرده غم خواریم منیم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و الصلواة و السلام على أشرف المرسلین و آله الطیبین الطاهرین و بعد چنین گوید محمد المشتهر ببهاء الدین آورده اند که موش پرهوشى سفید در گوشه بى قرار گرفته و از گوشه یى توشه تمتع کرده ناگاه گربه یى در کلبه ى او در آمد موش را دست و پا بهم بر آمد و در زیر چشم نگاهى میکرد و از سوز سینه آهى میکشید گربه بر آشفت و گفت اى دزد نابکار از براى چه آه کشیدى و از من چه دیدى که سلام نکردى موش در جواب گفت اى شهریار عالیمقدار طرفه سؤآلى کردى که از جواب شما عاجزم زیرا که هرگز کسى شنیده و دیده باشد که در حالت نزول ملک الموت کسى بر او سلام کرده باشد از این جواب گربه بسیار آزرده خاطر شد و گفت اى نابکار کجا از من ستمى بتو رسیده و کجا از من بتو آزارى واقع شده که از این قبیل سخنان جواب میگویى مرا بخاطر رسید که چون سلام آثار سلامتى است و سلام کردن در کتابها نوشته شده سنت است و جواب سلام واجب پس اگر تو سلام کنى امر سنتى بجا آورده باشى و مرا متعهد امر واجبى کرده یى زیرا که دیگر کسى در میان ما و تو نیست که جواب سلام گوید تا که فرض کفایه بجا آید پس اى موش صرفه تو را میشد دیگر آنکه سبقت در سلام ثواب عظیم دارد و خواستم که ثواب جهت تو حاصل شود نقلى وارد شده که در ایام حضرت نبوى شخصى در جایى پنهان شده بود که شاید در سلام بر آن حضرت سبقت گیرد مقارن اینحال جبرییل آمد و آن حضرت را خبر داد و گفت حق تعالى میفرماید که فلان شخص در فلان موضع پنهان است تا در سلام بر تو سبقت گیرد و ما نخواستیم که مدعاى آن شخص حاصل شود شما باید بر آن شخص در سلام سبقت کنى پس در این باب مرا نفعى نمیباشد و ضررى هم واقع نمیشود موش در جواب گفت اینمعنى بر شما ظاهرست که تکلیف بقدر استطاعت است و زیاده بر آن مالایطاق خواهد بود گربه گفت بلى راست میگویى باز موش از سر مکر و حیله گفت اى بزرگوار بنمک دیرینه قسم که بسیار حرفها را به خاطر میرسد اما جرأت بیان آنرا ندارم چرا که در این وقت که نظرم بر جمال مردانه شما افتاد قطع قواى جمیع اعضاى من شد چنانکه بینایى چشم و شنوایى گوش و گویایى زبان و قدرت رفتار بکلى از من قطع شد پس هر گاه استطاعت بر گفتن و شنیدن نباشد و شما امر کنید البته مالایطاق خواهد بود پس گربه گفت اى موش بدلیل آیه إنما المؤمنون إخوة خواستم از راه برادرى با تو سلوک مسلوک دارم موش گفت مکرر عرض کردم که شوکت و عظمت بزرگان باعث ترس و هول زیر دستانست چون شهریار سؤآل نماید و بنده متوهم چگونه میتوانم جواب بگویم گربه گفت دغدغه بخاطر راه مده و آنچه بخاطرت میرسد بگو موش گفت ایخداوند آیه إنما المؤمنون إخوة صحیح است اما کسى آیه إنما المؤمنون إخوة جبرا و قهرا نشنیده برادرى بر دو قسم است یکى برادرى حقیقى و یکى برادرى طریقى هر گاه مرا یارایى و توانایى آن نباشد که با احدى از خود قوى تر برابرى کنم و برادرى نمایم چگونه قبول برادرى کنم پس آنگاه تکلیف چنین لازم میآید که مثلا شاهبازى بگنجشکى گوید بیا با من پرواز کن و یا شیرى بروباهى تکلیف کند که بیا تا با هم جدال کنیم یقین که اینها تمام خبرست که گفته میشود ولکن امکان عقلى ندارد اگر شهریار مرا معذور میدارد و مرخص مى فرماید که ببنده خانه رفته باشم زهى کرم و منتهاى احسان میباشد که درباره ى ضعیفان بحا آورده باشد چرا که مرا چند فرزند خرده میباشند که همگى چشم در راه و در انتظارند که ایشان را ملاقات نموده و سرکشى نمایم و باز بملازمت مشرف شوم گربه در جواب گفت اى موش طریقه ى برادرى چنین نمیباشد که من وارد تو شده باشم تو مرا تکلیف ننمایى و بخانه ى خود نبرى و بر وى و دیگر از خانه بیرون نیایى و در اندرون با من گفتگو نمایى اکنون بیا تا من تو را بخانه ى خود برم ضیافت نمایم موش مضطرب شد چرا که میدانست اگر اقرار کند جان بیرون نخواهد برد یاراى گفتنش نماند تا آخر گفت اى شهریار سبب تکلیف نکردن بنده این بود که ترکیب مبارک شما قویست و درگاه خانه ى من بسیار تنگست پس شما را آمدن در خانه ى ما مشکل است و آزار بوجود شما میرسد بنابراین دو کلمه عرض گستاخى شده موش دیگر باره با خود گفت که هر گاه در اینوقت تزویرى و حیله یى ساختى از چنگ این ظالم خلاص شدى و گرنه خلاصى دیگر ممکن نخواهد بود پس آنگاه موش سر بر آورد و با گربه گفت اى مخدوم مرا کى گمان بود که با خدام و فقیران و زیر دستان اینقدر لطف و شفقت خواهد بود الحال که دانستم لطف شهریار نسبت بزیردستان تا چه حدست در اینوقت که امر عالم باشد بروم فرشى و نقلى و دو خوانچه ى حاضرى بجهت سرکار شهریار بیاورم که رفع خجالت و روسیاهى شود

مقدمه

جان شیرین که نثار قدم یار نباشد