۱ - النوبة الثانیة
این سورة الفتح باجماع مفسران مدنی است دو هزار و چهارصد و هشت حرف و پانصد و شصت کلمة و بیست و نه آیت جمله بمدینه فرو آمد آن گه که از حدیبیة بازگشته بودند و رسول خدا گفت انزلت علی ال...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
این سورة الفتح باجماع مفسران مدنی است دو هزار و چهارصد و هشت حرف و پانصد و شصت کلمة و بیست و نه آیت جمله بمدینه فرو آمد آن گه که از حدیبیة بازگشته بودند و رسول خدا گفت انزلت علی ال...
از سورة الحجرات تا آخر قرآن مفصل گویند و به قال النبی ص ان الله اعطانی السبع الطول مکان التوریة و اعطانی المایین مکان الانجیل و اعطانی مکان الزبور المثانی و فضلنی ربی بالمفصل و فی ...
این سورة را دو نام است سوره ق و سوره الباسقات هزار و چهارصد و نود و چهار حرف است سیصد و پنجاه و هفت کلمت و چهل و پنج آیت جمله بمکه فرو آمد مگر یک آیت و لقد خلقنا السماوات و الأرض و...
این سوره هزار و دویست و هشتاد و هفت حرف است سیصد و شصت کلمت و شصت آیت جمله بمکه فرو آمد باجماع مفسران و در این سورة دو آیت منسوخ است یکی فتول عنهم فما أنت بملوم منسوخ است باین آیت ...
این سورة الرحمن هزار و ششصد و سی و شش حرف است و سیصد و پنجاه و یک کلمت و هفتاد و هشت آیت جمله بمکه فرود آمد و آن را مکی شمرند مگر یک آیت یسیله من فی السماوات و الأرض این یک آیت بقو...
این سورة هزار و هفتصد و سه حرف است و سیصد و هفتاد و هشت کلمه و نود و شش آیة جمله بمکه فرو آمد و آن را مکی شمرند مگر یک آیت بقول ابن عباس أ فبهذا الحدیث أنتم مدهنون و تجعلون رزقکم أ...
این سورة الحدید بیست و نه آیت است و پانصد و چهل کلمه و دو هزار و چهارصد و هفتاد و شش حرف جمله بمدینه فرود آمده است مفسران آن را مدنی شمردند مگر کلبی که او این سورة از مکیات شمرد و ...
این سوره مجادله بیست و دو آیت است چهار صد و هفتاد و سه کلمه و هزار و هفتصد و نود و دو حرف و جمله به مدینه فرو آمده بقول بیشتر مفسران کلبی گفت مگر یک آیت که به مکه فرو آمده ما یکون ...
این سورة الحشر هزار و نهصد و سیزده حرفست و چهار صد و چهل و پنج کلمه و بیست و چهار آیه جمله به مدینه فرو آمد باجماع مفسران روی عن ابن عباس رضی الله عنه قال قال رسول الله ص من قرأ سو...
قوله تعالی و إذ قالت الملایکة یا مریم فریشتگان گفتند ای مریم إن الله اصطفاک خدای ترا بگزید و طهرک و پاک گزید هو اصطفاک علی نساء العالمین ۴۲ و برگزید ترا بر زنان جهانیان یا مریم اقن...
قوله تعالی إن الله لا یغفر أن یشرک به خدای نیامرزد که انباز گیرند با وی و یغفر ما دون ذلک و میآمرزد هر چه فرود از آنست لمن یشاء آن را که خواهد و من یشرک بالله و هر که انباز گیرد با...
قوله تعالی و لو أن أهل الکتاب آمنوا و اگر خوانندگان تورات بگرویدندی و اتقوا و از خشم و عذاب خدا بپرهیزیدندی لکفرنا عنهم ما بستردیمی از ایشان و بپوشیدیمی سییاتهم بدها و گناهان ایشان...
قوله تعالی و إذ قال إبراهیم لأبیه آزر ابراهیم گفت پدر خویش را آزر أ تتخذ أصناما آلهة بتان خود صورت کرده را بخدایی میگیری و خدایان خوانی إنی أراک و قومک من ترا و قوم ترا می بینم فی ...
قوله تعالی و ما أرسلنا فی قریة من نبی نفرستادیم در هیچ شهر پیغامبری إلا أخذنا مگر که فرا گرفتیم أهلها مستکبران آن را بالبأساء بنا ایمنی و الضراء و تنگی لعلهم یضرعون ۹۴ مگر که ایشان...
قوله تعالی ارجعوا إلی أبیکم باز گردید با پدر خویش فقولوا یا أبانا بگویید ای پدر ما إن ابنک سرق پسر تو دزدی کرد و ما شهدنا إلا بما علمنا و ما گواهی نمیدهیم مگر بآنچ میدانیم و ما کنا...
قوله تعالی و جاء المعذرون من الأعراب آمدند قومی عذر سازان از اعراب لیؤذن لهم تا ایشان را دستوری دهند نشست را و قعد الذین کذبوا الله و رسوله و بنشستند ایشان که با خدای و رسول دروغ گ...
قوله تعالی و إذ قالت الملایکة یا مریم الایة خدای عالمیان کردگار جهانیان روزی گمار بندگان بخشاینده و مهربان نوازنده دوستان درین آیت مریم را بنواخت و با وی کرامتها کرد و بآن کرامتها ...
قوله تعالی إن الله لا یغفر أن یشرک به و یغفر ما دون ذلک لمن یشاء شرک عام دیگر است و شرک خاص دیگر شرک عام شرک اکبر است و شرک خاص شرک اصغر شرک اکبر آنست که کردگار عظیم و صانع قدیم را...
قوله تعالی و لو أن أهل الکتاب آمنوا و اتقوا الآیة این آیت از روی اشارت بیان فضیلت امت محمد است و شرف ایشان بر اهل کتاب از بهر آنکه رب العالمین مغفرت ایشان بر تقوی بست و تقوی در مغف...
قوله تعالی و إذ قال إبراهیم لأبیه آزر الایة الاصل منهمک فی الجحود و النسل متصف بالتوحید و الحق سبحانه و تعالی یفعل ما یرید این عجب نگر پدر بتگر و پسر پیغامبر پدر رانده با خواری و م...
قوله تعالی و ما أرسلنا فی قریة من نبی الایة بدان که سر رسالت پیغامبران و حکمت فرستادن ایشان بخلق آنست که رب العالمین جل جلاله و عظم شأنه خلق را بیافرید و ایشان را بدو صنف بیرون داد...
قوله تعالی و جاء المعذرون من الأعراب الایة دو گروه بغزاء تبوک نرفتند گروهی منافقان و گروهی مؤمنان اما منافقان ظاهر بخلاف باطن نهادند رب العالمین گفت قل لا تعتذروا لن نؤمن لکم گوی ع...
قوله تعالی ارجعوا إلی أبیکم الآیة چون یعقوب در فراقج یوسف بی سر و سامان شد و درمانده درد بی درمان شد خواست که از یاد آن عزیز جرح خویش را مرهم سازد و با پیوندی از آن یوسف عاشقی بازد...
قوله تعالی إذ قالت الملایکة یا مریم الآیة ملایکة این جا جبرییل است تنها و در قرآن ازین فراوانست و در عربیت روا و روان هم ازین بابست که الله در قرآن خود را انا گفت و نحن گفت و خلقنا...