۲ - النوبة الاولى
قوله تعالی و ما أرسلنا قبلک من المرسلین و نه فرستادیم پیش از تو فرستادگان إلا إنهم لیأکلون الطعام مگر ایشان خورش میخوردند و یمشون فی الأسواق و در بازارها می رفتند و جعلنا بعضکم لبع...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی و ما أرسلنا قبلک من المرسلین و نه فرستادیم پیش از تو فرستادگان إلا إنهم لیأکلون الطعام مگر ایشان خورش میخوردند و یمشون فی الأسواق و در بازارها می رفتند و جعلنا بعضکم لبع...
قوله تعالی و تلک نعمة تمنها علی و این انیز دستی است ترا بر من که سپاس نهی بآن بر من أن عبدت بنی إسراییل ۲۲ که قوم مرا به بندگی گرفتی تا من در میان شما بالیدم و در دست تو برآمدم قال...
قوله تعالی و لقد آتینا داود و سلیمان علما دادیم داود و سلیمان را علم پیغامبری و دانش دین و قالا و میگفتند ایشان الحمد لله سزاوارای ستایش پاک نیکو خدای را الذی فضلنا آن خدای که فضل ...
قوله تعالی و لما توجه تلقاء مدین چون روی داد موسی به سوی راه مدین قال گفت عسی ربی أن یهدینی سواء السبیل ۲۳ مگر که خداوند من راه من باز نماید بمیان راه راست و لما ورد ماء مدین چون ب...
قوله تعالی أ و لم یروا کیف یبدی الله الخلق نمی بینند که الله چون در می گیرد کار و چون می آفریند آفریده و از نیست هست میکند ثم یعیده آن گه باز ایشان را از خاک بیرون آرد إن ذلک علی ا...
قوله تعالی و من آیاته أن خلقکم من تراب و از نشانه های او آنست که بیافرید شما را از خاکی ثم إذا أنتم بشر پس اکنون شما مردمانید تنتشرون ۲۰ می پراکنید و پراکنده می زیید و من آیاته و ا...
قوله تعالی أ لم تروا نمی بینید أن الله سخر لکم که الله شما را نرم کرد و بفرمان ما فی السماوات و ما فی الأرض هر چه در آسمانها و زمینها چیز است و أسبغ علیکم نعمه و تمام کرد و فراخ بر...
قوله تعالی و تقدس تتجافی جنوبهم عن المضاجع باز می خیزد پهلوهای ایشان از خواب گاههای ایشان یدعون ربهم خداوند خویش را میخوانند خوفا و طمعا بیم و امید و مما رزقناهم ینفقون ۱۶ و از آنچ...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا ای ایشان که بگرویدند اذکروا نعمة الله علیکم یاد کنید و یاد دارید نیکوکاری خداوند خویش بر خویشتن إذ جاءتکم جنود آن گه که بشما آمد سپاهها فأرسلنا علیهم...
قوله تعالی و لسلیمان الریح و سلیمان را باد غدوها شهر بامداد بردن باد او را بیک ماهه راه و رواحها شهر و شبانگاه بردن او را بیک ماهه راه و أسلنا له عین القطر و او را چشمه مس روانییم ...
قوله تعالی و ما یستوی البحران دو دریا بهم نه یکسان هذا عذب فرات این یکی خوش سخت خوش سایغ شرابه گوارنده آب او و هذا ملح أجاج و این دیگر شور تلخ زبان گز و من کل تأکلون و از هر یکی می...
قوله تعالی إنا نحن نحی الموتی ماایم که زنده کنیم مردگان را و نکتب ما قدموا و مینویسیم هر چه پیش میفرستند و آثارهم و نشانها و رسمها و نهادها که می نهادند و کل شی ء أحصیناه و همه چیز...
قوله تعالی و قفوهم باز دارید ایشان را بر پل صراط إنهم مسؤلون ۲۴ که ایشان پرسیدنی اند ما لکم لا تناصرون ۲۵ چیست شما را که یکدیگر را بکار نمی آیید امروز بل هم الیوم مستسلمون ۲۶ بلکه ...
قوله تعالی إنا سخرنا الجبال معه ما کوه ها مسخر کردیم فرمان بردار و گویا با داود یسبحن بالعشی و الإشراق ۱۸ تا مرا می ستایند با داود بشبانگاه و چاشتگاه و الطیر محشورة و مرغان فراهم آ...
أمن هو قانت آن کس که او فرمان بر دارست و ایستاده به بندگی آناء اللیل در پاسهای شب ساجدا و قایما گاه روی بر زمین نهاده و گاه ایستاده بپای یحذر الآخرة و می باز پرهیزد از عذاب آن جهان...
قوله تعالی رفیع الدرجات ذو العرش بردارنده درجه ها افزونی زبر یکدیگر بندگان را خداوند عرش است یلقی الروح من أمره می افکند پیغام که زندگانی دلهاست از سخن و فرمان خویش علی من یشاء من ...
قوله تعالی و قیضنا لهم قرناء در ایشان ساختیم و بریشان بستیم هم نشینان و هم سازان فزینوا لهم تا می آرایند ایشان را ما بین أیدیهم هر چه پیش ایشان فاست از آخرت تا بآن کافر می شوند و م...
قوله تعالی الله لطیف بعباده الله باریک دانست ببندگان خویش یرزق من یشاء روزی میدهد او را که خواهد و هو القوی العزیز ۱۹ و اوست با نیروی بی همتا من کان یرید حرث الآخرة هر که بر آن جها...
قوله تعالی أ هم یقسمون رحمت ربک ایشان میبخشند بخشایش خداوند تو نحن قسمنا بینهم ما بخش کردیم میان ایشان معیشتهم فی الحیاة الدنیا زیش ایشان و جهان داشتن ایشان در زندگانی این جهانی و ...
قوله تعالی و لقد اخترناهم علی علم برگزیدیم ایشان را بر دانشی بی غلط علی العالمین ۳۲ بر جهانیان و آتیناهم من الآیات و دادیم ایشان را از نشانها ما فیه بلاء مبین ۳۳ چیزهایی که در آن آ...
قوله تعالی ثم جعلناک علی شریعة من الأمر پس ترا بر راهی ساخته از فرمان روانیدیم و کردیم فاتبعها بر پی آن میرو و لا تتبع أهواء الذین لا یعلمون ۱۸ و بر پی خوش آمد و بایست نادانان مرو ...
قوله تعالی و یوم یعرض الذین کفروا علی النار و آن روز که آتش با ناگرویدگان نمایند و ایشان را فرا آن دارند أذهبتم طیباتکم همه خوشهای خویش ببردید فی حیاتکم الدنیا در زندگانی آن جهانی ...
قوله تعالی فاعلم أنه لا إله إلا الله میدان که نیست خدای مگر الله و استغفر لذنبک و آمرزش میخواه گناه خویش را و للمؤمنین و المؤمنات و مردان و زنان گرویدگان را و الله یعلم متقلبکم و م...
لقد رضی الله عن المؤمنین خشنود شد الله از گرویدگان إذ یبایعونک تحت الشجرة آن گه که بیعت میکردند با تو در زیر آن درخت فعلم ما فی قلوبهم بدانست الله آنچه در دلهای ایشان بود فأنزل الس...