۲ - النوبة الاولى
قوله تعالی إنما المؤمنون إخوة مؤمنان برادرانند فأصلحوا بین أخویکم آشتی سازید میان دو برادر خویش و اتقوا الله و بپرهیزید از خشم و عذاب الله لعلکم ترحمون ۱۰ تا مگر بر شما ببخشایند یا...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی إنما المؤمنون إخوة مؤمنان برادرانند فأصلحوا بین أخویکم آشتی سازید میان دو برادر خویش و اتقوا الله و بپرهیزید از خشم و عذاب الله لعلکم ترحمون ۱۰ تا مگر بر شما ببخشایند یا...
قوله تعالی و جاءت سکرة الموت بالحق آورد مستی مرگ کار راست و داد پاک ذلک ما کنت منه تحید ۱۹ این آن کار و روز است که همه عمر از آن دور باز میشدی و نفخ فی الصور و دردمند در صور ذلک یو...
قوله تعالی و من کل شی ء خلقنا زوجین و از هر چیز بیافریدیم جفتی لعلکم تذکرون ۴۹ تا مگر دریابید و پند بپذیرید ففروا إلی الله گریزید إنی لکم منه نذیر مبین ۵۰ من شما را آگاه کننده ترسا...
قوله تعالی و لمن خاف مقام ربه جنتان ۴۶ آن را که میترسد از ایستاد نگاه پیش خداوند خویش او راست دو بهشت فبأی آلاء ربکما تکذبان ۴۷ بکدام از نعمتهای خداوند خویش خداوند خویش را می نااست...
قوله تعالی أ فرأیتم ما تمنون ۵۸ چه بینید این آب زه که می او کنید أ أنتم تخلقونه أم نحن الخالقون ۵۹ شما آن فرزند میآفرینید یا ما آفریدگار آنیم نحن قدرنا بینکم الموت ما اجلهای شما با...
قوله تعالی أ لم یأن للذین آمنوا هنگام نیامد اینان را که بگرویدند أن تخشع قلوبهم لذکر الله که آگاه شود و فرو ماند دلهای ایشان یاد و سخن خدای را و ما نزل من الحق و آنچه فرو فرستاد از...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا ای ایشان که بگرویدند إذا قیل لکم چون شما را گویند تفسحوا فی المجالس در مجلس فراخ تر نشیند فافسحوا یفسح الله لکم جنبید و فراخ نشیند تا الله شما را جای...
للفقراء المهاجرین درویشان را که از خان و مان خود هجرت کردند الذین أخرجوا من دیارهم و أموالهم که ایشان را بیرون کردند از خان و مانهای ایشان و از سود و زیانهای ایشان یبتغون فضلا من ا...
قوله هو الذی أنزل علیک الکتاب هو نه نام است نه صفت اما اشارتست فرا هست یعنی که خداوند ما هست و بودنی و بوده بر مکان عالی و در صفات متعالی شریح عابد گفت درویشی را دیدم در مسجد حرام ...
قوله تعالی و ابتلوا الیتامی حتی إذا بلغوا النکاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إلیهم أموالهم ایناس رشد از روی شریعت پرهیزکاری و پارسایی و خویشتن داری است اقتصاد در معیشت نگاه داشتن و...
قوله تعالی یسیلونک ما ذا أحل لهم قل أحل لکم الطیبات الایة تفسیر محرمات و محللات از شرع پرسیدند و تکیه بر فتوای شرع کردند دانستند که پاک آنست که شرع پاک کرد و پلید آنست که شرع پلید ...
قوله تعالی أ لم یروا کم أهلکنا من قبلهم من قرن الایة سر بخاک آورد امروز آنکه افسر بود دی در جهان شاهان بسی بودند کز گردون ملک تیرشان پروین گسل بود و سنانشان خون نگار بنگرید اکنون ب...
قوله تعالی و لقد خلقناکم ثم صورناکم الایة خداوند حکیم جبار نام دار عظیم کردگار رهی دار علیم جل جلاله و عظم شأنه منت می نهد بر فرزند آدم و نیک خدایی و نیک عهدی خود در یاد ایشان می د...
قوله تعالی و تقدس إذ تستغیثون ربکم استغاثت سه قسم است یکی از حق بخلق نشان بیگانگی است و از اجابت نومیدی یکی از خلق بحق راه مسلمانی است و شرط بندگی یکی از حق بحق وسیلت دوستی است و ا...
قوله تعالی و إن نکثوا أیمانهم من بعد عهدهم الآیة یک قول آنست که اینان اهل بدعت و اهواءاند که کتاب خدا و سنت مصطفی واپس داشتند و آن را سست دیدند و صواب دید رأی خویش و مستحسنات عقول ...
قوله تعالی إن الذین آمنوا و عملوا الصالحات یهدیهم ربهم الآیة از روی اشارت بر ذوق اهل معرفت این آیت رمزی دیگر دارد میگوید مؤمنان و نیک مردان بحقیقت ایشان اند که احدیت ایشان را بنعمت...
قوله تعالی فلعلک تارک بعض ما یوحی إلیک الآیة فرمان آمد از درگاه احدیت و جناب صمدیت بمهتر کاینات و سید سادات شمس هدایت و کیمیای دولت سهیل سعادت و بحر طهارت که ما ترا بخلق فرستادیم ت...
قوله تعالی إذ قالوا لیوسف و أخوه أحب إلی أبینا منا الآیة برادران یوسف خواستند که قاعده دولت یوسفی را منهدم کنند و سپاه عصمت را در حق وی منهزم گردانند و بر کشیده عنایت را بدست مکر خ...
قوله تعالی الله یعلم ما تحمل کل أنثی احاط الحق سبحانه بالمعلومات علما و امضی بالکاینات حکما فلا معلوم یعزب عن علمه و لا مخلوق یخرج عن حکمه تعالی قدره عن سمات النقص و تقدس و صفه عن ...
قوله تعالی قالت رسلهم أ فی الله شک کیف یشک فی توحیده من لا یتصرف الا بتصریفه و تدبیره بل کیف یبسر جلال قدره الا من کحله بنور بره و لطفه تا سرمه عنایت بمیل هدایت در دیده تو نکشد آیا...
قوله تعالی و إن من شی ء إلا عندنا خزاینه الآیة خزاین الله فی الارض قلوب العارفین خدای را جل جلاله در زمین خزینها است و آن خزینها دلهای عارفانست و سرهای مریدان و آنکه در آن خزینها د...
قوله تعالی هو الذی أنزل من السماء ماء هو اشارتست فرا ذات الذی کنایتست از صفات انزل اخبارست از افعال تا بدانی که خدای را جل جلاله هم ذات است و هم صفات و هم افعال در ذات قدیم در صفات...
قوله تعالی و آتینا موسی الکتاب و جعلناه هدی لبنی إسراییل الآیة کثرة ذکر الله عز و جل لموسی ع فی القرآن من امارات اکرامه و علامات محبته کسی را که دوست دارند ذکر وی بسیار کنند مصطفی ...
قوله تعالی نحن نقص علیک نبأهم بالحق إنهم فتیة آمنوا بربهم اینت شرف بزرگوار و کرامت تمام و نواخت بی نهایت که رب العالمین بر اصحاب کهف نهاد که ایشان را جوانمردان خواند گفت إنهم فتیة ...