۳ - النوبة الاولى
قوله تعالی أ لم تر إلی ربک نمی بینی بخداوند خویش کیف مد الظل که چون سایه کشید و لو شاء لجعله ساکنا و اگر خواستی آن کردی ایستاده آرمیده ثم جعلنا الشمس علیه دلیلا ۴۵ آن گه آفتاب را ب...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی أ لم تر إلی ربک نمی بینی بخداوند خویش کیف مد الظل که چون سایه کشید و لو شاء لجعله ساکنا و اگر خواستی آن کردی ایستاده آرمیده ثم جعلنا الشمس علیه دلیلا ۴۵ آن گه آفتاب را ب...
قوله تعالی و اتل علیهم نبأ إبراهیم ۶۹ برخوان بر ایشان خبر ابراهیم إذ قال لأبیه و قومه آن گاه که گفت پدر خویش را ما تعبدون ۷۰ چیست که می پرستید قالوا نعبد أصناما گفتند بتان می پرستی...
قوله تعالی و تفقد الطیر مرغ را باز جست و فقال ما لی لا أری الهدهد گفت چیست مرا که هدهد را نمی بینم أم کان من الغایبین ۲۰ یا از نادیدگان شد لأعذبنه عذابا شدیدا حقا که او را عذاب کنم...
قوله تعالی و ما کنت بجانب الغربی و تو نبودی بطور سوی فرو شدن آفتاب إذ قضینا إلی موسی الأمر که ما فرمان خویش بموسی میگزاردیم و ما کنت من الشاهدین ۴۴ تو نبودی از حاضرانو لکنا أنشأنا ...
قوله تعالی و ما کنت تتلوا من قبله من کتاب تو پیش از این هیچ نامه ای نخواندی و لا تخطه بیمینک و بدست خویش هرگز ننوشتی إذا لارتاب المبطلون ۴۸ اگر چنان بودی که تو نویسنده بودی آن گه د...
قوله تعالی فآت ذا القربی حقه حق خویشاوند او را ده و المسکین و ابن السبیل و درویش را و راه گذری را ذلک خیر للذین یریدون وجه الله آن به است ایشان را که خدای را میخواهند و پاداش او می...
قوله تعالی من المؤمنین رجال از گرویدگان مردانی اند صدقوا ما عاهدوا الله علیه که راست آمدند در آنچه پیمان کردند با خدای بر آن فمنهم من قضی نحبه ازیشان هست که بر وفای خود برفت از دنی...
قوله تعالی قل پیغامبر من بگوی من یرزقکم آن کیست که روزی میدهد شما را من السماوات و الأرض از آسمان و زمین قل الله هم تو گوی که خدای و إنا أو إیاکم ما یا شما لعلی هدی أو فی ضلال مبین...
قوله تعالی ثم أورثنا الکتاب پس میراث دادیم نامه الذین اصطفینا من عبادنا اینان که برگزیدیم از رهیکان خویش فمنهم ظالم لنفسه ازیشان هست که ستمکار نفس خویش است و منهم مقتصد و هست ازیشا...
قوله تعالی أ لم یروا کم أهلکنا قبلهم من القرون نمی بینند که چند تباه کردیم پیش ازیشان گروه گروه أنهم إلیهم لا یرجعون ۳۱ که کسی ازیشان باز نمی آید و إن کل و نیستند ایشان همه لما جمی...
قوله تعالی و إن من شیعته لإبراهیم ۸۳ و از هم دینان نوح ابراهیم است إذ جاء ربه که خدای خویش را آمد بقلب سلیم ۸۴ بدلی رسته از گمان و انبازن إذ قال لأبیه و قومه آن گه که فرمود پدر خوی...
قوله تعالی و وهبنا لداود سلیمان بخشیدیم داود را سلیمان نعم العبد نیک بنده ایست سلیمان إنه أواب ۳۰ مرا ستاینده ای بود نیکو و بمن گراینده إذ عرض علیه آن گه که عرضه کردند برو بالعشی ب...
قوله تعالی أ فمن شرح الله صدره باش کسی که باز گشاد الله بر وی را و دل وی را للإسلام گردن نهادن را فهو علی نور من ربه تا او بر روشنایی است از خداوند خویش فویل للقاسیة قلوبهم من ذکر ...
قوله تعالی و قال الذی آمن و آن مرد گرویده گفت یا قوم اتبعون ای قوم پی برید بمن أهدکم سبیل الرشاد ۳۸ تا راه نمایم شما را براه راستی یا قوم إنما هذه الحیاة الدنیا متاع ای قوم این زند...
قوله تعالی و من آیاته اللیل و النهار و الشمس و القمر از نشانهای توانایی اوست شب و روز و آفتاب و ماه لا تسجدوا للشمس و لا للقمر سجود مبرید آفتاب و ماه را و اسجدوا لله الذی خلقهن سجو...
قوله تعالی فما أوتیتم من شی ء هر چه شما را دادند از چیز فمتاع الحیاة الدنیا آن ناپاینده است برسیدنی در زندگانی این جهان و ما عند الله خیر و أبقی و آنج بنزدیک الله است به است و پاین...
الأخلاء یومیذ بعضهم لبعض عدو دوستان همه آن روز یکدیگر را دشمن باشند إلا المتقین ۶۷ مگر پرهیزندگان یا عباد ای بندگان من لا خوف علیکم الیوم و لا أنتم تحزنون ۶۸ بر شما نه بیم است امرو...
قوله تعالی إن الذین کفروا لن تغنی عنهم أموالهم الآیه جلیلا خدایا کریما مهربانا که در وعید کافران مومنان را وعده می دهد و در ذم ایشان اینان را می نوازد میگوید کافران را فردای قیامت ...
قوله تعالی إن الذین یأکلون أموال الیتامی ظلما الآیة جلیل و جبار خداوند بزرگوار رهی دار نام دار کریم بردبار وفادار عظیم که هر کس را خداوند است و هر چیز را پیش برند است و ضعیفان را د...
قوله تعالی و اذکروا نعمة الله علیکم رب العالمین جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه درین آیت مؤمنان را مینوازد و دو چیز با یاد ایشان میدهد یکی نعمت که برای...
قوله تعالی قل أ غیر الله أتخذ ولیا ابعد ما اکرمنی بجمیل ولایته اتولی غیره و بعد ما وقع علی ضیاء عنایته انظر فی الدارین الی سواه پس از آنکه آفتاب عنایت و رعایت از درگاه جلال و عزت ب...
قوله تعالی و یا آدم اسکن أنت و زوجک الجنة آدم را چهار نام است آدم و خلیفت و بشر و انسان آدم نام کردند او را که از ادیم زمین آفریده اند و از هر بقعتی کشیده چنان که گفت جل جلاله من س...
قوله تعالی و تقدس یا أیها الذین آمنوا استجیبوا لله و للرسول الآیة استجابت بر لسان اهل اشارت بر دو وجه است یکی استجابت توحید دیگر استجابت تحقیق توحید یکتا گفتن مؤمنان است و تحقیق یک...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا لا تتخذوا آباءکم و إخوانکم الایة علامة الصدق فی التوحید قطع العلاقات و مفارقة العادات و هجران المعارف و الاکتفاء بالله علی دوام الحالات هر که حلقه ان...