۵ - النوبة الاولى
قوله تعالی و یوم نسیر الجبال یاد کن آن روز که کوه ها را در رفتن آریم و تری الأرض بارزة و اندرون زمین بینی بر روی زمین آمده و حشرناهم و فراهم آریم ایشان را فلم نغادر منهم أحدا ۴۷ و ...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی و یوم نسیر الجبال یاد کن آن روز که کوه ها را در رفتن آریم و تری الأرض بارزة و اندرون زمین بینی بر روی زمین آمده و حشرناهم و فراهم آریم ایشان را فلم نغادر منهم أحدا ۴۷ و ...
قوله تعالی یوم ینفخ فی الصور آن روز که در صور دمند و نحشر المجرمین یومیذ و با هم آریم آن روز بدکاران را زرقا ۱۰۲ سبز چشمان یتخافتون بینهم با یکدیگر براز می گویند إن لبثتم إلا عشرا ...
قوله تعالی و داود و سلیمان و یاد کن داود و سلیمان را إذ یحکمان فی الحرث که داوری می بریدند در آن کشتزار إذ نفشت فیه که چرا کرد در آن بشب غنم القوم گله گوسفند قومی دیگر و کنا لحکمهم...
قوله تعالی و الذین هاجروا فی سبیل الله و ایشان که هجرت کردند از بهر خدای تعالی ثم قتلوا أو ماتوا و ایشان را بکشتند یا بمردند لیرزقنهم الله رزقا حسنا براستی که الله تعالی ایشان را ر...
قوله تعالی أ لم تر نمی بینی أن الله یزجی سحابا که الله چون آسان و خوش میراند میغ ثم یؤلف بینه آن گه پس فراهم می پیوندد پاره های آن ثم یجعله رکاما آن گه آن را توی بر توی می افکند فت...
قوله و إنه لتنزیل رب العالمین ۱۹۲ این نامه فرو فرستاده خداوند جهانیانست نزل به فرود آورد آن را الروح الأمین ۱۹۳ آن روح استوار علی قلبک بر دل تو لتکون من المنذرین ۱۹۴ آن را تا تو از...
قوله تعالی قل الحمد لله گوی ستایش بسزا الله را و سلام علی عباده الذین اصطفی و درود او بر رهیگان او که بگزید ایشان را آلله خیر أما یشرکون ۵۹ الله به است خدایی را یا آنچه شما می انبا...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا ای شما که گرویدگان اید لا تدخلوا بیوت النبی در خانهای پیغامبر مشوید إلا أن یؤذن لکم إلی طعام مگر که شما را با خوردنی خوانند غیر ناظرین إناه نه چنان ک...
قوله تعالی قل یا عبادی بگو ای رهیکان من الذین أسرفوا علی أنفسهم ایشان که گزاف کردند در ستم بر خویشتن لا تقنطوا من رحمة الله نومید مباشید از بخشایش الله إن الله یغفر الذنوب جمیعا که...
قوله تعالی الذین یقولون ربنا رب العالمین جل جلاله و تقدست اسمایه و لا اله غیره درین آیت دوستان خود را می نوازد و روش ایشان باز می گوید و گفتار و کردار ایشان می ستاید و می پسندد آفر...
قوله تعالی یا أیها الذین آمنوا لا یحل لکم أن ترثوا النساء کرها الآیة هم نداست و هم تنبیه هم اشارتست و هم شهادت و هم حکم یا نداست ایها تنبیه است الذین اشارت است آمنوا شهادت است لا ی...
قوله تعالی و اتل علیهم نبأ ابنی آدم بالحق الایة قصه دو برادر است از یک پدر یکی صاحب دولت بر بساط ولایت در منزل قربت نسیم مشاهدت یافته و از یاد خود با یاد حق پرداخته و آن دیگر برادر...
قوله تعالی قد نعلم إنه لیحزنک الذی یقولون الآیة این آیت از روی اشارت مصطفی را صلی الله علیه و سلم تشریفی و اکرامی است از درگاه ربوبیت که از آن بزرگوارتر نیست و از دور آدم تا منتهی ...
قوله تعالی و الذین آمنوا و عملوا الصالحات الایة گفته اند که ایمان بر چهار قسم است ایمانی که در دنیا بکار آید و در عقبی نه چون ایمان منافقان دیگر ایمانی که در عقبی بکار آید و در دنی...
قوله تعالی و اعلموا أنما غنمتم من شی ء الایة غنیمت مال کافران است که مسلمانان بران ظفر یابند بوقت قتال و جهاد و گفته اند جهاد دو قسم است جهاد ظاهر و جهاد باطن جهاد ظاهر با کافر است...
قوله تعالی إلا تنصروه فقد نصره الله إذ أخرجه الذین کفروا ثانی اثنین إذ هما فی الغار سعادت بندگان در عنایت است و آنجا که عنایت است پیروزی را چه نهایت است کار جذبه الهی دارد مغناطیس ...
قوله تعالی و منهم من یستمعون إلیک مستمعان مختلف اند و درجات ایشان بر تفاوت یکی بطبع شنید بگوش سر خفته بود سماع او را بیدار کرد تا از غم بیاسود یکی بحال شنید بگوش دل آرمیده بود سماع...
قوله تعالی تلک من أنباء الغیب نوحیها إلیک اشارت است بجلال قدر مصطفی ص و کمال عز وی لطف ایزدی است که گوهر فطرت محمد مرسل را جلوه میکند میگوید ما قصه پیشینان و آیین رفتگان و سرگذشت ج...
قوله تعالی قال رب السجن أحب إلی الآیة الاختیار مقرون بالاختبار یوسف خود را اختیار کرد لا جرم در ورطه امتحان و اختبار افتاد و اگر طلب عافیت کردی یا بی اختیار طریق اضطرار سپردی بودی ...
قوله تعالی یمحوا الله ما یشاء و یثبت بدانک شاه راه دین حق سه چیزست اسلام و سنت و اخلاص در اسلام خایف باش و در سنت راجی و در اخلاص محب اسلام از خوف چاره نیست و سنت بی رجا نیست و اخل...
قوله تعالی و قال الله لا تتخذوا إلهین اثنین الآیة اثبات توحید است و توحید مایه دین است و اسلام را رکن مهینست بی توحید طاعت مقبول نیست و با شرک عبادت بکار نیست و بدانک حقیقت توحید د...
قوله تعالی و لا تقف ما لیس لک به علم الآیة در این آیت هم موعظت است هم تذکرت هم تهدید موعظه بلیغ و تذکرت بسزا و تهدید تمام پند میدهد تا بنده از کار دین غافل نماند در یاد میدهد تا بن...
قوله تعالی یوم نسیر الجبال آن روز که مملکت دنیا بردارند و سرا پرده عقبی بزنند و از هول رستاخیز کوه ها فرا رفتن آید زمین فرا جنبش آید آسمانها در گردش آید عرش عظیم بصحرای قیامت بیرون...
قوله تعالی یوم ینفخ فی الصور الایة نفخ اسرافیل در صور نشان قیامتست و اظهار سیاست و هیبت الهیت یک بار بدمد همه زندگان مرده شوند بار دیگر بدمد همه مردگان زنده شوند صور یکی و دمنده یک...