۶ - النوبة الثالثة
قوله تعالی قل أ رأیتکم إن أتاکم عذاب الله الایة اذا مسکم الضر فممن ترومون کشفه او نابکم امر فمن الذی تؤملون لطمه مسکین فرزند آدم که قدر این لطف نمیداند و خطر این عزت نمی شناسد درین...
ابوالفضل رشید الدین میبدی نویسنده و مفسر قرآن در نیمه اول قرن ششم است. مهمترین اثر وی تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار است. کشف الاسرار و عدةالابرار تفسیر بزرگ مشروحی است بر قرآن که تألیف آن در اوایل سال ۵۲۰ هجری آغاز شده است. این کتاب بر اساس تفسیر الهروی خواجه عبدالله انصاری (که هم اکنون در دست نیست) و در ده جلد نوشته شدهاست. این کتاب به تفسیر خواجه عبدالله انصاری نیز معروف است و در گذشته به اشتباه آن را به خواجه عبدالله انصاری یا سعدالدین تفتازانی نسبت دادهاند اما به مدد تحقیق علیاصغر حکمت نویسندهٔ اصلی آن معلوم شده است. رشیدالدین میبدی در این کتاب ابتدا بخشی از آیات را بدون توضیح به فارسی روان ترجمه کرده (النوبة الاولی)، سپس عقاید مفسرین و تحقیقات اهل فن را دربارهٔ تفسیر همان قسمت شرح میدهد (النوبة الثانیة) و در بخش سوم به بیان نکات عرفانی خصوصاً به نقل از استاد خود خواجه عبدالله انصاری میپردازد (النوبة الثالثة) و عموماً در این بخش زیبایی نثر فارسی میبدی به چشم میآید. متن تفسیر کشف الاسرار به مدد متن منتشر شده از طریق کتابخانهٔ تصوف که به همت سرکار خانم زهرا خالوئی تهیه شده است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
قوله تعالی قل أ رأیتکم إن أتاکم عذاب الله الایة اذا مسکم الضر فممن ترومون کشفه او نابکم امر فمن الذی تؤملون لطمه مسکین فرزند آدم که قدر این لطف نمیداند و خطر این عزت نمی شناسد درین...
قوله تعالی إن ربکم الله الذی خلق السماوات و الأرض رب نام خداوند است نور نام نور پیغام و مهر و پیوند است پروردگار جهانیان و دارنده خلقان و دیان مهربان پاکست و بی همتا و داور چون و چ...
قوله تعالی و لو تری إذ یتوفی الذین کفروا الایة مرگ چهار قسم است مرگ اهانت و لعنت و مرگ حسرت و مصیبت و مرگ تحفة و کرامت و مرگ خلعت و مشاهدت مرگ لعنت مرگ کافران است حسرت مرگ عاصیان ا...
قوله تعالی إن تصبک حسنة تسؤهم هر که نعمت وی تمامتر و نواخت خدای بر وی بزرگتر حاسدان وی بیشتر منافقان که نعمت و نواخت و فضل خدای دیدند بر مصطفی و مؤمنان حسد بردند و صفت حسود اینست ک...
قوله تعالی و تقدس یا أیها الناس خداوند بزرگوار جبار کردگار میگوید جل جلاله ای مردمان ندای عام است واهمگان میگوید تا خود که نیوشد خطاب جامع است تا که پذیرد همه را میخواند تا کرا خوا...
قوله تعالی و إلی ثمود أخاهم صالحا کردگار قدیم جبار نام دار عظیم خداوند حکیم جل جلاله و عز کبریاؤه و عظم شأنه در بیان قصه عاد و ثمود اظهار جلال و تعزز و استغنای ازلی میکند سیاست جبا...
قوله تعالی و قال الملک إنی أری سبع بقرات سمان الآیة ابتداء بلاء یوسف خوابی بود که از خود حکایت کرد إنی رأیت أحد عشر کوکبا و سبب نجات وی هم خوابی بود که ملک مصر دید گفت إنی أری سبع ...
قوله تعالی و أوحی ربک إلی النحل قال ابو بکر الوراق النحلة لما اتبعت الامر و سلکت سبلها حتی ما امرت جعل لعابها شفاء للناس کذلک المؤمن اذا اتبع الامر و حفظ السر و اقبل علی ربه جعل رؤ...
قوله تعالی قل کونوا حجارة أو حدیدا الآیة خداوند ذو الجلال قادر بر کمال در ملک ایمن از زوال در ذات و در نعت متعال جل جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته درین آیت خبر میدهد بندگان را ...
قوله تعالی و إذ قال موسی لفتاه الآیة موسی را ع چهار سفر بود یکی سفر هرب چنان که الله تعالی گفت حکایت از موسی ففررت منکم لما خفتکم دوم سفر طلب لیلة النار و ذلک قوله فلما أتاها نودی ...
قوله و من أعرض عن ذکری فإن له معیشة ضنکا الایة قال جعفر الصادق ع فی هذه الایة لو عرفونی ما اعرضوا عنی و من اعرض عنی رددته الی الاقبال علی ما یلیق به من الاجناس و الالوان هر که او ر...
قوله و ذا النون إذ ذهب مغاضبا الآیة خدای را جل جلاله دوستانی اند که اگر یک طرفة العین مدد لشکر بلا از روزگار ایشان گسسته گردد چنان که اهل عالم از بی نعمتی غریوناک گردند ایشان از بی...
قوله إنک لا تسمع الموتی زندگانی بحقیقت سه چیز است و هر دل که از آن سه چیز خالی بود مردار است و در شمار موتی است زندگانی بیم با علم و زندگانی امید با علم سوم زندگانی دوستی با علم زن...
قوله تعالی إن الذین یکفرون بآیات الله الآیة آیات این جا قرآن و دین است بقول بعضی مفسران و بقول بعضی آیات الله حجتهای روشن است و برهان صادق بر وحدانیت و فردانیت خدای در کتابهای وی و...
قوله تعالی و من لم یستطع منکم طولا الآیة طول اینجا غنی است و بی نیازی و کام یعنی بی نیازی که پیدا بود بر مرد و در زی وی تقول العرب ما بفلان طایل و لا طول معنی آیت آنست که من لم یست...
قوله تعالی و تقدس یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله و ابتغوا إلیه الوسیلة معنی توسل تقرب است یقال توسلت الی فلان ای تقربت الیه و گفته اند معنی وسیلت محبت است ابتغوا إلیه الوسیلة ای تح...
قوله تعالی قل أ رأیتکم کاف زیادتست و تاکید را در افزودند و صلب سخن ا رأیتم است یعنی هل رأیتم و این کلمه بجای اخبرونی نهاده اند میگوید یا محمد مشرکان را گوی اخبرونی ان اتاکم عذاب ال...
قوله تعالی إن ربکم الله الذی خلق السماوات و الأرض فی ستة أیام ای فی مقدار ستة ایام خلاف است میان علما که این شش روز روزگار کوتاه است چنان که در عهد ما است یا روزگار دراز که الله می...
قوله تعالی و لو تری إذ یتوفی الذین کفروا جماعتی مفسران گفتند این آیت در شأن کشتگان روز بدر آمده است که چون روی به مسلمانان نهادند بوقت جنگ فریشتگان بر پشتهای ایشان میزدند مردی گفت ...
قوله تعالی إن تصبک حسنة تسؤهم ای ان نلت نصرة فی غزایک هذه تحزنهم و ان نالتک قادحة من نقصان او هزیمة یقولوا قد اخذنا بالحزم اذ تخلفنا میگوید باین غزاء تبوک که میروید اگر شما را نصرت...
قوله تعالی یا أیها الناس و این ناس مشرکان قریش اند و موعظة و شفاء و هدی و رحمة همه صفات قرآن اند موعظة خواند زیرا که در آن هم وعظ است و هم زجر مطیع بوی پند پذیرد و در طاعت بیفزاید ...
قوله تعالی و إلی ثمود یعنی و ارسلنا الی ثمود أخاهم صالحا ثمود و عاد نام جد ایشان است همچون قریش و ربیعه و مضر نامهای اجداد عرب و ثمود عاد آخر است برادرزاده عاد اول و هو ثمود بن عاب...
قوله تعالی و قال الملک قیل لما انقضت مدة یوسف التی وقتها الله لحبسه اتاه جبرییل علیه السلام فبشره بملک مصر و الجمع بینه و بین ابویه و ان تکون سبب خروجه رؤیا الملک پس از آنک روزگار ...
قوله تعالی و أوحی ربک إلی النحل وحی اینجا بمعنی الهام است چنانک آنجا گفت و إذ أوحیت إلی الحواریین و معنی الهام آنست که رب العزه در دل جانور افکند تا در طلب منافع خویش برود و آنچ مض...