نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
عنوانکش این صحیفه درد در طی صحیفه این رقم کرد کز قیس رمیده دل چو لیلی دریافت به سوی خویش میلی می خواست که غور آن بداند تا بهره به قدر آن رساند روزی که پریرخان آن حی بودند ز نر و ما...
حکیمی نه بر صورت دلپسند ز سرمایه حسن نابهره مند ز حد تناسب برون پیکرش به هم ناملایم ز پا تا سرش قدی راست چون همت سفله پست رخی همچو زلف بتان پر شکست ز آسیب لنگی ش پا پر خلل ز نیروی ...
با پسر گفت یک شبی مأمون کای در اقبال و بخت روزافزون چون رسد نوبت خلافت تو حرص دنیا مباد آفت تو هر که را از خلیفگی خدای نشود سیر نفس بد فرمای سیر مشکل شود ازان زر و سیم که کشد گه ز ...
سایلی گفت با کسی به عجب با فلانت چه نسبت است و نسب گفت او ترک هست من تاجیک لیک داریم خویشی نزدیک دارد او پر درختها باغی بر یکی کرده آشیان زاغی هر گه آن زاغ می کشد آوا آید آوای او ب...
چون یکی لحظه گفت و گو کردند هر فتوحی که بود آوردند شیخ مالید دست و پیش نشست برد اول به نان و حلوا دست پاره ای خورد و پاره ای بگذاشت پاره ای بخش غایبان برداشت نقل و خرما به دست خود ...
با پسر گفت لولیی در ده نیست چیزی ز نان گندم به گفت هرگز تو خورده ای بابا گفت من خود نخورده ام اما بود جدی مرا کهنسالی یافته از زمانه اقبالی دیده بود او کسی حوالی شهر که گرفتی ز نان...
به سخن شیخ روز را گذراند به حیل شام را به چاشت رساند وان حوایج که نقد گنجینه بود ز آیندگان پیشینه حاضر آورد یک دو کاسه طعام داشت محسوب در وظیفه شام چون شد آن آش و ماش و خورده روان ...
عربی را که بود ساکن بر جانب ری فتاد رای سفر دید پیش دکانچه طباخ چرب رودی نفیر زد گستاخ به تعجب که یا عجم ماذا خذ فلوسا و اعطنی هذا فلس ازو بستد و به جای نهاد یک بدستی ازان به دستش ...
خواب مرگ و حیات بیداریست صلح مرگ از حیات بیزاریست می گریزی ز زخم نشتر مرگ چه کنی روی در برادر مرگ خواب دزدیست زندگانی کاه نقد خود را ز دزد دار نگاه مثلی روشن است بر که و مه که سپرد...
روش سالکان که معنوی است گاه ایمان نه عیب شبروی است ظلمات حجب گرفته تمام از یمین و یسار و خلف و امام با وجود هزار راهنمای باشد انده فزای و محنت زای بامدادان که سرزند ز زمین پرتو انک...
لیک چون نفحه ای ز حق گذرد گرچه غم کوهها بود برد ان لله منزل البرکات فی احایین دهرکم نفحات متعرض شوید آنها را قابل آن کنید جانها را ای بسا نفحه آمد و تو به خواب بر مشامت زد و تو مست...
اصل جنات جنت الذات است عرضها الارض و السماوات است ارض چه بود حقایق اعیان مستقر در نشیمن امکان آسمان چه صفات یا اسما متأثر ز حکم شان اشیا بود اعیان باسرها و صفات مندمج در نخست رتبه ...
قال خیرالوری علیه سلام انما الناس هجع و نیام فاذا جایهم و ان کرهوا سکرة الموت بعدها انتبهوا آدمیزاده در مبادی حال پی نفس و هوا رود همه سال غیر تن پروری ندارد خوی سوی دانشوری نیارد ...
ابوسعید خراز - قدس الله سره - گوید که در اوایل حال ارادت محافظت سر وقت خود می کردم روزی به بیابانی درآمدم و می رفتم از قفای من آواز چیزی برآمد دل خود از التفات به آن و چشم خود را ا...
اسکندر یکی از کارداران را از عملی شریف عزل کرد و عملی خسیس به وی داد روزی آن مرد بر اسکندر درآمد گفت چگونه می بینی عمل خویش را گفت زندگانی پادشاه دراز باد نه مرد به عمل بزرگ و شریف...
جوانی را به دزدی گرفتند خلیفه حکم کرد که دستش ببرند تا از مال مسلمانان کوتاه شود جوان بنالید و گفت ای خلیفه مرا به دست چپ و راست چون خدا آراست روا مدار که ماند چپم جدا از راست خلیف...
اعرابی تهنیت قدوم کریمی از رؤسای عرب را قصیده ای گفت و بر وی خواند و در آخر گفت امدد الی یدا تعود بطنها بذل النوال و ظهرها التقبیلا یعنی دراز کن به سوی من دستی را که کف وی عادت کرد...
شخصی زشت رویی را دید که از گناهان استغفار می کرد و نجات از آتش دوزخ می طلبید گفت ای دوست بدین روی چرا بر دوزخ بخیلی می کنی و آن را از آتش دریغ می داری چون نبینی تو روی خود زان رو ب...
موری را دیدند به زورمندی کمر بسته و ملخی را ده برابر خود برداشته به تعجب گفتند این مور را بینید که با این ناتوانی باری را به این گرانی چون می کشد مور چون این سخن بشنید بخندید و گفت...
خاتم الانبیاء و الرسل است دیگران همچو جزو و او چو کل است از پی او رسول دیگر نیست بعد ازو هیچ کس پیمبر نیست چون در آخر زمان به قول رسول کند از آسمان مسیح نزول پیرو دین و شرع او باشد...
سرور خیل غازیان غازان بر سر دشمنان دین تازان روزی از شهر کرد عزم شکار در رهش بر دهی فتاد گذار به تعدی گرفت ناسره ای از فقیری ز کاه توبره ای خواست از وی فقیر دهقان داد به سیاستگریش ...
سکندر چو ز آلایش جهل پاک شد از علم یونانیان بهره ناک ز ناسازی روزگار شموس نگونسار شد دولت فیلقوس درین شش جهت کارگاه خیال مزاجش بگشت از حد اعتدال درین وحشت آباد پر قال و قیل به گوش ...
توبه چون شیشه قضا آمد چو سنگ شیشه را با سنگ نبود تاب جنگ چون قضا با توبه آید سازگار توبه را باشد بنایی استوار ور نیاید سازگار او قضا خوش نباشد جز به حکم او رضا توبه ده توبه شکن هر ...
پیشترین نفحه باغ سخن هست نسیم چمن آرای کن صبحدم آن نفحه چو برخاسته ست خشک و تر این چمن آراسته ست زان نفس اول قلم سرزده سر ز نیستان عدم بر زده گرچه قلم داد سخن داده است بی سخن او هم...
