نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد متخلص به جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری در خرجرد جام از توابع خراسان متولد شد. .وی بعدها همراه پدرش به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب پرداخت. سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان طریقت شد. او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت. او در محرم ۸۹۸ هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک سپرده شد. از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و گرانبها به جای مانده است. معروفترین آثار او عبارت از هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است.
ای درین دامگه وهم و خیال مانده در ربقه عادت همه سال حق که منشور سعادت داده ست در خلاف آمد عادت داده ست چند سر در ره عادت باشی تارک تاج سعادت باشی کرده ای عادت و خو پرده خویش باز کن...
شاه چون دایه گرفت ابسال را تا سلامان همایون فال را آورد در دامن احسان خویش پرورد از رشحه پستان خویش چشم او چون بر سلامان اوفتاد زان نظر چاکش به دامان اوفتاد شد به جان مشعوف لطف گوه...
چو گردد کشته پنهان ماند این راز ز کشته بر نیاید هرگز آواز یکی گفت این به بی دینیست راهی که اندیشیم قتل بی گناهی اگر اسب جفا رانیم آخر نه تا کشتن مسلمانیم آخر غرض زین بقعه بیرون برد...
خورشید به وقت بامدادان چون داد مراد نامرادان یعنی که به آفتابه زر ریخت وز حقه پر گهر گهر ریخت مجنون به هزار نامرادی می گشت به گرد کوه و وادی لیلی می گفت و راه می رفت همراه سرشک و آ...
خواجه یوسف همدانی - قدس سره - وقتی در نظامیه بغداد وعظ می گفت فقیهی معروف به ابن السقا برخاست و مسیله پرسید گفت بنشین که در کلام تو رایحه کفر می بینم شاید که مرگ تو نه بر دین اسلام...
مردی به شخصی رسید و آغاز گله کرد که روا باشد که مرا نمی شناسی و رعایت حق من نمی کنی آن شخص حیران ماند و گفت از اینها که تو می گویی من خبری ندارم گفت پدرم مادر تو را خواستگار کرده ب...
میرنوایی - رحمه الله و صاحب دولتی که زمان ما به وجود شریف او مشرف است هر چند پایه قدر وی نظر به مراتب جاه و حشمت و قرب پادشاه صاحب شوکت و قیاس به مناقب معنوی از فضل و ادب و فضایل م...
خواجه نقشبند بند گشای نقش غیر از دل مرید زدای گفت راهی که حق شناس سپرد پی به مقصود خویش ازان ره برد دولت ورزش مراقبه بود که به مقصد رسید از آن ره زود دیگران کان طریق نسپردند پی به ...
یکی سفله با شکلی از طبع دور ز دیدار او چشم مردم نفور ز زر بفت جامه تنش بهره مند به مصری عمامه سر او بلند بیاراست بس دلگشا خانه ای به از غرفه حور کاشانه ای زمینش چو فردوس عنبر سرشت ...
صادقی را غم شبگیر گرفت صبحدم دست یکی پیر گرفت کمر خدمت او ساخت کمند بهر معراج مقامات بلند پیر روزی دم عرفان می زد گوی اسرار به چوگان می زد سامعان جمله سرافکنده به پیش از ره گوش برو...
یک منک گوشت داد خواجه به زن کش بپز زود بهر طعمه من گوشت را زن کباب کرد و بخورد خواجه چون گشت خواست عذر آورد که هنوز آن ز دیگ بیرون بود که کمین کرد گربه و بربود خواجه سنجید گربه را ...
داشت یحیای برمکی پسری بلکه فرزند بخل را پدری یاد کردی ز بخشش پدران گریه برداشتی چو نوحه گران کان همه سیم و زر چرا دادند زو پی من ذخیره ننهادند تا من اکنون به هر درم ستمی دیدمی و ند...
روشن سخن عرب کثیر بر طارم نظم نجم نیر با عزه که رشک حور عین بود رونق شکن بتان چین بود بیرون ز قیاس داشت میلی چون قیس رمیده دل به لیلی چون گل به نسیم او شگفتی گفتی به هوایش آنچه گفت...
لطف طبعش در سخن مو می شکافت لفظ نشنیده به معنی می شتافت پیش ازان کش لفظ در گوش آمدی معنیش در ربقه هوش آمدی هر چه نظم از بحر طبعش یک گهر هر چه نثر از باغ لطفش یک ثمر چون ثریا پایه ن...
جوانمردان که از خود رستگانند به کنج بیخودی بنشستگانند ز قید طبع و کید نفس پاکند به راه درد و کوی عشق خاکند نه زیشان بر دل مردم غباری نه از مردم بر ایشان هیچ باری به ناسازی عالم ساز...
ای شده زندان درم مشت تو بند بر آنجا ز هر انگشت تو پیش که ایام کند رنجه ات گردش او تاب دهد پنجه ات عیش تو را حال دگرگون کند نقد خود از دست تو بیرون کند خوش بگشا دست چو احسانیان از پ...
چون شد این اعتقاد نامه درست باز گردم به کار و بار نخست کار من عشق و بار من عشق است حاصل روزگار من عشق است سر رشته کشیده بود به عشق دل و جان آرمیده بود به عشق به سر رشته خود آیم باز...
خواجه عبدالخالق غجدوانی را - قدس سره - روزی درویشی پیش او گفت اگر خدای تعالی مرا مخیر گرداند میان بهشت و دوزخ من دوزخ را انتخاب کنم زیراکه بهشت مراد نفس است و دوزخ مراد خدای تعالی ...
کوژپشتی را گفتند آن می خواهی که خدای تعالی پشت تو را چون دیگران راست گرداند یا آن که پشت دیگران را چون تو کوژ گرداند گفت آنکه همه را چون من کوژ گرداند تا به آن چشمی که ایشان در من ...
معنی حیرت ار شود مقسوم غیر محمود نیست یا مذموم آنست مذموم کز شکوک و شبه بسته گردد به سوی مقصد ره هست در راه سعی و کوی طلب شرط اول تعین مطلب وجهه قصد ناشده ممتاز طایر سعی چون کند پر...
فغان زین چرخ دولابی که هر روز به چاهی افکند ماهی دل افروز غزالی در ریاض جان چرنده نهد در پنجه گرگ درنده چو یوسف را به آن گرگان سپردند فلک گفتا که گرگان بره بردند به چشمان پدر تا می...
هر چه دهی از سر انصاف ده قفل عدم بر در اسراف نه بعد شکستن صدف خویش را خوار مگردان خلف خویش را بهره که دیدی ز خداوند خود ساز ذخیره پی فرزند خود تا چه بریزد صدفت زیر خاک بهره ور آید ...
گهرسنج این گنج گوهرفشان چنین می دهد از سکندرنشان که چون این خردنامه ها را نوشت به دل تخم اقبال جاوید کشت به ملک عدالت علم برکشید به حرف ضلالت قلم درکشید به کشور ستانی عنان تاب داد ...
شب که از هر کار دل پرداختی با حریفان نرد عشرت باختی بزمگاهی چون بهشت آراستی مطربان حور پیکر خواستی چون دماغ او شدی از باده گرم برگرفتی از میان جلباب شرم گاه با قوال دمساز آمدی با م...
